{"id":2928,"date":"2023-12-05T00:06:30","date_gmt":"2023-12-04T20:06:30","guid":{"rendered":"http:\/\/yurd.info.az\/?p=2928"},"modified":"2023-12-18T02:32:12","modified_gmt":"2023-12-17T22:32:12","slug":"elm-haqqinda-yanlis-t%c9%99s%c9%99vvurl%c9%99r-aradan-qalxmalidir-zirv%c9%99-info","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=2928","title":{"rendered":"Elm haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r aradan qalxmal\u0131d\u0131r \u00bb Zirv\u0259.info"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><b style=\"color: #993399;\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131nda elmin \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq h\u0259r il mart ay\u0131n\u0131n 27-nin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201cElm g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<\/b><span style=\"color: #993399;\"><b>Art\u0131q 4-c\u00fc ildir ki, Az\u0259rbaycanda<\/b><\/span><span style=\"color: #993399;\"><b>Elm G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. <\/b><\/span><\/p>\n<p>Elm v\u0259 t\u0259hsil \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas prioritet istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.<br \/>\n\u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bu sah\u0259y\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131, elmi-texniki potensial\u0131n qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, c\u0259miyy\u0259td\u0259 elmi i\u015f\u00e7il\u0259rin n\u00fcfuzunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar v\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar bunun \u0259yani s\u00fcbutudur.<!--colorend--><\/p>\n<p><!--\/colorend--><\/p>\n<p>Art\u0131q dan\u0131lmaz bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf etmi\u015f, dayan\u0131ql\u0131 c\u0259miyy\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131nda elm v\u0259 aliml\u0259r m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. \u018fhalinin elmi nailiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda m\u00fct\u0259madi olaraq m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu prosesl\u0259rd\u0259 onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 is\u0259 olduqca vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir.<br \/>\nSon ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir etdiyi kimi, elm v\u0259 t\u0259hsil sferas\u0131ndan da yan ke\u00e7m\u0259yib. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri beyn\u0259lxalq elmi bazalara inteqrasiya edib, Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq elmi reytinq c\u0259dv\u0259lind\u0259 xeyli ir\u0259lil\u0259yib. T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq bir s\u0131ra u\u011furlu layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, b\u0259zi hallarda bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bir s\u0131ra probleml\u0259rl\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Elmi f\u0259aliyy\u0259t \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu sah\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259r geni\u015f ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn tam ayd\u0131n olmur. \u0130nsanlarda b\u0259z\u0259n bu sah\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, elmi v\u0259 \u015f\u00fcurlu h\u0259yat\u0131n\u0131 yaln\u0131z elmin inki\u015faf\u0131na h\u0259sr etmi\u015f aliml\u0259ri ba\u015f ver\u0259n konkret hadis\u0259l\u0259rl\u0259 eynil\u0259\u015fdirib a\u015fa\u011f\u0131lamaq c\u0259hdl\u0259rin\u0259 d\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olur.<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 elm h\u0259mi\u015f\u0259 vacib yer tutub. Buna baxmayaraq uzun m\u00fcdd\u0259t o, c\u0259miyy\u0259tin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259yib. Elmin inki\u015faf\u0131 c\u0259miyy\u0259tin t\u0259l\u0259batlar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmadan ba\u015f verib. \u0130qtisadiyyat\u0131n ekstensiv inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t istehsalat v\u0259 c\u0259miyy\u0259t elmi-texniki yenilikl\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259sind\u0259 \u0259tal\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirib. XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda is\u0259 fizika, riyaziyyat, kimya, biologiya, yeni texnologiyalar v\u0259 informatika sah\u0259sind\u0259 fundamental k\u0259\u015ffl\u0259r n\u0259inki bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n al\u0259mi d\u0259yi\u015fdiribl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin elmin, istehsalat\u0131n, iqtisadiyyat\u0131n, ekologiyan\u0131n v\u0259 siyas\u0259tin transformasiyas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. Elm sosial-iqtisadi siyas\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirici rol oynama\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Molekulyar biologiyan\u0131n, genetikan\u0131n, biotexnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131, kibernetikan\u0131n, yeni n\u0259sil komp\u00fcterl\u0259rin, nanotexnologiyan\u0131n, mexatronikan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 internetin meydana g\u0259lm\u0259si yax\u0131n onillikl\u0259rd\u0259 daha k\u0259skin s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar\u0131n olaca\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. 