{"id":4300,"date":"2023-12-29T17:17:15","date_gmt":"2023-12-29T13:17:15","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=4300"},"modified":"2023-12-31T03:06:40","modified_gmt":"2023-12-30T23:06:40","slug":"soltan-huseynoglu-t%c9%99limd%c9%99-yeni-texnologiyalarin-t%c9%99tbiqi-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=4300","title":{"rendered":"Soltan H\u00fcseyno\u011flu: &#8220;T\u0259limd\u0259 yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi&#8221; \u00bb Z\u0130M.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<p><span style=\"color: #cc0000;\"><b><br \/>\nSoltan H\u00fcseyno\u011flu,<br \/>\n<i>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetinin dosenti.<\/i><\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><!--colorstart:#993399--><span style=\"color: #993399;\"><!--\/colorstart--> <b>D\u00fcnya t\u0259hsil sistemin\u0259 inteqrasiya pedaqoji elmimizd\u0259 yenilik axtar\u0131\u015flar\u0131na f\u0259rqli istiqam\u0259t verdi. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 t\u0259lim metodlar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, yeni texnologiyalar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si ciddi v\u0259zif\u0259 kimi qar\u015f\u0131ya qoyuldu. F\u0259al t\u0259lim formalar\u0131, t\u0259biidir ki, yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir. Bu g\u00fcn bel\u0259 texnologiyalar az deyil v\u0259 onlardan b\u0259zil\u0259rinin t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259kt\u0259bimiz m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259 d\u0259 qazan\u0131b. Etiraf edilm\u0259lidir ki, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k q\u0259tiyy\u0259n m\u00fcmk\u00fcn deyildir. M\u00fcxt\u0259lif t\u0259lim texnologiyalar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u0259kt\u0259b t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 eksperiment yolu il\u0259 yoxlan\u0131lmas\u0131 vacibdir.<br \/>\n\u201cF\u0259al\/interaktiv t\u0259lim\u201d kimi t\u0259qdim edil\u0259n, \u0259slind\u0259, f\u0259al t\u0259limin bir formas\u0131 olan yeni yana\u015fman\u0131n u\u011furlu v\u0259 q\u00fcsurlu c\u0259h\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn daha ard\u0131c\u0131l dan\u0131\u015f\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsus\u0259n f\u0259al d\u0259rsin s\u0259rt reqlamentli m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini vaxt \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n tam realla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn omamas\u0131 bar\u0259d\u0259ki fikir daha geni\u015f dair\u0259d\u0259 e\u015fidilm\u0259kd\u0259dir. Bununla yana\u015f\u0131, dig\u0259r bir forman\u0131n \u2013 t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctali\u0259 v\u0259 yaz\u0131 (TT\u0130MY) layih\u0259sinin daha \u0259lveri\u015fli olmas\u0131 haqq\u0131nda yaz\u0131lar\u0131n say\u0131 \u00e7oxalmaqdad\u0131r. Bu layih\u0259 \u015fagirdl\u0259rin idrak f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n, m\u00fcst\u0259qil d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin inki\u015faf etdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Layih\u0259 \u00fczr\u0259 d\u0259rsl\u0259rin m\u00fck\u0259mm\u0259l qurulu\u015fu, \u00e7evik v\u0259 maraql\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri t\u0259limi i\u015fl\u0259ri s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 geni\u015f imkan yarad\u0131r. <\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p>TT\u0130MY \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus t\u0259lim metodlar\u0131 il\u0259 d\u0259 se\u00e7ilir. Bu metodlardan bir qismi d\u0259rsin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edilir. Onlar\u0131n t\u0259tbiqi qaydalar\u0131n\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si n\u0259 m\u00fc\u0259llim, n\u0259 d\u0259 \u015fagird \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi \u00e7\u0259tinlik t\u00f6r\u0259tmir. TT\u0130MY x\u00fcsusi layih\u0259 olub, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7oxlu t\u0259r\u0259fdar tapm\u0131\u015fd\u0131r. Layih\u0259ni t\u0259bli\u011f ed\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc t\u0259lim\u00e7il\u0259r d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f, treninql\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015f, onun t\u0259tbiqi yollar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. TT\u0130MY \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f yay\u0131lmam\u0131\u015f, m\u0259kt\u0259b\u0259, dem\u0259k olar ki, yol tapmam\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnya \u0130nki\u015faf Bank\u0131\u0131n 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 elan etdiyi tender\u0259 \u0259sas\u0259n pilot m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ne\u00e7\u0259 d\u0259rslik komplekti \u00e7\u0131x\u0131lmaqla TT\u0130MY layih\u0259sinin geni\u015f t\u0259tbiqin\u0259 rast g\u0259linmir.