{"id":3007,"date":"2022-01-22T01:05:01","date_gmt":"2022-01-21T21:05:01","guid":{"rendered":"http:\/\/yurd.info.az\/?p=3007"},"modified":"2023-12-06T23:31:02","modified_gmt":"2023-12-06T19:31:02","slug":"musfiq-borcali-borcali-toponimi-nece-yaranmisdir-zirv%c9%99-info","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=3007","title":{"rendered":"M\u00fc\u015ffiq BOR\u00c7ALI: \u00abBOR\u00c7ALI\u00bb TOPON\u0130M\u0130 NEC\u018f YARANMI\u015eDIR?&#8230; \u00bb Zirv\u0259.info"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><!--dle_image_begin:http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2015-10\/1445950075_musfiq-1-zim.jpg|right--><img decoding=\"async\" style=\"float: right;\" title=\"M\u00fc\u015ffiq BOR\u00c7ALI: \u00abBOR\u00c7ALI\u00bb TOPON\u0130M\u0130 NEC\u018f YARANMI\u015eDIR?...\" src=\"http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2015-10\/1445950075_musfiq-1-zim.jpg\" alt=\"M\u00fc\u015ffiq BOR\u00c7ALI: \u00abBOR\u00c7ALI\u00bb TOPON\u0130M\u0130 NEC\u018f YARANMI\u015eDIR?...\" \/><!--dle_image_end--><br \/>\n<b><i><u>M\u00fc\u015ffiq BOR\u00c7ALI<\/u><\/i><\/b><br \/>\nM-Borcali@mail.ru<\/p>\n<p>Toponimik m\u00fclahiz\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumdur ki, bu v\u0259 ya dig\u0259r toponimin yaranmas\u0131na v\u0259 tarix\u0259n ya\u015famas\u0131na, ilk n\u00f6vb\u0259\u00add\u0259, h\u0259min regionda ya\u015fayan q\u0259bil\u0259, tayfa v\u0259 xalq\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m\u00ad\u00e7inin, h\u0259min yerin t\u0259bii g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 relyefi t\u0259sir edir. Bor\u00ad\u00e7al\u0131 toponiminin yaranmas\u0131na da m\u0259hz bu amill\u0259r \u00f6z t\u0259\u00adsirini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<br \/>\nB\u0259s, <b>\u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb toponimi nec\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r?<\/b> Bu sual\u0131n ca\u00ad\u00ad\u00ad\u00adva\u00adb\u0131n\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, s\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259, ifad\u0259 etdiyi m\u0259nada ax\u00adtar\u00admaq laz\u0131md\u0131r. B\u0259ri ba\u015fdan onu da qeyd ed\u0259k ki, h\u0259l\u0259 q\u0259\u00addim zamanlardan Bor\u00e7al\u0131da t\u00fcrkdilli tayfalar\u0131n ya\u015famas\u0131 haqq\u0131nda ist\u0259nil\u0259n q\u0259d\u0259r tarixi faktlar var v\u0259 \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb to\u00adponiminin t\u00fcrk k\u00f6kl\u00fc olmas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259sizdir.<br \/>\nToponimik \u0259d\u0259biyyatda ya bilavasit\u0259, ya da \u00f6t\u0259ri \u015f\u0259kild\u0259 Bor\u00e7al\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn etimologiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir-birin\u0259<b> zidd bir ne\u00ad\u00e7\u0259 fikir m\u00f6vcuddur<\/b>. B\u0259zi m\u00fc\u0259llifl\u0259r Bor\u00e7al\u0131 toponimini \u00abBo\u015f\u00ad\u00e7a\u00ad\u00ad\u00adla\u00bb (bo\u015f \u00e7ala, \u00e7\u00f6k\u0259klik), \u00abBorcal\u0131\u00bb (borcalan v\u0259 ya\u00adxud