4-c\u00fc S\u0259naye inqilab\u0131 art\u0131q qap\u0131m\u0131z\u0131n astanas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Elm sosial sistemin m\u00fcr\u0259kk\u0259b, ierarxik, qeyri-x\u0259tti v\u0259 tarazl\u0131qdan uzaq bir hiss\u0259sidir. Dig\u0259r sisteml\u0259r kimi, elm d\u0259 onun inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n bir s\u0131ra h\u0259lledici parametrl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Elmin normal inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t \u00f6z elmi-texniki siyas\u0259tini qurur. M\u00fcasir elmin xarakterik c\u0259h\u0259ti odur ki, o baha ba\u015fa g\u0259l\u0259ndir. Bununla yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdur ki, ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259nin iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259si birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 elmin v\u0259 t\u0259hsilin s\u0259viyy\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 elm v\u0259 t\u0259hsil m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259tin ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas faktorlard\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir elm v\u0259 texnologiyalar, \u0259sas\u0259n, m\u0259hsuldar q\u00fcvv\u0259l\u0259rin istifad\u0259sinin s\u0259m\u0259r\u0259liliyini y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259, istehsal\u0131n material v\u0259 enerjitutumunu azaltma\u011fa, xammal v\u0259 enerji ehtiyatlar\u0131n\u0131n q\u0259na\u0259t edilm\u0259sin\u0259, h\u0259m\u00e7inin insan \u0259m\u0259yinin y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. Elmin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 is\u0259 istehsalat\u0131n, iqtisadiyyat\u0131n, ictimai h\u0259yat\u0131n, ekologiyan\u0131n, s\u0259hiyy\u0259nin v\u0259 t\u0259hsilin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259n \u0259n y\u00fcks\u0259k texnologiyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259c\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc minllikd\u0259 elm \u0259halinin rifah\u0131n\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259nin d\u00fcnyada m\u00f6vqeyini t\u0259yin ed\u0259n \u0259sas faktor olacaq.<\/p>\n<p>B\u0259s, elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n insanlar\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici amil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n<p>Bu, \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131, istehsal sah\u0259l\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259dir. Birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 elmin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259l\u0259bat, sifari\u015f olmal\u0131d\u0131r. Elmin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259l\u0259bat olmayanda intellektual v\u0259 texniki potensial\u0131n k\u0259skin azalmas\u0131, t\u0259hsilin s\u0259viyy\u0259sinin, keyfiyy\u0259tinin, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259halinin pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si ba\u015f verir. Y\u00fcks\u0259k texnologiyalar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si qeyri-m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n<p>M\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 elmin inki\u015faf\u0131 t\u0259kc\u0259 elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n metodologiyas\u0131n\u0131n yenil\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 deyil, yeni t\u0259\u015fkilati-idar\u0259etm\u0259 formalar\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131, elmi f\u0259aliyy\u0259ti sosial-iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onun t\u0259\u015fkilinin v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, elmi bilikl\u0259rin v\u0259 texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn innovasiya f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. Elmi-texniki f\u0259aliyy\u0259tin prioritetl\u0259ri, elmin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sinin forma v\u0259 mexanizml\u0259ri d\u0259yi\u015fm\u0259li, elmi-texniki m\u0259hsul bazar\u0131n\u0131n strukturu t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259li v\u0259 onun co\u011frafiyas\u0131 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Elmi-texniki i\u015fl\u0259m\u0259l\u0259rin realiz\u0259 olunmas\u0131n\u0131n mexanizml\u0259ri \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elan olunmu\u015f sosial y\u00f6n\u00fcml\u00fc bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na k\u00f6kl\u0259nm\u0259lidir. Bu mexanizml\u0259rin toplusu onillikl\u0259rl\u0259 d\u00f6vl\u0259t himay\u0259si alt\u0131nda