<br \/>\nBu layih\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan c\u0259h\u0259tl\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<br \/>\nLayih\u0259 t\u0259lim prosesini \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 etm\u0259kl\u0259 onlarda \u0259qli f\u0259all\u0131\u011f\u0131n, m\u00fcstq\u0259qil d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin, t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131na nail olma\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259d kimi se\u00e7mi\u015fdir. T\u0259nqidi oxumaq v\u0259 yazmaq bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 TT\u0130MY \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkil edi\u0259n d\u0259rsl\u0259rin m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259si hesab edilir. Bu layih\u0259 faktlar\u0131n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259lim material\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini, \u0259zb\u0259rl\u0259nm\u0259sini m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun saym\u0131r. \u015eagirdl\u0259r m\u00f6vzunu (t\u0259lim material\u0131n\u0131) yax\u015f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f d\u0259rs \u0259sas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k, anlayaraq m\u0259nims\u0259yirl\u0259r. Bel\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259 t\u0259hsilalanlar \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259nims\u0259dikl\u0259ri bilik v\u0259 bacar\u0131qlardan faydalan\u0131r, onlaradan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yeni nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Ara\u015fd\u0131rma, m\u00fczakir\u0259, fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259rb\u0259st, f\u0259rqli yana\u015fma onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tl\u0259 yer tutur. \u00c7evik v\u0259 diqq\u0259tli olmaq, \u00f6yr\u0259nil\u0259nl\u0259r\u0259 \u00f6zg\u0259nin yox, \u00f6z g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxmaq, suallar\u0131n f\u0259rqli cavablar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259limi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ba\u015f \u00e7\u0131xarmaq, m\u00fcst\u0259qil q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259k TT\u0130MY layih\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7il\u0259n d\u0259rsl\u0259rin s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ridir. Bel\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259 fakt v\u0259 hadis\u0259y\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00f6vzuya, t\u0259lim material\u0131na t\u0259nqidi yana\u015fa bilm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Bu bacar\u0131\u011fa yiy\u0259l\u0259n\u0259n \u015fagirdd\u0259 t\u0259lim prosesin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015filir. \u0130ndi o, obyekt\u0259 f\u0259rqli m\u00fcst\u0259vid\u0259n baxma\u011fa c\u0259hd edir v\u0259 buna nail olduqda b\u00f6y\u00fck m\u0259mnunluq hissi ke\u00e7irir. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259yi bacaran bel\u0259 \u015fagird konkret m\u0259qs\u0259din \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259nir, ona \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n, zehni \u0259m\u0259y\u0259 qatla\u015fmaqdan usanm\u0131r. Yaranm\u0131\u015f yeni keyfiyy\u0259t \u2013 t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u015fagirdl\u0259r\u0259 t\u0259kc\u0259 sinif-d\u0259rs \u015f\u0259raitind\u0259 deyil, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259, h\u0259yatda da g\u0259r\u0259kli olur. Bunun n\u0259tic\u0259sini hiss ed\u0259n m\u0259kt\u0259blid\u0259 daha ir\u0259li getm\u0259k h\u0259v\u0259si yaran\u0131r ki, bu da onun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 yeni r\u0259ng qat\u0131r, inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn stimul olur.