borc\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00adver\u0259n Al\u0131), \u00abBo\u015fqal\u0131\u00bb (bo\u015f, kims\u0259siz, sahibsiz qal\u00adm\u0131\u015f \u00e7\u00f6l, yer), \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb (cavan \u00fcz\u00fcm \u00e7alas\u0131, \u015f\u0259rab \u00e7alas\u0131), \u00abBoz\u00ad\u00e7a\u00adla\u00bb (boz yer) v\u0259 s. kimi \u015f\u0259rh etmi\u015fl\u0259r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, A.Ba\u00adk\u0131xanov \u00abG\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\u00bb \u0259s\u0259rind\u0259 Bor\u00e7al\u0131 toponimini Boz \u00e7ala, M.Ka\u015f\u00adqarl\u0131 is\u0259 Bor \u00e7ala kimi a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r. Bizc\u0259, bu \u015f\u0259rh\u00adl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fmaq olmaz.<br \/>\nF.K\u0131rz\u0131o\u011flu \u00abD\u0259d\u0259 Qorqud o\u011fuznam\u0259l\u0259ri\u00bb adl\u0131 \u0259s\u0259\u00adrin\u00add\u0259 is\u0259 A.Z\u0259ki, B.To\u00adqan v\u0259 ba\u015f\u00adqalar\u0131n\u0131n istinad etdiyi m\u0259n\u00adb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq, bor\u00ad\u00e7al\u0131lar\u0131 Sabirl\u0259r tayfas\u0131na qon\u015fu olan \u00abborusklar\u0131n\u00bb &#8211; bul\u00adqar\u00adlar\u0131n di\u00adg\u0259r bir qolu olan Boro\u00e7-Boro\u00e7\u00ado\u011flu tayfas\u0131 il\u0259 \u0259la\u00adq\u0259dar oldu\u011funu v\u0259 onlar\u0131n K\u00fcr \u00e7a\u00ady\u0131n\u0131n or\u00adta axar\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 \u0259ski Qoqaren \u00f6lk\u0259sinin do\u011fu (\u015f\u0259rq) hiss\u0259sind\u0259 \u00abbor\u00e7al\u0131lar\u00bb ad\u0131 il\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 qeyd edir. Bu m\u00fc\u00ad\u00adla\u00adhiz\u0259 d\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki dil s\u0259viy\u00ady\u0259si bax\u0131\u00adm\u0131n\u00ad\u00addan Boro\u00e7\u00ado\u011flu v\u0259 Bor\u00ad\u00ad\u00ad\u00e7al\u0131 s\u00f6zl\u0259ri aras\u0131nda tam ya\u00adx\u0131nl\u0131q yox\u00addur. Do\u011fru\u00addurr, h\u0259\u00admin s\u00f6zl\u0259rin ilk \u00fc\u00e7 s\u0259si (b, o, r) ey\u00adni\u00addir. Lakin h\u0259min s\u0259s\u00adl\u0259rin eyniliyi Bor\u00e7al\u0131 toponiminin Bo\u00adro\u00e7o\u011flu etnonimind\u0259n (v\u0259 ya s\u00f6z\u00fcnd\u0259n) t\u00f6r\u0259m\u0259sini s\u00f6yl\u0259\u00adm\u0259\u00ady\u0259 \u0259sas vermir. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Az\u0259rbaycan dilinin fone\u00adtik qa\u00adnun v\u0259 ya hadis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00abo\u00bb v\u0259 \u00ab\u00e7\u00bb, \u00aba\u00bb v\u0259 \u00ab\u00e7\u00bb s\u0259s\u00adl\u0259\u00adri\u00adnin yerd\u0259\u00adyi\u015f\u00adm\u0259si, h\u0259m\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00e7inin, \u00abo\u011flu\u00bb s\u00f6z\u00fcnd\u0259ki ilk \u00abo\u011f\u00bb \u00fcn\u00ads\u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00ad\u00adm\u0259si ha\u00addis\u0259si yoxdur. Dem\u0259li, Bor\u00e7al\u0131 toponi\u00admi\u00adnin Boro\u00e7\u00ado\u011flu etno\u00adnimi \u0259sas\u0131nda d\u00fcz\u0259lm\u0259si haqq\u0131n\u00adda olan m\u00fc\u00adlahiz\u0259ni d\u0259 dil fakt\u00ad\u00adlar\u0131 t\u0259sdiq etmir.