inki\u015faf ed\u0259n elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131n v\u0259 konstruktor-texnologiya t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi sistemini \u0259v\u0259z ed\u0259c\u0259k innovasiya siyas\u0259tinin mahiyy\u0259tini t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. Birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00ab\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259liyik\u00bb, y\u0259ni m\u00fc\u0259llif h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259ri almal\u0131y\u0131q. Sonra elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rimizin \u0259mt\u0259\u0259 \u015f\u0259klin\u0259 sal\u0131n\u0131b bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q. Bazar\u0131n is\u0259 \u00f6z qanunlar\u0131 var. Orada inzibati metodlar ke\u00e7mir. D\u00f6vl\u0259t is\u0259 \u00f6z q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 struktur islahatlar\u0131 il\u0259 bu i\u015f\u0259 maksimum k\u00f6m\u0259k etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n bel\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259lirik ki, maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n m\u0259hdud oldu\u011fu \u015f\u0259raitd\u0259 fundamental t\u0259dqiqatlarla m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa l\u00fczum varm\u0131? B\u0259lk\u0259, elm t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259lidir?<\/p>\n<p>D\u00fcnya aliml\u0259rinin yekdil r\u0259yi bel\u0259dir ki, texniki inki\u015faf\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si il\u0259 insan c\u0259miyy\u0259tinin sosial-iqtisadi, siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi-h\u00fcquqi t\u0259\u015fkilinin s\u0259viyy\u0259si aras\u0131ndak\u0131 ziddiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259lli fundamental elmin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r. Fundamental elm qlobal b\u00f6hranlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bilikl\u0259rin m\u0259nb\u0259yi v\u0259 informasiya \u00f6z\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Fundamental t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ictimai h\u0259yat\u0131n konkret sah\u0259l\u0259rind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n bilikl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc minilliy\u0259 hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 g\u0259lib \u00e7at\u0131b, insan irad\u0259si v\u0259 \u015f\u00fcuru hans\u0131 yeni nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 edib, habel\u0259 yeni \u0259srd\u0259 sivilizasiyan\u0131 hans\u0131 sosial, texnogen v\u0259 ekoloji kataklizml\u0259r g\u00f6zl\u0259y\u0259 bil\u0259r? Bu kataklizml\u0259rd\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini narahat edir.<\/p>\n<p>B\u0259li, elm t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran vacib probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259lidir v\u0259 edir. Amma bu, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Qabaqc\u0131l elm praktikan\u0131n izi il\u0259, onun yed\u0259yind\u0259 getm\u0259m\u0259lidir, o \u00f6z\u00fc sivilizasiyan\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni istiqam\u0259tl\u0259r a\u00e7mal\u0131d\u0131r v\u0259 h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259z\u0259l\u0259m\u0259lidir. \u018fg\u0259r elm dar praktika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etdirils\u0259ydi, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t atom enerjisinin istifad\u0259sinin yollar\u0131n\u0131 tapa bilm\u0259zdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 fundamental n\u0259z\u0259ri t\u0259dqiqatlar\u0131n \u00e7\u0259kisinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 vacibdir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada fundamental elmin t\u0259\u015fkilinin m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131 m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycanda v\u0259 dig\u0259r postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq fundamental elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas m\u0259rk\u0259zi milli elml\u0259r akademiyalar\u0131 olub v\u0259 \u0259dal\u0259t namin\u0259 dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, onlar bu v\u0259zif\u0259nin \u00f6hd\u0259sind\u0259n layiqinc\u0259 g\u0259libl\u0259r. 1945-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onun f\u0259aliyy\u0259ti Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra n\u00fcfuzlu elmi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin v\u0259 aliml\u0259r ordusunun yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Akademiya \u0259n \u00e7\u0259tin d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bel\u0259 \u00f6z safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlam\u0131\u015f, f\u0259aliyy\u0259t prinsipl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259mi\u015f, \u00f6lk\u0259nin iqtisadi, siyasi v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin yan\u0131nda