<br \/>\nBel\u0259 \u015fagirdl\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraql\u0131d\u0131r. Onlar yetirm\u0259l\u0259rind\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 yeni, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z t\u0259klif, n\u0259tic\u0259 g\u00f6zl\u0259yir v\u0259 onlar\u0131 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r. Bu q\u0259bild\u0259n \u015fagirdl\u0259r\u0259 m\u00fc\u0259llimin yana\u015fmas\u0131, onlardan t\u0259l\u0259bl\u0259ri d\u0259, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z, f\u0259rqli, h\u0259m d\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olur. T\u0259biidir ki, bu c\u00fcr \u015fagirdl\u0259rin t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259si m\u00fc\u0259llimd\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc g\u0259rgin i\u015f, b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Qeyd olundu\u011fu kimi, bu layih\u0259 \u00fczr\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259rin t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn inki\u015faf\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm hesab edil\u0259n vasit\u0259l\u0259rin i\u00e7\u0259risind\u0259 suallar \u00f6n\u0259mli yer tutur. Suallar konkret h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 (m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259) xidm\u0259t edir. Suallar v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259r is\u0259 s\u0259viyy\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259ndiril\u0259r\u0259k iki qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Birinci qrupa \u201ca\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li\u201d, ikinci qrupa is\u0259 \u201cyuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li\u201dsual v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259r daxil edilir. Dem\u0259li, a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li sual v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n t\u0259dric\u0259n yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li sul v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 do\u011fru inki\u015faf izl\u0259nilm\u0259lidir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri (t\u0259lim material\u0131n\u0131) yadda saxlama\u011f\u0131, xat\u0131rlama\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n suallardan (a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n) yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259l\u0259b ed\u0259n suallara (yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259) ke\u00e7ilm\u0259si t\u0259min edilm\u0259lidir. (Bu, \u0259slind\u0259, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, bunun \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 vacib olmas\u0131 \u201cb\u0259rpaedici i\u015fl\u0259r\u201d v\u0259 \u201cyarad\u0131c\u0131 i\u015fl\u0259r\u201d ad\u0131 alt\u0131nda pedaqoji elml\u0259rd\u0259 \u00e7oxdan ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b). Bu iki qrup suallar, t\u0259biidir ki, bir-biri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 olub, biri dig\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min rolunu oynay\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, t\u0259lim material\u0131 (fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259r) haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131 olmaq ona g\u00f6r\u0259 vacibdir ki, onunla ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma aparmaq, yarad\u0131c\u0131 xarakterli i\u015fl\u0259ri icra etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsun. A\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallar yadda\u015fa, yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallar is\u0259 t\u0259nqidi (el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r n\u00f6v) t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 \u0259saslan\u0131r. Haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan layih\u0259d\u0259ki bu inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si idrak taksonomiyas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f t\u0259lim m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 sinifd\u0259 t\u0259nqidi, yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259raitin m\u00f6vcud olmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u0130kinci qrup suallar\u0131n s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si sinifd\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q, diskussiya m\u00fchiti yarad\u0131r. D\u0259rsd\u0259 bu suallar\u0131n ard\u0131c\u0131l t\u0259tbiqi, s\u00f6z yox ki, idrak