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, y\u00fczl\u0259rl\u0259, minl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk k\u00f6kl\u00fc topo\u00adnim\u00adl\u0259r\u00add\u0259 oldu\u011fu kimi, Bor\u00e7al\u0131 toponiminin etimologiyas\u0131 da q\u0259\u00addim t\u00fcrkdilli tayfan\u0131n ad\u0131 v\u0259 yerin relyefi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bor\u00e7al\u0131 to\u00adpo\u00adnimi \u00abbor\u00bb (bori) v\u0259 \u00ab\u00e7al\u0131\u00bb (\u00e7al, \u00e7\u00f6l) s\u00f6zl\u0259rinin birl\u0259\u015f\u00adm\u0259\u00ad\u00ad\u00adsind\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si fikrini s\u00f6yl\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Bu fi\u00adkir d\u0259 tamamil\u0259 a\u011flabatan deyil. \u00c7\u00fcnki bu toponimin birinci kom\u00ad\u00adponenti q\u0259dim t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 \u00abqurd\u00bb m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n \u00abbori\u00bb tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu da t\u0259sa\u00add\u00fcfi de\u00adyil. Birincisi, qurd q\u0259dim zamanlarda t\u00fcrkdilli xalqla\u00adr\u0131n to\u00adte\u00admi olmu\u015fdur. \u0130kincisi, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r h\u0259l\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat ke\u00ad\u00e7ir\u00addiyi zaman \u00e7ox d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n v\u0259 c\u0259sur tayfalar olmu\u015f\u00adlar (bu on\u00adlar\u0131n adlar\u0131nda da \u0259ks olunmu\u015fdur). He\u00e7 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, h\u0259\u00adl\u0259 \u00abKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u00bb dastan\u0131nda \u00abQurd \u00fcz\u00fc m\u00fcbar\u0259k\u00addir\u00bb kimi ifad\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259lirik. \u0130ndi d\u0259 xalq\u0131m\u0131z ara\u00ads\u0131nda \u00abQurd o\u011flu qurd olar\u00bb, \u00abQurddan olan k\u0259s\u0259y\u0259n olar\u00bb kimi y\u0131\u011f\u00adcam v\u0259 d\u0259rin m\u0259zmunlu atalar s\u00f6zl\u0259ri var\u00add\u0131r. G\u00fc\u00adman ki, el\u0259 h\u0259min atalar s\u00f6zl\u0259ri d\u0259 \u00f6z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fc\u00adl\u00fcn\u00fc qurd\u00adlar tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan alm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259 ayd\u0131n olur ki, Bor\u00ad\u00e7al\u0131 toponiminin birinci komponenti \u00abbori\u00bb (qurd) s\u00f6z\u00fc \u0259sa\u00ads\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nTarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r qurd s\u00f6z\u00fc \u0259sas\u0131nda d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f k\u0259nd ad\u00adlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu da t\u0259sdiq edir. 1728-ci ild\u0259 t\u0259rtib olunmu\u015f <b>\u00abD\u0259ft\u0259ri-m\u00fcf\u0259ss\u0259li-\u0259yal\u0259ti-Tiflis\u00bb<\/b> d\u0259ft\u0259rind\u0259 T\u0259k\u0259li oyma\u00ad\u011f\u0131\u00adn\u0131n Qurdlar k\u0259ndinin