{"id":3916,"date":"2023-12-29T06:13:45","date_gmt":"2023-12-29T02:13:45","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=3916"},"modified":"2023-12-29T06:13:45","modified_gmt":"2023-12-29T02:13:45","slug":"pervin-abdullabeyova-heyder-eliyev-nitqinin-uslubi-imkanlari-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=3916","title":{"rendered":"P\u018fRV\u0130N ABDULLAB\u018fYOVA: &#8220;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV N\u0130TQ\u0130N\u0130N \u00dcSLUB\u0130 \u0130MKANLARI&#8221; \u00bb Z\u0130M.Az"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<div><!--dle_image_begin:http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2023-06\/1686256782_pervin-001.jpg|left--><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2023-06\/1686256782_pervin-001.jpg\" style=\"float:left;\" alt=\"P\u018fRV\u0130N ABDULLAB\u018fYOVA: &quot;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV N\u0130TQ\u0130N\u0130N \u00dcSLUB\u0130 \u0130MKANLARI&quot;\" title=\"P\u018fRV\u0130N ABDULLAB\u018fYOVA: &quot;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV N\u0130TQ\u0130N\u0130N \u00dcSLUB\u0130 \u0130MKANLARI&quot;\"\/><!--dle_image_end-->  <!--colorstart:#CC0000--><span style=\"color:#CC0000\"><!--\/colorstart--><b>\u00c7ox q\u0259dim tarix\u0259 malik olan Az\u0259rbyacan nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259rh\u0259l\u0259si x\u00fcsusi yer tutur. D\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rola malik natiqlik s\u0259n\u0259tinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 siyasi natiqliyin forma v\u0259 m\u0259zmun bax\u0131m\u0131ndan z\u0259nginl\u0259nm\u0259sind\u0259 \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. \u0130nsanlarda c\u0259miyy\u0259t hadis\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcnasib\u0259t formala\u015fd\u0131rmaq c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 bu nitql\u0259r \u00e7ox qiym\u0259tlidir. Onlar s\u00f6z\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u00fcvv\u0259tli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259mizdir: <i>\u201cS\u00f6z\u00fcn praktik \u0259h\u0259miyy\u0259ti b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. S\u00f6z bizim f\u0259aliyy\u0259timizi, davran\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 nizamlayan, m\u00f6vcud t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri canland\u0131ran, emosional, il\u0131q, yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis m\u00fcnasib\u0259t yaradan nitq vahididir \u201c<\/i><\/b>(3, 59). <br \/><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><br \/><b>Heyd\u0259r \u018fliyevin nitql\u0259ri m\u0259zmun sanbal\u0131ndan ba\u015fqa, maraql\u0131 linqvistik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. <\/b>Bu nitql\u0259rd\u0259 t\u0259yinedici s\u00f6zl\u0259rin \u00fcslub keyfiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 diqq\u0259tin h\u0259min nitql\u0259rin m\u0259zmununa y\u00f6n\u0259lm\u0259si prosesind\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Onun 8 sentyabr 2003-c\u00fc il tarixd\u0259 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 R\u0259sul H\u0259mz\u0259tova m\u00fcraci\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n nitqind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hiss\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:<i> \u201c\u0130nsanlara h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 dolu, inc\u0259 lirizm v\u0259 milli koloritl\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u0259na v\u0259 m\u0259zmun da\u015f\u0131y\u0131r. Sizin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259ngar\u0259ngliyi il\u0259, h\u0259m d\u0259 z\u0259man\u0259nin sosial probleml\u0259rinin b\u00f6y\u00fck s\u00f6z s\u0259n\u0259tinin y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan insanlar\u0131n q\u0259lbini f\u0259th edir\u201d<\/i> (1, 210). Nitqin iki c\u00fcml\u0259sini ifad\u0259 ed\u0259n bu hiss\u0259sind\u0259 7 \u0259d\u0259d (\u201cinsanlara h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 dolu\u201d, \u201cinc\u0259\u201d, \u201cmilli koloritl\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f\u201d, \u201cb\u00fct\u00fcn\u201d, \u201cd\u0259rin\u201d, \u201cf\u0259ls\u0259fi\u201d, \u201cb\u00f6y\u00fck\u201d) t\u0259yin i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Bu t\u0259yinl\u0259rin ham\u0131s\u0131 atributiv s\u0259ciyy\u0259li t\u0259yinl\u0259r olaraq aid oldu\u011fu \u00fczv\u00fcn ayd\u0131nla\u015fmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Burada 4 t\u0259yin \u201cyarad\u0131c\u0131l\u0131q\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259 aid olub onun izah\u0131na xidm\u0259t edir. H\u0259min t\u0259yinl\u0259r aid oldu\u011fu c\u00fcml\u0259 \u00fczv\u00fcn\u00fcn \u0259sas m\u0259\u011fzini, keyfiyy\u0259tini bildirir v\u0259 onu h\u0259min c\u0259h\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 izah edir. \u201cYarad\u0131c\u0131l\u0131q\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259 aid olan ilk t\u0259yin (insanlara h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 dolu) qeyri-t\u0259yini ismi birl\u0259\u015fm\u0259, ikinci t\u0259yin (inc\u0259) sif\u0259t, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259yin (milli koloritl\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f) feli sif\u0259t t\u0259rkibi, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc t\u0259yin (b\u00fct\u00fcn) is\u0259 t\u0259yin \u0259v\u0259zliyi il\u0259 ifad\u0259 edilmi\u015fdir. V\u0259 maraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259min t\u0259yinl\u0259rin he\u00e7 biri eyni nitq hiss\u0259sin\u0259 aid olmayan paralel t\u0259yinl\u0259rdir. Lakin onlarda sadalama intonasiyas\u0131 v\u0259 birl\u0259\u015fdirici pauza o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fcd\u00fcr ki, ilk oxunu\u015fda h\u0259mcins t\u0259yin t\u0259siri g\u00f6st\u0259rir. Diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 feli sif\u0259t t\u0259rkibinin ilk s\u00f6z\u00fc olan t\u0259yinedici funksiya da\u015f\u0131yan \u201cmilli\u201d leksik-qrammatik vahididir. T\u0259yinedici birl\u0259\u015fm\u0259nin daxilind\u0259 dig\u0259r bir t\u0259yinedicinin i\u015fl\u0259nm\u0259si fikrin emosionall\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran \u00fcslub vasit\u0259si kimi \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. <br \/> <!--dle_image_begin:http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2020-02\/1582105833_ana-dili-1.jpg|right--><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2020-02\/1582105833_ana-dili-1.jpg\" style=\"float:right;\" alt=\"P\u018fRV\u0130N ABDULLAB\u018fYOVA: &quot;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV N\u0130TQ\u0130N\u0130N \u00dcSLUB\u0130 \u0130MKANLARI&quot;\" title=\"P\u018fRV\u0130N ABDULLAB\u018fYOVA: &quot;HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV N\u0130TQ\u0130N\u0130N \u00dcSLUB\u0130 \u0130MKANLARI&quot;\"\/><!--dle_image_end--> Nitq \u00f6rn\u0259yind\u0259ki \u201cd\u0259rin\u201d v\u0259 \u201cf\u0259ls\u0259fi\u201d t\u0259yinl\u0259ri nitqd\u0259ki x\u0259b\u0259r\u0259 (m\u0259zmun da\u015f\u0131y\u0131r) aiddir. Bu x\u0259b\u0259rin ilk s\u00f6z\u00fc isiml\u0259 ifad\u0259 olundu\u011fundan onu ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131b izah ed\u0259n s\u00f6zl\u0259r atributiv t\u0259yinl\u0259rdir. \u201cD\u0259rin\u201d v\u0259 \u201cf\u0259ls\u0259fi\u201d s\u00f6zl\u0259ri eyni nitq hiss\u0259si il\u0259 (sif\u0259tl\u0259) ifad\u0259 olunaraq semantika v\u0259 funksiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 formal bax\u0131mdan aid oldu\u011fu \u00fczvd\u0259n ayr\u0131lmayan dil vahidl\u0259ridir. <br \/>Dild\u0259 t\u0259yinedici s\u00f6zl\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si c\u00fcml\u0259l\u0259rin t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, intonasiya \u00e7alarlar\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131na xidm\u0259t edir ki, bu, fikir anlamlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259 kimi d\u0259y\u0259rlidir. Bundan ba\u015fqa, t\u0259yinedici s\u00f6zl\u0259rin bollu\u011fu nitqd\u0259 ritmik t\u0259krar yarad\u0131r. Ritm maraql\u0131 \u00fcslub vasit\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi nitqin ax\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Ritm yaradan vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi ba\u011flay\u0131c\u0131lar da m\u00fcxt\u0259lif \u00fcslub imkanlar\u0131na malikdir. Yuxar\u0131dak\u0131 \u00f6rn\u0259kd\u0259 ba\u011flay\u0131c\u0131lar polisindeton (h\u0259mcins \u00fczvl\u0259rin yan\u0131nda tabesizlik ba\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ibar\u0259t \u00fcslub qaydas\u0131) s\u0259ciyy\u0259si il\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n faktlardand\u0131r. <br \/>S\u00f6z\u00fcged\u0259n nitqd\u0259n ba\u015fqa bir c\u00fcml\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salaq: \u201cArt\u0131q tarix\u0259 qovu\u015fmu\u015f XX \u0259sri sizin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, \u015feirl\u0259rinizin emosional