f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Ayd\u0131nla\u015f\u0131r ki, ist\u0259r a\u015fa\u011f\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259ri\u015ft\u0259, ciddi m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. T\u0259biidir ki, yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallar \u015fagirdl\u0259ri d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, axtar\u0131\u015flar aparma\u011fa y\u00f6nl\u0259ndirir. M\u00fcqayis\u0259 v\u0259 t\u0259hlilin apar\u0131lmas\u0131, s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin, m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, m\u0259nims\u0259nil\u0259nl\u0259rin yeni t\u0259limi \u015f\u0259raitd\u0259 t\u0259tbiqi v\u0259 s. bu suallar\u0131n \u0259sas\u0131nda dayan\u0131r. Suallar\u0131n \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259rtib edilm\u0259si, onlara cavablar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri biliyin m\u00f6vcud olmas\u0131 vacib say\u0131l\u0131r. Suallar, h\u0259m\u00e7inin problemin, m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00fczd\u0259 olmayan c\u0259h\u0259tl\u0259rini \u015fagirdl\u0259rin m\u0259ntiqi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 a\u015fkara \u00e7\u0131xarmalar\u0131na istiqamt verm\u0259lidir.<br \/>\nM\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259li suallar \u00fczr\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. \u0130lk n\u00f6vbd\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallara baxaq:<br \/>\n\u2013 \u018fs\u0259rd\u0259 t\u0259svir olanan hadis\u0259l\u0259r harada ba\u015f verir?<br \/>\n\u2013 \u018fs\u0259rd\u0259 yeniliy\u0259, t\u0259r\u0259qqiy\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan obrazlar hans\u0131lard\u0131r?<br \/>\n\u2013 N. G\u0259nc\u0259vinin poemalar\u0131 hans\u0131 m\u00f6vzularda yaz\u0131l\u0131b?<br \/>\n\u2013 H. Cavidin tarixi m\u00f6vzularda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<br \/>\nYuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259li suallara n\u00fcmun\u0259l\u0259r:<br \/>\n\u2013 \u018fd\u0259bi q\u0259hr\u0259man\u0131n xarakterind\u0259, h\u0259yata bax\u0131\u015f\u0131nda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fikliyin s\u0259b\u0259bini nec\u0259 izah ed\u0259rsiniz?<br \/>\n\u2013 \u018fs\u0259rd\u0259 qald\u0131r\u0131lan problem n\u0259dir, m\u00fc\u0259llif onun h\u0259llini n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib hesab edir?<br \/>\n\u2013 \u018fs\u0259rd\u0259ki konfliktin m\u00fc\u0259llif h\u0259lli sizi qane edirmi, siz konfliktin f\u0259rqli h\u0259ll yolunu n\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<br \/>\n\u2013 \u018fs\u0259rd\u0259 b\u0259diiliyi t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259l\u0259ri u\u011furlu hesab edirsinizmi? Fikrinizi n\u00fcmun\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131n.<br \/>\nLayih\u0259nin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin inki\u015faf\u0131 t\u0259kc\u0259 suallar\u0131n m\u0259zmunundan as\u0131l\u0131 deyildir. M\u00fc\u0259llim suallar\u0131n nec\u0259 verilm\u0259si metodikas\u0131na da yiy\u0259l\u0259nm\u0259lidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015f\u011f\u0131dak\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 faydal\u0131 hesab edilir:<br \/>\n\u2013 Suallar\u0131 el\u0259 t\u0259rtib edin ki, onlar\u0131n bir ne\u00e7\u0259 do\u011fru cavab\u0131 olsun.<br \/>\n\u2013 Cavab\u0131n verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fagirdl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131n.<br \/>\n\u2013 M\u00fcbahis\u0259, diskussiya yaradan suallardan istifad\u0259 edin: Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 siz n\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz?<br \/>\n\u2013 Cavablara m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259d\u0259n b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259ri m\u00fcbahis\u0259y\u0259, diskussiyaya qo\u015fulma\u011fa h\u0259v\u0259sl\u0259ndirin: Bu n\u0259tic\u0259y\u0259 nec\u0259 g\u0259ldiniz? Fikirl\u0259riniz maraql\u0131d\u0131r, sonra?<br \/>\n\u2013 Cavablar\u0131n f\u0259rqli formalarda t\u0259krar edilm\u0259sin\u0259 s\u0259y edin: Yolda\u015f\u0131n\u0131z\u0131n fikirl\u0259rini ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259rl\u0259 ifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsinizmi?<br \/>\n\u2013 Eyni cavabla ba\u011fl\u0131 dig\u0259r \u015fagirdl\u0259rin d\u0259 fikir bildirm\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131n: Kim f\u0259rqli fikird\u0259dir?<br \/>\n\u2013 \u015eagirdl\u0259rin bir-birin\u0259 sual verm\u0259l\u0259rin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131n: Yolda\u015f\u0131ndan s\u00f6ru\u015f, b\u0259lk\u0259 o s\u0259nin cavab\u0131na n\u0259s\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir? v\u0259 s.<br \/>\nT\u00f6vsiy\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcbahis\u0259 do\u011furan m\u0259qamlar da var. Onlardan biri bel\u0259dir: \u018fg\u0259r \u015fagird suala cavab verm\u0259k ist\u0259mirs\u0259, vaxt itirm\u0259yin, onu s\u0259rb\u0259st burax\u0131n. Bu fikirl\u0259 raz\u0131la\u015fmaq \u00e7\u0259tindir. Bel\u0259 \u015fagird\u0259 psuxoloji d\u0259st\u0259yin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si vacibdir, \u0259ks halda onda t\u0259limi tap\u015f\u0131r\u0131qlara t\u0259dric\u0259n laqeyd, bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259t formala\u015facaqd\u0131r.<br \/>\nTT\u0130MY layih\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkil olunan d\u0259rsl\u0259r m\u0259zmununa, m\u0259qs\u0259din\u0259 v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ciddi maraq do\u011furur v\u0259 orijinall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Bu d\u0259rsl\u0259r, f\u0259rqli i\u015f formalar\u0131n\u0131n, i\u015f n\u00f6vl\u0259rinin, t\u0259lim metodlar\u0131n\u0131n \u00e7evik \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir. Onlar, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lifn\u00f6v \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n rella\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na geni\u015f imkan yaratmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<br \/>\nBu layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131larda, daha d\u0259qiq deyils\u0259, t\u0259rc\u00fcm\u0259 materiallar\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 xarici dild\u0259ki \u0259d\u0259biyyatda d\u0259rsin \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 dayan\u0131l\u0131r. H\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259rin izah\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif yaz\u0131larda ciddi f\u0259rq m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur. Lakin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin adland\u0131r\u0131lmas\u0131nda h\u0259m bizd\u0259, h\u0259m d\u0259 xarici dild\u0259ki \u0259d\u0259biyyatda fikir birliyi yoxdur. M\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin daha geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f adland\u0131r\u0131lmas\u0131 bel\u0259dir: d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259; d\u0259rketm\u0259; d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259.<br \/>\nDig\u0259r adland\u0131rmalardan b\u0259zil\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq: I. G\u00f6zl\u0259nti yaratma; bilikl\u0259rin qurulmas\u0131; birl\u0259\u015fdirm\u0259. II. G\u00f6zl\u0259nti; sezm\u0259k; d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k. III. \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015f; d\u0259rketm\u0259, refleksiya v\u0259 s.<br \/>\nM\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki fikirl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bu m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 yerin\u0259 yetiril\u0259n i\u015fl\u0259rin m\u0259zmununu v\u0259 m\u0259qs\u0259dini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan vermi\u015fdir. M\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin adland\u0131r\u0131lmas\u0131na burada f\u0259rqli yana\u015f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259si. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 TT\u0130MY \u00fczr\u0259 d\u0259rsin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sidir v\u0259 m\u0259zmununa, m\u0259qs\u0259din\u0259 g\u00f6r\u0259 motvasiya, problemin qoyuli\u015fu m\u0259rh\u0259l\u0259si il\u0259, \u0259sas\u0259n, \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Ara\u015fd\u0131r\u0131lacaq m\u00f6vzu, yaxud probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259nims\u0259nilmi\u015f bilikl\u0259rin bu m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda yada sal\u0131nmas\u0131, canland\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu, y\u0131\u011fcam m\u00fcsahb\u0259nin t\u0259\u015fkili il\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259r. Bu add\u0131m\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti b\u00f6y\u00fckd\u00fcr: \u015fagirdl\u0259rin bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259si a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f olur; sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259li olan i\u015fl\u0259rin m\u0259zmununun, h\u0259cminin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sin\u0259 imkan yaran\u0131r; \u00f6yr\u0259nm\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259ri konkretl\u0259\u015fdirilir.