ad\u0131 da qeyd edilmi\u015fdir. H\u0259min k\u0259ndin ad\u0131 haz\u0131rda t\u0259hrif olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 &#8211; K\u00fcrdl\u0259r kimi i\u015fl\u0259nilir. Bundan ba\u015fqa, Bolnisi rayonunda Bolulus-K\u0259p\u0259n\u0259k\u00e7i ya\u00adx\u0131n\u00adl\u0131\u011f\u0131nda Qurdlar, Darvaz k\u0259ndinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda is\u0259 Qurdo\u011f\u00adlu\u00ad\u00adnun qoru\u011fu adl\u0131 b\u00f6y\u00fck oroniml\u0259r (toponiml\u0259r) indi d\u0259 var\u00add\u0131r.<br \/>\nBor\u00e7al\u0131 toponiminin ikinci komponenti is\u0259 \u00ab\u00e7al\u0131\u00bb (\u00e7al) q\u0259\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00addim t\u00fcrk dilind\u0259 t\u0259p\u0259 m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n \u00ab\u00e7al\u00bb s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011f\u00ad\u00adl\u0131\u00add\u0131r. \u0130ndi d\u0259 Bolnisi rayonundak\u0131 A\u015fa\u011f\u0131 Qo\u015fakils\u0259 k\u0259ndi ya\u00adx\u0131n\u00ad\u00adl\u0131\u011f\u0131nda \u00abUzun \u00e7al\u00bb (uzun t\u0259p\u0259), Ba\u015fke\u00e7id &#8211; Dmanisi ra\u00adyo\u00adnundak\u0131 Y\u0131r\u00ad\u011fan\u00e7ay k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u00abYumru \u00e7al\u00bb (yum\u00adru t\u0259p\u0259) adl\u0131 yer\u00adl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Bu is\u0259, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l dini pan\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00adteonu\u00admuz\u00adda da\u011fa, t\u0259p\u0259y\u0259, y\u00fcks\u0259kliy\u0259 olan inamla ba\u011fl\u0131 ol\u00ad\u00admu\u015fdur. (Q\u0259\u00addimd\u0259 qalalar\u0131n da\u011f ba\u015f\u0131nda, s\u0131ld\u0131r\u0131m\u00adl\u0131q\u00adlarda ti\u00adkil\u00adm\u0259si fik\u00adrimizi s\u00fcbut edir. D\u0259v\u0259\u00e7i rayonundak\u0131 \u00c7\u0131raq-Qa\u00adlan\u0131, Mar\u00adneuli rayonundak\u0131 A\u011fcaqalan\u0131, Bolulus-Bol\u00adnisi ra\u00adyo\u00ad\u00adnundak\u0131 Qo\u00e7ulu qalas\u0131n\u0131, Koro\u011flu qalalar\u0131n\u0131 v\u0259 s. xat\u0131r\u00adla\u00ady\u0131n.)<br \/>\nDem\u0259li, \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb toponiminin \u00fcmumi m\u0259nas\u0131 <b>\u00abboril\u0259\u00adrin t\u0259p\u0259si\u00bb,<\/b> y\u0259ni <b>\u00abqurdlar t\u0259p\u0259si\u00bb <\/b>dem\u0259kdir. Bor\u00e7al\u0131 \u0259ra\u00adzi\u00adsi\u00adnin \u00fc\u00e7\u00add\u0259n iki hiss\u0259sinin da\u011fl\u0131q oldu\u011funu yada salsaq, fik\u00adri\u00admiz daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiq olunur.<br \/>\nDig\u0259r bir t\u0259dqiqata v\u0259 m\u00fclahiz\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb topo\u00adnimi bu \u0259razil\u0259rd\u0259 lap q\u0259dim zamanlardan &#8211; eram\u0131zdan \u0259v\u00adv\u0259l\u00ad\u00ad\u00adki I minillikd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f T\u00fcrk tay\u00adfalar\u0131ndan birinin ad\u0131 il\u0259 &#8211; qa\u00ad\u00adra\u00adpa\u00adpaqlar tayfas\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qolu olan \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bblar\u0131n ad\u0131 \u0259sa\u00ad\u00ad\u00ads\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fclahiz\u0259ni g\u00fcr\u00ad\u00adc\u00fc ta\u00adrix\u00ad\u00e7il\u0259ri etiraf ets\u0259l\u0259r d\u0259, onun q\u0259dim tarix\u0259 malik olmas\u0131n\u0131 q\u0259\u00adbul et\u00admirl\u0259r. Halbuki, \u00abBu ad\u0131n tarixi miladdan \u0259vv\u0259l (y\u0259\u00adni, era\u00adm\u0131z\u00addan \u0259vv\u0259l &#8211; M.