v\u00fcs\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 almadan t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. B\u00f6y\u00fck humanizm ruhu il\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f poeziyan\u0131z, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, sizin b\u0259nz\u0259rsiz \u015f\u0259zsiyy\u0259tinizin inikas\u0131d\u0131r\u201d (1, 210). \u0130ki c\u00fcml\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n bu n\u00fcmun\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259yin bollu\u011fu il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. Bel\u0259 ki, \u201ctarix\u0259 qovu\u015fmu\u015f\u201d v\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck humanizm ruhu il\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f\u201d feli sif\u0259t t\u0259rkibl\u0259ri, \u201cemopsional\u201d v\u0259 \u201cb\u0259nz\u0259rsiz\u201d sif\u0259tl\u0259ri t\u0259yinedici keyfiyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Ikinci feli sif\u0259t t\u0259rkibinin birinci s\u00f6z\u00fc d\u0259 (b\u00f6y\u00fck) \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 izahedici 117 x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malikdir. C\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259ki t\u0259yinl\u0259rin \u00e7oxu m\u00fcst\u0259qil t\u0259yinl\u0259rdir. Lakin \u201cemopsional\u201d s\u00f6z\u00fc daxili t\u0259yin kimi i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. <br \/>Heyd\u0259r \u018fliyevin 8 sentyabr 2003-c\u00fc il tarixd\u0259 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 R\u0259sul H\u0259mz\u0259tova m\u00fcraci\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 nitqin\u0259 aid a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259d\u0259 d\u0259 h\u0259m c\u00fcml\u0259 \u00fczv\u00fcn\u0259 aid olan t\u0259yinl\u0259r, h\u0259m d\u0259 s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259sinin daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n t\u0259yin i\u015fl\u0259nmi\u015fdir: \u201cBizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sizin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcasir insan\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259mi haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimizi z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f parlaq fenomen kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir\u201d (1, 210). Bu c\u00fcml\u0259ni \u00fcslub keyfiyy\u0259tl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb ets\u0259k, maraql\u0131 bir m\u0259nz\u0259r\u0259nin \u015fahidi olar\u0131q. Bel\u0259 ki, burada \u201cinsan\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259yini (m\u00fcasir), \u201cinsan\u0131n al\u0259mi\u201d III n\u00f6v t\u0259yini s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259sinin daxili t\u0259yini (m\u0259n\u0259vi), \u201ct\u0259s\u0259vv\u00fcr\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 izahedici qo\u015fmal\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259 (insan\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259mi haqq\u0131nda), \u201cfenomen\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus feli sif\u0259t t\u0259rkibi (t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimizi z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f) v\u0259 \u201cparlaq\u201d sif\u0259ti s\u00f6zl\u0259ri atributla\u015fd\u0131ran dil vahidl\u0259ridir. <br \/>S\u00f6z\u00fcged\u0259n nitqd\u0259 R\u0259sul H\u0259mz\u0259tovun f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n hiss\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259krar ba\u011flay\u0131c\u0131lar v\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n miqdar say\u0131 il\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f t\u0259\u0131yinedici faktlar vard\u0131r: \u201cSiz Az\u0259rbaycan v\u0259 Da\u011f\u0131stan xalqlar\u0131 aras\u0131nda dostlu\u011fun v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rmisiniz. \u00dcmidvaram ki, sizin parlaq istedad\u0131n\u0131z v\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck fitri m\u00fcdrikliyiniz bundan sonra da bizim ham\u0131m\u0131z\u0131 sevindir\u0259c\u0259kdir\u201d (1, 211). <br \/>Heyd\u0259r \u018fliyevin nitql\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259si, m\u00fcdrikliyi ya\u015fay\u0131r. O, r\u0259smi nitql\u0259rind\u0259 d\u0259 dilimizin t\u0259siredici faktlar\u0131ndan yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fdir. Heyd\u0259r \u018fliyevin nitql\u0259rind\u0259 insanlara qiym\u0259t verm\u0259, inand\u0131rma kimi amill\u0259r