<br \/>\nBu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u00f6vzu, yaxud problem\u0259 maraq yaran\u0131r, \u015fagirdl\u0259r t\u0259lim f\u0259aliyytin\u0259 motivasiya olunurlar. \u0130draki f\u0259all\u0131\u011fa c\u0259lb olunan t\u0259hsilalanlar yeni m\u00f6vzuya, problem\u0259 diqq\u0259t k\u0259silir, ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ehtiyac duyulan suallar\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda aktiv i\u015ftirak edirl\u0259r.<br \/>\nBu m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di yeni fikirl\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaqd\u0131r.<br \/>\nD\u00fc\u00e7\u00fcnm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259vv\u0259lind\u0259 bir s\u0131ra hallarda \u015fagirdl\u0259rd\u0259 m\u00f6vzuya, problem\u0259 maraq yaratmaq, m\u00fch\u00fcm anlay\u0131\u015flar\u0131n mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131qlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fc\u0259llimin izah\u0131na, giri\u015f s\u00f6z\u00fcn\u0259 yer verilir. Bunu strukturla\u015fm\u0131\u015f icmal adland\u0131r\u0131rlar.<br \/>\nBiliyin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si m\u0259rh\u0259l\u0259si. Bu, d\u0259rsin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si olub \u015fagirdl\u0259rin axtar\u0131\u015flar\u0131na, ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na geni\u015f yer verilm\u0259si il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. D\u0259rsin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f suallar\u0131n cavablar\u0131n\u0131n ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015f gedir, yeni m\u0259lumatlar m\u0259nims\u0259nilir v\u0259 \u0259vv\u0259lki m\u0259lumatlarla m\u00fcqayis\u0259 edilir, aralar\u0131nda uzla\u015fma apar\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131r\u0131lan m\u00f6vzunun (problemin) m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, onlara \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tin bildirilm\u0259si bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. T\u0259biidir ki, bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 yeni suallar meydana \u00e7\u0131x\u0131r, onlar\u0131n cavabland\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\n\u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259 fikri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n bollu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin z\u0259nginliyi il\u0259 d\u0259 se\u00e7ilir. Biliyin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si prosesind\u0259 \u015f\u0259xsi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin\u0259 tez-tez m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015fagirdl\u0259r n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarma\u011fa s\u0259y edirl\u0259r.<br \/>\nM\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259si. \u018fld\u0259 olunanlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u0259rk edilm\u0259sin\u0259 ehtiyac yaran\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6yr\u0259nil\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259nin apar\u0131lmas\u0131, m\u00fcst\u0259qil m\u00fcnasib\u0259tin bildirilm\u0259si, \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259nin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, m\u00fczakir\u0259nin t\u0259\u015fkili v\u0259 s. m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259 kimi qar\u015f\u0131da durur. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u0259rsin sonuncu \u2013 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u015f\u0259xsi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin payla\u015fmas\u0131na, fikirl\u0259rin yoxlanmas\u0131na, \u0259lav\u0259 suallar\u0131n verilm\u0259sin\u0259 v\u0259 cavabland\u0131r\u0131lmas\u0131na, qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin apar\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r.