\u00c7.) birinci min\u00adilliy\u0259, T\u00fcrk\u00adl\u0259rin \u015ei\u00adma\u00adli Az\u0259r\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00adbaycanda m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6v\u00adr\u0259 aiddir\u00bb.<br \/>\nYuxar\u0131da qeyd olunan m\u00fcla\u00adhiz\u0259l\u0259r\u0259 tarixi, etnoqrafik, ono\u00ad\u00ad\u00admastik, co\u011frafi v\u0259 linqvistik bax\u0131mdan yana\u015fd\u0131qda so\u00adnun\u00adcu, y\u0259ni \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb toponiminin \u00abBor\u00ad\u00e7al\u0131\u00bb tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011f\u00adl\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha a\u011f\u0131labatand\u0131r. De\u00adm\u0259\u00ad\u00adli, Bor\u00e7al\u0131lar \u00f6zl\u0259rinin et\u00adno\u00ad\u00adni\u00admik adlar\u0131n\u0131 \u00f6zl\u0259rinin D\u0259\u00add\u0259-baba yurduna verib, tarix\u00adbo\u00adyu onu ya\u015fatm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p><i>(M.\u00c7obanl\u0131, \u00abBor\u00e7al\u0131\u00bb t\u00adoponimi nec\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r?..<br \/>\n\u00abS\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259\u00bb q\u0259zeti, Bak\u0131, \u21162 (9) yanvar, 1993-c\u00fc il;<br \/>\n\u00abYeni Turan\u00bb q\u0259zeti, \u21168, 1993; &#8220;Bor\u00e7al\u0131 toponiml\u0259ri&#8221;, Bak\u0131, 2012, s\u0259h.15-17.).<\/i><\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p><b><i>H\u018fY\u018fCAN T\u018fB\u0130L\u0130: <\/i><\/b><\/p>\n<p>HAQQ S\u018fS\u0130M\u0130Z\u0130 VAXTINDA UCALTMALIYIQ!<\/p>\n<p>Onomastik vahidl\u0259r ictimai-tarixi inki\u015faf\u0131n m\u0259hsulu olub, ke\u00e7mi\u015fin izl\u0259rini bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z\u00fcnd\u0259 qoruyub saxlayan, xal\u00adq\u0131n ke\u00e7imi\u015find\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r, \u0259n d\u0259qiq v\u0259 \u0259n real faktlard\u0131r. Onomastik vahidl\u0259r tariximizin qan yadda\u015f\u0131, canl\u0131 \u015fahidl\u0259ridir. Bir s\u00f6zl\u0259, tariximizdir! \u00d6z\u00fcnd\u0259 D\u00fcn\u0259\u00adni\u00admizi, Bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc v\u0259 Sabah\u0131m\u0131z\u0131 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n TAR\u0130\u00adX\u0130M\u0130Z!<br \/>\nAliml\u0259rimiz \u00e7ox haql\u0131 olaraq, onomastik vahidl\u0259ri tarixi abid\u0259l\u0259r d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar. B\u0259s, tarixin qan yadda\u015f\u0131 olan tarixi abid\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259k olarm\u0131?.. \u018fsla!..