olmu\u015fdur. M\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq forumlarda bel\u0259 akademiyalar\u0131n qorunub saxlanmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edilir. Lakin akademiyalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fctl\u0259q m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun t\u0259\u015fkil etm\u0259k, elm v\u0259 t\u0259hsilin m\u0259zmunca \u00fczvi v\u0259hd\u0259tin\u0259 nail olmaq, elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rl\u0259 universitetl\u0259r aras\u0131nda s\u0259rh\u0259di t\u0259dric\u0259n aradan qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda AMEA il\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Akademiya aliml\u0259rinin ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u0259v\u0259z\u00e7ilikl\u0259 elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin istehsalat praktikas\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkil edilm\u0259si, burax\u0131l\u0131\u015f, diplom v\u0259 dissertasiya i\u015fl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Akademiyan\u0131n kadr potensial\u0131n\u0131n v\u0259 maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n istifad\u0259 edilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, onun yeni forma v\u0259 metodlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi, habel\u0259 onun s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131 vacibdir. Elmi proqramlar v\u0259 layih\u0259l\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k fundamental v\u0259 t\u0259tbiqi t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, bu t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq universitet t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ana dilimizd\u0259 yeni t\u0259dris proqramlar\u0131n\u0131n, d\u0259rslikl\u0259rin v\u0259 elmi monoqrafiyalar\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 \u0259n z\u0259ruri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Elmi-t\u0259dqiqatlar\u0131n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin (Y\u0130M) haz\u0131rlanmas\u0131 \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra probleml\u0259r var v\u0259 bu probleml\u0259r \u00e7oxsayl\u0131 faktorlardan as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259l\u0259n, Y\u0130M-l\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n elmi \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f proqnozu olmal\u0131d\u0131r. Proqnozlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00e7oxparametrli, kompleks bir m\u0259s\u0259l\u0259 olub b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin v\u0259 nazirlikl\u0259rin, habel\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin maraqlar\u0131na toxunur. Bel\u0259 ki, Y\u0130M haz\u0131rlanmas\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 baha ba\u015fa g\u0259l\u0259n prosesdir. Konkret m\u00fct\u0259x\u0259ssisd\u0259n fayda 30-40 illik t\u0259hsil v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259td\u0259n sonra meydana g\u0259lir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Y\u0130M haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 sah\u0259l\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259 i\u015finin laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac var.<\/p>\n<p>Dig\u0259r probleml\u0259ri bir-bir sadalamaq niyy\u0259tim yoxdur. \u00c7\u00fcnki elm v\u0259 t\u0259hsil ictimaiyy\u0259tin\u0259 onlar yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. Bu probleml\u0259rin analizi is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, onlar\u0131n h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn elmin v\u0259 t\u0259hsilin idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si vacibdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259li r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131na x\u00fcsusi fikir verilm\u0259lidir. Bundan \u00f6tr\u00fc elmi d\u0259r\u0259c\u0259nin, elmi ad\u0131n olmas\u0131 b\u0259z\u0259n yet\u0259rli olmur. R\u0259hb\u0259rin i\u015fi d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131qd\u0131r v\u0259 bu yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259hsil prosesind\u0259 bir s\u0131ra formal h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r v\u0259 prosedurlar istisna olmaqla, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r formala\u015fa bilm\u0259y\u0259n x\u00fcsusi keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. R\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si vacibdir. Bu, r\u0259hb\u0259r kadrlar\u0131n attestasiyas\u0131, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin monitorinqi v\u0259 s. yollarla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Elm g\u00fcn\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas motivl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u2014 elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259rdim. H\u0259m\u00e7inin xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m ki, UNESCO