<br \/>\nTTMY layih\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunan t\u0259lim metodlar\u0131.<br \/>\nTT\u0130MY layih\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259rsin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri, onda istifad\u0259 olunan t\u0259lim metodlar\u0131 m\u00fc\u0259llimin b\u0259l\u0259d\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u015fagirdl\u0259rin m\u00fcst\u0259qil i\u015fl\u0259rinin uzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan daha \u0259lveri\u015flidir. Motivasiya, problemin qoyulu\u015fu, t\u0259dqiqat\u0131n apar\u0131lmas\u0131, m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si v\u0259 s. m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 geni\u015f t\u0259bli\u011f olunan f\u0259al t\u0259lim formas\u0131nda \u015fagirdin t\u0259dqiqat i\u015fi il\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada, \u201ct\u0259kb\u0259t\u0259k\u201d qalmas\u0131 TT\u0130MY-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilmir. Burada, \u0259ksin\u0259, \u015fagird m\u00fc\u0259lliml\u0259, yolda\u015flar\u0131 il\u0259 daim t\u0259masda olur, onlarla daha \u00e7evik \u00fcnsiyy\u0259t imkan\u0131 qazan\u0131r, f\u0259aliyy\u0259ti daha aktiv xarakter al\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u201cf\u0259nnin yaln\u0131z \u015fagird t\u0259dqiqat\u0131 \u0259sas\u0131nda \u00f6yr\u0259nilm\u0259si\u201d kimi, \u00e7\u0259tin, b\u0259z\u0259n is\u0259 \u0259l\u00e7atmaz olan m\u0259qs\u0259d ger\u00e7\u0259k yana\u015fma il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nir.<br \/>\nTT\u0130MY layih\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259 dig\u0259r f\u0259al t\u0259lim formalar\u0131nda t\u0259tbiq olunan t\u0259lim metodlar\u0131ndan da geni\u015f istifad\u0259 edilr. Lakin onun \u00f6z\u0259l metodlar\u0131 daha \u00e7ox v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngdir. Bu da maraql\u0131d\u0131r ki, d\u0259rsin ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq olunan metodlar\u0131n f\u0259rql\u0259ndirilmsin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir. El\u0259c\u0259 d\u0259 praktik n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259sdiq edilir ki, metodlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti he\u00e7 bir m\u0259hdudiyy\u0259t g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n d\u0259rsin h\u0259r \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r.<br \/>\nM\u00f6vcud pedaqoji \u0259d\u0259biyyatda t\u0259qdim olunanlar\u0131n gah metod, gah da texnika (priyom) adland\u0131r\u0131lmas\u0131 TT\u0130MY layih\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259snifat\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<br \/>\nDaha geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f t\u0259lim metodlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259lliyin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq.<br \/>\n1. C\u00fctl\u00fckd\u0259 oxuma \u2013 c\u00fctl\u00fckd\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259.<br \/>\nBu metoddan m\u0259lumat xarakterli m\u0259tnl\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilir. Onun t\u0259tbiqi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydalar \u00fczr\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u0259tnin oxusu \u00fc\u00e7\u00fcn ilk c\u00fctl\u00fck m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir. Onlardan biri m\u0259tnin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 \u2013 ki\u00e7ik par\u00e7an\u0131 ucadan, aramla oxuyur. Sonra h\u0259min par\u00e7adak\u0131 fikri \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k iki-\u00fc\u00e7 c\u00fcml\u0259 il\u0259 s\u0259sl\u0259ndirir. Oxunu dinl\u0259y\u0259n ikinci \u015fagird h\u0259min par\u00e7a il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki-\u00fc\u00e7 sual verir. Suallar\u0131n cavabland\u0131r\u0131mas\u0131nda h\u0259r iki \u015fagird i\u015ftirak edir. M\u00fcbahis\u0259li m\u0259qamlarda b\u00fct\u00fcn sinfin m\u00fczakir\u0259y\u0259 qo\u015fulmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131\u0131r.<br \/>\nC\u00fctl\u00fckl\u0259r \u0259v\u0259zl\u0259nmkl\u0259 m\u0259tnin oxusu sonad\u0259k davam etdirilir.