b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. Bu bax\u0131mdan, \u00fcmummilli liderimizin 23 may 2003-c\u00fc ild\u0259 ifa edilmi\u015f \u201cPublisist Elmira xan\u0131m Axundovaya\u201d adl\u0131 nitqi maraql\u0131d\u0131r. H\u0259min nitq Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcslubuna xas olan diqq\u0259t\u00e7\u0259kici m\u0259qamlar\u0131, y\u0131\u011fcam olmas\u0131na baxmayara, dol\u011fun m\u0259na tutumu il\u0259 se\u00e7ilir. M\u0259s\u0259l\u0259n: \u201cSiz z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malik Az\u0259rbaycan publisistikas\u0131n\u0131n istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi, d\u0259rin siyasi t\u0259hlil g\u00fcc\u00fc il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259n\u0259n s\u0259n\u0259dli \u0259s\u0259rl\u0259r yaratm\u0131\u015f, ictimai-siyasi publisistikan\u0131n bu g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yax\u0131n tarixi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdirmisiniz\u201d (2, 31). Burada say\u0131 30-u ke\u00e7\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t c\u0259mi bir c\u00fcml\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Lakin c\u00fcml\u0259d\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259r\u0259 fikir ver\u0259k: nitq obyektinin (Elmira xan\u0131m Axundovan\u0131n) Az\u0259rbaycan publisistikas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmas\u0131; istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmas\u0131; \u0259s\u0259rl\u0259r yazmas\u0131; s\u0259n\u0259dli \u0259s\u0259rl\u0259r yazmas\u0131; siyasi t\u0259hlil g\u00fcc\u00fc il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259n\u0259n s\u0259n\u0259dli \u0259s\u0259rl\u0259r yazmas\u0131; h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259rin ictimai-siyasi publisistikaya aidliyi;      <br \/>onlar\u0131n ictimai-siyasi publisistikan\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259ri olmas\u0131; Elmira xan\u0131m\u0131n xalq\u0131m\u0131z\u0131n yax\u0131n tarixi d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259ks etdirm\u0259si; h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn ayd\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdirm\u0259si v\u0259 s. \u00dcmummilli li-<br \/>derimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin nitql\u0259rind\u0259ki faktik materiallar g\u00f6st\u0259rir ki, bir c\u00fcml\u0259 daxilind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 fikirl\u0259r ifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n dilimizin m\u0259na z\u0259nginliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131rsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Heyd\u0259r \u018fliyevin dilimizin bilicisi olmas\u0131, onun d\u0259rin m\u0259na qatlar\u0131na b\u0259l\u0259dliyi, leksik-qrammatik s\u00f6z ehtiyat\u0131n\u0131n bollu\u011fu v\u0259 s. il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bir sintaqm daxilind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 fikir ifad\u0259 etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259 d\u0259 maraql\u0131d\u0131r: \u201c\u00d6lk\u0259mizin ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, xarici m\u0259tbuat orqanlar\u0131ndak\u0131 c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda Siz v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q \u0259zmi n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015f, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini erm\u0259nil\u0259rin yurdumuza qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 qa\u00e7q\u0131n h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n probleml\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltmisiniz\u201d (2, 31). Bu c\u00fcml\u0259d\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n fikir faktlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r: \u00f6lk\u0259nin h\u0259yat\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k; \u00f6lk\u0259nin ictimai siyasi h\u0259yat\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k; \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259k; m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k; xarici m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k; c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k; \u00e7\u0131x\u0131\u015flarda v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q \u0259zmi n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k; ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini probleml\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k; beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini probleml\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k; soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n probleml\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k; qa\u00e7q\u0131n h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n probleml\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k; erm\u0259nil\u0259rin yurdumuza qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 qa\u00e7q\u0131n h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n probleml\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k.