da h\u0259l\u0259 2001-ci ild\u0259 noyabr ay\u0131n\u0131n 10-nu \u201cS\u00fclh v\u0259 inki\u015faf namin\u0259 d\u00fcnya elm g\u00fcn\u00fc\u201d elan edib v\u0259 h\u0259r il qeyd edilir. M\u0259qs\u0259d yen\u0259 d\u0259 elmi populyarla\u015fd\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq v\u0259 milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 onun rolunu y\u00fcks\u0259ltm\u0259k, elmin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin c\u0259miyy\u0259tin dinc v\u0259 sabit inki\u015faf\u0131na t\u0259sirini art\u0131rmaq, habel\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 aliml\u0259rin n\u00fcfuzunu art\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif elmi-t\u0259\u015fkilati t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin iclaslar\u0131nda aliml\u0259r elmi nailiyy\u0259tl\u0259rin t\u0259bli\u011f olunmas\u0131n\u0131n vacibliyind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 haz\u0131rda bu i\u015fin \u00e7ox z\u0259if oldu\u011funu qeyd edirl\u0259r. Bel\u0259 bir sual da do\u011fur. Do\u011frudanm\u0131 elmin d\u0259 reklama ehtiyac\u0131 var?<\/p>\n<p>\u0130lk bax\u0131\u015fdan bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131nda elmin rolunun \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n\u0131n s\u00fcbuta ehtiyac\u0131 yoxdur. Lakin c\u0259miyy\u0259t hiss etm\u0259lidir ki, elm o sah\u0259 deyil ki, ona t\u0259kc\u0259 pul x\u0259rcl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. C\u0259miyy\u0259t\u0259 ayd\u0131n olmal\u0131d\u0131r ki, elm istehsal q\u00fcvv\u0259sidir v\u0259 xammal ehtiyatlar\u0131 il\u0259 \u0259n z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bel\u0259 elmsiz \u00f6z xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn l\u0259yaq\u0259tli g\u0259l\u0259c\u0259k qura bilm\u0259zl\u0259r. M\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar v\u0259 qanunvericilik aktlar\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fcd\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti elmi \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r. Reall\u0131q bel\u0259dir ki, haz\u0131rda elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcvafiq d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259rinin g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259ti aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 \u00e7ox z\u0259ifdir. Elmi-texnoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 aliml\u0259r yax\u0131ndan i\u015ftirak etmirl\u0259r v\u0259 ya ed\u0259 bilmirl\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda elmi-texniki inqilabdan, texnikan\u0131n elmtutumlu\u011funun artmas\u0131ndan v\u0259 elmin t\u0259r\u0259qqiy\u0259 t\u0259sirind\u0259n o q\u0259d\u0259r \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r ki, elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyi m\u0259s\u0259l\u0259si art\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Buna baxmayaraq, \u0259vv\u0259ll\u0259r he\u00e7 vaxt indiki q\u0259d\u0259r elm haqq\u0131nda bel\u0259 yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r yox idi, onun haqq\u0131nda \u0259sasland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f m\u00fclahiz\u0259l\u0259r y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u00fcrd\u00fc. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib sosial problem olaraq qal\u0131r. M\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n geni\u015f ictimaiyy\u0259tin elm haqq\u0131nda t\u0259hrif olunmu\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri var. Bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Elmin tarixi b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin tarixinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 texnika haqq\u0131nda bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox, elm haqq\u0131nda is\u0259 \u00e7ox az dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r? \u00c7oxsayl\u0131 texniki vasit\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanda onlar\u0131n meydana g\u0259lm\u0259sini m\u00fcmk\u00fcn etmi\u015f elmd\u0259n he\u00e7 n\u0259 dem\u0259m\u0259k \u0259dal\u0259tsizlikdir.<\/p>\n<p>Elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259ld\u0259 edilmi\u015f elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri izah em\u0259k, onun c\u0259miyy\u0259td\u0259ki rolunu g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. \u00c7oxlar\u0131 m\u0259n\u015f\u0259yi onlara m\u0259lum olmayan hadis\u0259l\u0259rin v\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu normal v\u0259 t\u0259bii hesab edir. B\u00fct\u00fcn bunlar onlara h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f kainat\u0131n bir hiss\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u00fcasir k\u00f6rp\u0259 televizora, avtomobil\u0259, komp\u00fcter\u0259, mobil telefona &#8211; a\u011faca, pi\u015fiy\u0259 v\u0259 Aya baxd\u0131\u011f\u0131 kimi bax\u0131r. Ona el\u0259 g\u0259lir ki, bu texniki