<br \/>\nBu bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, AZ\u018fRBAYCAN adlanan Ana V\u0259\u00adt\u0259\u00ad\u00adnimiz Odlar Yurdunun torpaqlar\u0131 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Res\u00adpublikas\u0131n\u0131n indiki s\u0259rh\u0259dl\u0259ri h\u00fcdudunda olmam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u015eair S\u0259m\u0259d Qara\u00e7\u00f6p\u00fcn dili il\u0259 des\u0259k, <b><i>\u00abV\u0259t\u0259nin q\u0131raqda qalan yerl\u0259ri\u00bb <\/i><\/b>&#8211; Bor\u00e7al\u0131, G\u00f6y\u00e7\u0259-Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 D\u0259mirqap\u0131 D\u0259r\u00ad\u00adb\u0259nd mahallar\u0131 da, h\u0259l\u0259 G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131 demir\u0259m, tari\u00adx\u0259n Az\u0259rbaycan &#8211; t\u00fcrk torpaqlar\u0131 olmu\u015f, burada d\u0259d\u0259-ba\u00adba\u00addan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015flar. Bunu he\u00e7 k\u0259s in\u00adkar ed\u0259 bilm\u0259z! Bu, el\u0259 bir teoremdir ki, isbat\u0131n\u0131 min ill\u0259r\u00add\u0259n b\u0259ri ya\u015fayan onomastik vahidl\u0259r, x\u00fcsusi il\u0259 topo\u00adniml\u0259r parlaq \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut edir. Amma, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, h\u0259min mahallarda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z XIX-XX y\u00fczil\u00adlik\u00adl\u0259r\u00add\u0259 s\u0131\u00adx\u0131\u015f\u00add\u0131r\u0131l\u00adm\u0131\u015f v\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015flar. V\u0259 \u0259fsus\u00adlar olsun ki, unutqanl\u0131q v\u0259 laqeyidlik ucbat\u0131ndan G\u00f6yc\u0259-Z\u0259ng\u0259\u00adzur v\u0259 D\u0259mirqap\u0131 D\u0259rb\u0259nd mahallar\u0131 kimi Bor\u00e7al\u0131 ma\u00adhal\u0131 da yaddan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, orada ya\u015fayan qan qarda\u015f\u00adlar\u0131m\u0131z g\u00f6z\u00add\u0259n, k\u00f6\u00adn\u00fcl\u00add\u0259n uzaq olmu\u015flar. Ham\u0131ya yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur ki, vax\u00ad\u00adt\u0131nda s\u0259simizi ucaltmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan Q\u0259rbi Az\u0259r\u00adbaycan \u0259ra\u00adzisind\u0259n (indiki Erm\u0259nistandan), daha do\u011frusu \u00f6z do\u011fma yurd-yu\u00adva\u00adlar\u0131ndan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri qovulmam\u0131\u015fdan ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 ill\u0259r \u00f6nc\u0259, t\u00fcrkk\u00f6kl\u00fc topo\u00adniml\u0259r d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f &#8211; er\u00adm\u0259\u00adnil\u0259\u015f\u00addiril\u00admi\u015f, x\u0259rit\u0259\u00adl\u0259rd\u0259n silin\u00admi\u015f v\u0259 bel\u0259c\u0259 d\u0259, \u00ab\u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir\u00bb. \u00abAdd\u0259yi\u015f\u00adm\u0259\u00bb \u0259m\u0259\u00adliy\u00adyat\u0131, y\u0259ni yer ad\u00adla\u00ad\u00ad\u00adr\u0131n\u0131n m\u0259q\u00ads\u0259dli su\u00adr\u0259t\u00add\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u00adm\u0259si \u00ab\u0259m\u0259liyyat\u0131\u00bb son vaxtlar, daha d\u0259qiq des\u0259k, XX \u0259srd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda da s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk k\u00f6kl\u00fc yer adlar\u0131 &#8211; <b>Bor\u00ad\u00e7al\u0131 &#8211; Kvemo Kartli, Ba\u015fke\u00e7id &#8211; Dma\u00ad\u00adnisi, Bolulus &#8211; Bol\u00adnisi, Qarayaz\u0131 &#8211; Qar\u00adda\u00adba\u00adni, Qara\u00e7\u00f6p &#8211; Saqareco, A\u011fbulaq &#8211; Tet\u00ad\u00adri\u00adtskaro, Sar\u00advan &#8211; Mar\u00ad\u00adneuli, D\u0259ll\u0259r &#8211; Mu\u015fevani, Baba\u00adki\u00ad\u015fi\u00adl\u0259r &#8211; Mu\u00ad\u00adsopria\u00adni, Ar\u00admudlu &#8211; Pantiani, K\u0259p\u0259n\u0259k\u00e7i &#8211; Kve\u00admo &#8211; Bol\u00adnisi (A\u015fa\u00ad\u011f\u0131 Bol\u00adnisi)<\/b> v\u0259 s. kimi d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu \u00abad\u00add\u0259\u00adyi\u015fm\u0259 \u0259m\u0259\u00adliy\u00adyat\u0131\u00bb el\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 &#8211; G\u00fcrc\u00fcstan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra da da\u00advam edir. D\u0259\u00add\u0259-babadan q\u0259dim Bor\u00ad\u00e7al\u0131da ya\u015fayan v\u0259 bu maha\u00adl\u0131n \u0259n q\u0259\u00addim sakinl\u0259ri &#8211; \u0259sl v\u0259\u00adt\u0259n\u00adda\u015flar\u0131 olan, <b><i>\u00abd\u0259li ha\u00adrayl\u0131, xo\u015f ava\u00adz\u00adl\u0131, Misri q\u0131\u00adl\u0131ncl\u0131, ta\u00advar sazl\u0131\u00bb <\/i><\/b>(M.Co\u015f\u011fun) Az\u0259rbay\u00adcan t\u00fcrkl\u0259ri \u00abq\u0259\u00adrib\u00bb, \u00abg\u0259lm\u0259\u00bb v\u0259 yaxud \u00abqonaq\u00bb ad\u00adland\u0131r\u0131l\u0131r. El\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l Zviad Qamsaxurdiyan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Bolnisi rayo\u00adnunun Az\u0259r\u00adbaycan t\u00fcrk\u00adl\u0259ri ya\u015fayan k\u0259nd\u00adl\u0259rinin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f, ta\u00adrixi t\u00fcrk ad\u00adlar\u0131 yerli sakinl\u0259rin ruhuna yad olan \u00abqura\u015f\u00add\u0131rma\u00bb g\u00fcrc\u00fc topo\u00adniml\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259z olun\u00admu\u015f\u00addur; <b>A\u015fa\u011f\u0131 Qo\u015fa\u00adkils\u0259, Qo\u00e7ulu, Da\u015f\u00adl\u0131\u00adqullar, \u0130mirh\u0259s\u0259n, \u018fsm\u0259\u00adl\u0259r, Ko\u00adlagir, M\u0131\u011f\u0131rl\u0131, Mu\u011fanl\u0131, H\u0259s\u0259nxocal\u0131, Saracl\u0131, Faxral\u0131, Ar\u0131xl\u0131, C\u0259f\u0259rli, \u015eahbuzlu v\u0259 s.<\/b> milli toponim\u00adl\u0259rimizi &#8212; <b>Kvemo Bea\u00adviani, Xdis\u00adqari, Equti, Savaneti, Tabuti, Monastr, Talaveri, Tsurtari, Kailiani, Sam\u00adtre\u00addo, Muxiani v\u0259 s. <\/b>kimi \u0259v\u0259z olun\u00admas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259\u00adc\u0259\u00add\u0259 do\u011f\u00adrudur???