<br \/> Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00fct\u00fcn nitql\u0259rind\u0259 \u00e7ox sayda fikir obyektl\u0259ri vard\u0131r. Eyni c\u00fcml\u0259 daxilind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r v\u0259 fikir birlikl\u0259ri onun nitql\u0259rinin xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. \u00dcmummilli liderimizin 23 may 2003-c\u00fc ild\u0259 Elmira xan\u0131m Axundovan\u0131n yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi nitqd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259 d\u0259 bu bax\u0131mdan s\u0259ciyy\u0259vidir: \u201cAzadl\u0131q\u201d radiostansiyas\u0131nda m\u00fcxbir kimi \u00e7oxillik f\u0259aliyy\u0259tiniz is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli maraqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 i\u015fin\u0259 xidm\u0259t v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n haqq i\u015finin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u0259nal\u0131 v\u0259 yaddaqaland\u0131r\u201d (2, 31). <br \/>Heyd\u0259r \u018fliyevin nitql\u0259rind\u0259 c\u00fcml\u0259 v\u0259 m\u0259tnl\u0259r el\u0259 qurulub ki, onlarda he\u00e7 bir art\u0131q dil fakt\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmaq olmur v\u0259 eyni zamanda \u00e7atmayan bir dil vahidi d\u0259 tapmaq olmur. Burada s\u00f6zl\u0259r tutumlu, fikirl\u0259r dol\u011fun, c\u00fcml\u0259l\u0259r qaydal\u0131 v\u0259 t\u0259siredicidir. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri Heyd\u0259r \u018fliyevin nitqind\u0259 \u0259sas yerl\u0259rd\u0259n birini tutan t\u0259yinedici s\u00f6zl\u0259rdir. Bu s\u00f6zl\u0259r m\u0259qs\u0259d v\u0259 fikrin d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 olunmas\u0131nda v\u0259 118 fikrin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259mli olmas\u0131n\u0131 \u00e7atd\u0131rmaqda \u00e7ox faydal\u0131 dil vahidl\u0259ridir. Bu nitql\u0259r bir daha t\u0259sdiq edir ki: \u201cS\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fc dan\u0131\u015fan\u0131n dili bilm\u0259k s\u0259viyy\u0259sind\u0259n, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r\u201d (3, 59). <br \/>Bel\u0259likl\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev nitql\u0259rinin linqvistik c\u0259h\u0259td\u0259n elmi-n\u0259z\u0259ri t\u0259hlili onlar\u0131n maraql\u0131 dil\u00fcslub x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. <\/p>\n<p><i>\u018fD\u018fB\u0130YYAT:<\/i><br \/>1. \u018fliyev H. Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 R\u0259sul H\u0259mz\u0259tova, \/ \u018fliyev H. M\u00fcst\u0259qilliyimiz \u0259b\u0259didir, 45-ci cild. Bak\u0131, Az\u0259rn\u0259\u015fr, 2013, s. 210-211. <br \/>2. \u018fliyev H. Publisist Elmira xan\u0131m Axundovaya, \/ \u018fliyev H. M\u00fcst\u0259qilliyimiz \u0259b\u0259didir. 45-ci cild. Bak\u0131, Az\u0259rn\u0259\u015fr, 2013, s. 31-32. <br \/>3. Qas\u0131mov A. S\u00f6z g\u00fccl\u00fc t\u0259rbiy\u0259edici vasit\u0259dir, \/ Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u0259drisi, \u2116 4, 2016, s. 59-65. <\/p>\n<p><!--colorstart:#3366FF--><span style=\"color:#3366FF\"><!--\/colorstart--><b>        ABDULLAB\u018fYOVA P\u018fRV\u0130N YAQUB QIZI<br \/><i>Az\u0259rbaycan Texniki Universiteti,<br \/>\u201cHumanitar f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p>ZiM.Az<!--colorend--><!--\/colorend--><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p> Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur. <\/p>\n<p>    M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><br \/>\n<br \/>[ad_2]<br \/>\n<br \/><a href=\"http:\/\/zim.az\/tehsil\/aztu\/6115-prvn-abdullabyova-heydr-lyev-ntqnn-slub-mkanlari.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] \u00c7ox q\u0259dim tarix\u0259 malik olan Az\u0259rbyacan nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259rh\u0259l\u0259si x\u00fcsusi yer tutur. D\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3916"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3916\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}