vasit\u0259l\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00f6vcud olub. O, insan t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lanla t\u0259bi\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131rd ed\u0259 bilmir. Ola bilsin ki, o, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu m\u00fcxt\u0259lif kitablar oxuma\u011fa \u00e7oxlu vaxt s\u0259rf etsin, lakin kosmosa n\u00fcfuz etm\u0259y\u0259 imkan vermi\u015f elmi nailiyy\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 he\u00e7n\u0259 bilm\u0259sin. O, daha sad\u0259 \u015feyl\u0259ri &#8211; t\u0259bi\u0259tin sel v\u0259 tufan kimi da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 hadis\u0259l\u0259rini v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini elmin qabaqcadan nec\u0259 proqnozla\u015fd\u0131rma\u011fa imkan verdiyini d\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259td\u0259 c\u0259miyy\u0259t elmi nailiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 deyil, texniki vasit\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259masdad\u0131r. Elmi nailiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 onlar\u0131n konkret t\u0259tbiqi aras\u0131nda sosial-iqtisadi s\u00fczg\u0259c m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Bu\u011fdan\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131ndan dan\u0131\u015fd\u0131qda, seleksiya\u00e7\u0131lar\u0131n v\u0259 genetikl\u0259rin i\u015fl\u0259rini d\u0259 xat\u0131rlamaq laz\u0131md\u0131r. \u00d6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndan dan\u0131\u015fd\u0131qda x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan t\u0259bab\u0259t elmind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Radiolokasiya, hesablama texnikas\u0131, avtomatika sah\u0259l\u0259rind\u0259ki nailiyy\u0259tl\u0259rsiz aviasiyan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olmaz. B\u00fct\u00fcn bu vasit\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131 fundamental t\u0259dqiqatlar\u0131n inki\u015faf\u0131 say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n dig\u0259r bir m\u0259qs\u0259di elmi nailiyy\u0259tl\u0259rin nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini, elmi-t\u0259dqiqatlar\u0131n nec\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 aliml\u0259rin nec\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sini izah etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. Elmi-t\u0259dqiqat f\u0259aliyy\u0259ti aliml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda bir s\u0131ra t\u0259l\u0259bl\u0259r qoyur. S\u0259hv buraxmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si m\u00fctl\u0259q eksperimental yoxlama apar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu, riyaziyyat da daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn elm sah\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir. Aliml\u0259r s\u0131naqdan ke\u00e7irir, ara\u015fd\u0131r\u0131r, s\u0259hv edir v\u0259 yenid\u0259n ba\u015flay\u0131rlar. \u018flb\u0259tt\u0259, bu t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilikl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259nir. Orada biz\u0259 elmin yarad\u0131lmas\u0131 prosesini deyil, haz\u0131r elmi t\u0259dris edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda onun m\u0259d\u0259ni funksiyas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. Elm d\u0259 musiqi v\u0259 r\u0259ssaml\u0131q kimi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin bir hiss\u0259sidir, qoludur.<\/p>\n<p>Elmi-populyar \u0259d\u0259biyyat v\u0259 maarifl\u0259ndirici m\u00fchazir\u0259l\u0259r m\u00fct\u0259x\u0259ssisin dar ixtisasla\u015fmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 aradan qald\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Elmi bilikl\u0259rin t\u0259bli\u011fi h\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 laz\u0131md\u0131r ki, c\u0259miyy\u0259t aliml\u0259rin n\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259diyini bilsin. Bu zaman c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n aktual probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 ill\u0259rl\u0259 (b\u0259z\u0259n d\u0259 onillikl\u0259rl\u0259) \u00e7al\u0131\u015fan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara d\u0259st\u0259k ehtimal\u0131 artacaq.