<br \/>\nBu da h\u0259qiq\u0259tdir ki, G\u00fcrc\u00fcstan prezidentl\u0259ri Eduard \u015eevardnadze v\u0259 Mixail Saaka\u015fvili bu \u201cAdd\u0259yi\u015fm\u0259\u201d \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 Zviad Qamsaxurdiyan\u0131n s\u0259hvi adland\u0131rm\u0131\u015f, bu q\u0259rar\u0131n Respublika Milli M\u0259clisind\u0259 t\u0259sdiq olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bu s\u0259hvin tezlikl\u0259 d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259yini bilddirmi\u015fl\u0259r. Amma verilmi\u015f h\u0259min v\u0259din \u00fcst\u00fcnd\u0259n ne\u00e7\u0259 ill\u0259r ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 he\u00e7 n\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259mi\u015fdir. <b>Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, k\u00f6hn\u0259 hamam, k\u00f6hn\u0259 tas&#8230;<\/b><br \/>\nTarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri is\u0259, he\u00e7 bir v\u0259shl\u0259 \u00f6rt-basd\u0131r olmaz. <b>\u00abYa\u00adlan ayaq tutar, amma yerim\u0259z\u00bb,<\/b> &#8211; deyib ata-baba\u00adla\u00adr\u0131\u00adm\u0131z. <b>B\u0259\u00adli, h\u0259qiq\u0259t namin\u0259, \u0259dal\u0259t namin\u0259, tariximiz na\u00admin\u0259 bu sax\u00adtakarl\u0131\u011fa &#8211; \u00abadd\u0259yi\u015fm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131\u00bbna qar\u015f\u0131 haqq s\u0259\u00ad\u00ad\u00adsi\u00ad\u00admi\u00adzi g\u0259lin birlikd\u0259 ucaldaq! Yoxsa, sonra gec olacaq v\u0259 Tarix bizi ba\u011f\u0131\u015flamayacaq!..<br \/>\n<\/b><br \/>\n1990-2011.<\/p>\n<p>M-Borcali@mail.ru<\/p>\n<p>Bax: &#8220;BOR\u00c7ALI TOPON\u0130ML\u018fR\u0130&#8221;, Bak\u0131, 2012. SON S\u00d6Z \u018fV\u018fZ\u0130. S\u0259h.315-317<\/p>\n<p>A\u011fbulaq \u2192 Tetriskaro (1940) Barmaqs\u0131z \u2192 Tsalka (1932) Ba\u015fke\u00e7id \u2192 Dmanisi (1947) \u00c7\u00f6r\u00fck Q\u0259m\u0259rli \u2192 Katarinenfeld (1817) \u2192 L\u00fcksemburq (1921) \u2192 Bolnisi (1943) Qarat\u0259p\u0259 \u2192 Qarayaz\u0131 \u2192 Qardabani (1947) Sarvan \u2192 Bor\u00e7al\u0131 (1929) \u2192 Marneuli (1947)<\/p>\n<p>&#8220;BOR\u00c7ALI TOPON\u0130ML\u018fR\u0130&#8221; kitab\u0131 haqq\u0131nda R\u018fYL\u018fRD\u018fN S\u018fT\u0130RL\u018fR:<\/p>\n<p>&#8230;.<\/p>\n<p><b>\u00a9<\/b> M\u00fc\u0259llif h\u00fcquqlar\u0131 qorunur. M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad m\u00fctl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fc\u015ffiq BOR\u00c7ALI M-Borcali@mail.ru Toponimik m\u00fclahiz\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumdur ki, bu v\u0259 ya dig\u0259r toponimin yaranmas\u0131na v\u0259 tarix\u0259n ya\u015famas\u0131na, ilk n\u00f6vb\u0259\u00add\u0259, h\u0259min regionda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3008,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[198,189,175,177,176,192,199,190],"tags":[],"class_list":["post-3007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-borcali-cmiyyti","category-arxiv","category-bolus","category-borcali","category-darvaz","category-digr","category-kos-yazilar","category-musfiq-borcali","wpcat-198-id","wpcat-189-id","wpcat-175-id","wpcat-177-id","wpcat-176-id","wpcat-192-id","wpcat-199-id","wpcat-190-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3007"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3119,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3007\/revisions\/3119"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}