<\/p>\n<p>Elmi bilikl\u0259rin populyarla\u015fmas\u0131 g\u0259ncl\u0259rin elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r. \u00d6lk\u0259nin sabahk\u0131 elmi potensial\u0131 bu g\u00fcn elm\u0259 kimin g\u0259lm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r v\u0259 h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin q\u00fcdr\u0259tini m\u0259hz o m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>H\u0259r bir alim elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini v\u0259 onun \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tinin bir hiss\u0259si oldu\u011funu unutmamal\u0131d\u0131r. H\u0259qiqi aliml\u0259r elmi bilikl\u0259rin t\u0259bli\u011fini, xalq\u0131n maarifl\u0259nm\u0259sini h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6zl\u0259rinin bilavasit\u0259 v\u0259zif\u0259si v\u0259 borcu hesab etm\u0259lidirl\u0259r. Bu, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u201cyalan\u00e7\u0131 elml\u0259\u201d m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n v\u0259 onu yayaraq t\u0259bli\u011f ed\u0259nl\u0259rin qar\u015f\u0131na s\u0259dd \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Elmin olduqca faydal\u0131 f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6v\u00fc v\u0259 bilikl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 sistemi kimi populyarla\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 kitablar\u0131n, jurnallar\u0131n v\u0259 dig\u0259r vasit\u0259l\u0259rin n\u0259\u015fri deyil. Elmi-populyar kino, elmi m\u00f6vzularda radio v\u0259 televiziya proqramlar\u0131 k\u00fctl\u0259vi auditoriyaya kitablardan, m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 jurnallardan az t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259z. Amma \u201celmin populyarla\u015fmas\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 bununla da t\u00fck\u0259nmir. Bura h\u0259m d\u0259 \u015fifahi v\u0259 \u0259yani populyarla\u015fd\u0131rma &#8211; elmi-k\u00fctl\u0259vi t\u0259dbirl\u0259r, s\u0259rgil\u0259rin t\u0259\u015fkili, muzey i\u015fi v\u0259 s. daxildir.<\/p>\n<p>Elmi informasiya v\u0259 elmin populyarla\u015fmas\u0131 getdikc\u0259 daha \u00e7ox t\u0259mas n\u00f6qt\u0259l\u0259ri tap\u0131r. Elmi-texnoloji t\u0259r\u0259qqi son onillikl\u0259rd\u0259 elmi-populyar \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00f6vzusunu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n yeni n\u00f6vl\u0259rinin yaranmas\u0131n\u0131 diqt\u0259 edir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, elmin nailiyy\u0259tl\u0259rini t\u0259bli\u011f ed\u0259n, yeni k\u0259\u015ffl\u0259rin m\u0259nas\u0131n\u0131, onlar\u0131n ictimai n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xaran yeni \u0259d\u0259biyyat meydana g\u0259lm\u0259lidir. Biz\u0259 pe\u015f\u0259kar aliml\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r elmi, onun ideya v\u0259 metodlar\u0131n\u0131, meyll\u0259rini, g\u00fcc\u00fcn\u00fc bil\u0259n, elmi proqramlar\u0131 v\u0259 prioritetl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi bacaran daha \u00e7ox m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r laz\u0131md\u0131r. Elmi jurnalistikan\u0131n v\u0259 elmi publisistikan\u0131n daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si, elmi-k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin m\u00fcasir informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n imkanlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259kl\u0259 bacar\u0131q v\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olard\u0131. H\u0259qiqi v\u0259 keyfiyy\u0259tli elmi m\u0259lumat \u00f6z\u00fc elmin bir z\u0259rr\u0259ciyidir.<\/p>\n<p><i>\u00dcmid edir\u0259m ki, <\/i>AMEA-da v\u0259 universitetl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259r, h\u0259m\u00e7inin ictimai-siyasi xadiml\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elmin v\u0259 t\u0259hsilin vahid konsepsiya \u00fczr\u0259 inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 dair m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 obyektiv m\u00f6vqe ortaya qoyacaq v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r. \u018fmin\u0259m ki, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin h\u0259r bir \u00fczv\u00fcnd\u0259 elm haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f t\u0259\u015f\u0259vv\u00fcrl\u0259rin aradan qalxmas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><!--colorstart:#CC0000--><span style=\"color: #cc0000;\"><!--\/colorstart--><b>Elm g\u00fcn\u00fcm\u00fcz m\u00fcbar\u0259k!<!--colorend--><\/b><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><!--colorstart:#3366FF--><span style=\"color: #3366ff;\"><!--\/colorstart-->\u018fmina\u011fa SADIQOV,<br \/>\n<i>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n<br \/>\n\u0130dar\u0259etm\u0259 Sisteml\u0259ri \u0130nstitutunun icra\u00e7\u0131 direktoru,<br \/>\nAMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc<\/i><\/span><\/p>\n<p>ZiM.Az<br \/>\n<!--colorend--><!--\/colorend--><br \/>\n.<\/p>\n<p><b>\u00a9<\/b> M\u00fc\u0259llif h\u00fcquqlar\u0131 qorunur. M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad m\u00fctl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131nda elmin \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq h\u0259r il mart ay\u0131n\u0131n 27-nin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201cElm&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2929,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2928"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3361,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2928\/revisions\/3361"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}