<br \/>\nBu m\u0259zmunda apar\u0131lan i\u015fin \u0259h\u0259miyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcmumil\u015fdirm\u0259k olar:<br \/>\n\u2013 \u015fagirdl\u0259r oxuda daha diqq\u0259tli olurlar;<br \/>\n\u2013 m\u0259tnin d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sin\u0259 imkan yaran\u0131r;<br \/>\n\u2013 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131 t\u0259min olunur;<br \/>\n\u2013 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 realla\u015f\u0131r.<br \/>\n2. Strukturla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f icmal.<br \/>\nBunu m\u00fc\u0259llimin gir\u015f s\u00f6z\u00fc d\u0259 adland\u0131rmaq olar. D\u0259rsin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunur. M\u00fc\u0259llimin q\u0131sa izah\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di m\u00f6vzuya maraq oyatmaq, \u0259sas anlay\u0131\u015flar bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmaq, \u015fagirdl\u0259ri yeni biliyi \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 haz\u0131rlamaqd\u0131r. C\u0259mi d\u00f6rd-be\u015f d\u0259qiq\u0259 \u00e7\u0259k\u0259n bu proses\u0259 m\u00fc\u0259llim ciddi haz\u0131rla\u015fmal\u0131d\u0131r. O, m\u00f6vzunun ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sini asanla\u015fd\u0131racaq anlay\u0131\u015flar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 maraq oyadacaq fikir v\u0259 ideyalar\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259lidir. \u0130zah zaman\u0131 \u0259yanilikd\u0259n, \u0259lav\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n, \u015fagirdl\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini oyadacaq suallardan istifad\u0259 etm\u0259lidir.<br \/>\nM\u00fc\u0259llimin izah\u0131 d\u0259rsin sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck k\u0259\u015ffl\u0259rin\u201d olaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmal\u0131d\u0131r, bunun s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7mal\u0131d\u0131r.<br \/>\n3. M\u0259na x\u0259rit\u0259si.<br \/>\nOndan daha \u00e7ox d\u0259rsin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunur. Bu metodu h\u0259m m\u0259lumat xarakterli, h\u0259m d\u0259 b\u0259dii m\u0259tnl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilms\u0259ind\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fc\u0259llim \u00f6yr\u0259nilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259tn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan bir a\u015far s\u00f6z v\u0259 ya termin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. \u015eagirl\u0259r h\u0259min s\u00f6z (termin) haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. Bu s\u00f6z (termin) haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr m\u00fc\u0259llimin istiqam\u0259tl\u0259ndirici suallar\u0131 say\u0259sind\u0259 daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirilir. N\u00f6vb\u0259ti add\u0131m dig\u0259r bir t\u0259lim metodunun \u2013 s\u00f6z\u0259 (termin\u0259) g\u00f6r\u0259 t\u0259xminetm\u0259nin t\u0259tbiqi il\u0259 davam etdirilir.<br \/>\n4. S\u00f6z\u0259 (termin\u0259) g\u00f6r\u0259 t\u0259xminetm\u0259.<br \/>\nM\u00fc\u0259llim d\u00f6rd \u0259\u015fyan\u0131 (hadis\u0259ni) ifad\u0259 ed\u0259n s\u00f6z, yaxud s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259sini s\u0259sl\u0259ndirir. A\u00e7ar s\u00f6z\u00fcn d\u0259 i\u015ftirak etdiyi bu k\u0259lm\u0259l\u0259r m\u0259tnl\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. \u015eagirdl\u0259r m\u00fc\u0259llimin t\u0259klifi il\u0259 h\u0259min d\u00f6rd \u0259\u015fyan\u0131n (hadis\u0259nin) yer ald\u0131\u011f\u0131 bir \u0259hvalat d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Bu \u0259hvalat\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131, \u0259vv\u0259li v\u0259 sonu olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u0130\u015fin davam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u2013 c\u00fctl\u0259rd\u0259 birl\u0259\u015fin \u2013 fikirl\u0259rinizi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcn t\u0259lim metodundan istifad\u0259 il\u0259 yerin\u0259 yetirilir.<br \/>\n5. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u2013 c\u00fctl\u0259rd\u0259 birl\u0259\u015fin \u2013 fikirl\u0259rinizi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcn.<br \/>\n\u018fhvalat\u0131n m\u0259zmunu bar\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 f\u0259rdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n \u015fagirdl\u0259r m\u00fc\u0259llimin t\u0259klifi il\u0259 c\u00fctl\u00fck \u015f\u0259klind\u0259 birl\u0259\u015fir, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131l\u0131q \u0259sas\u0131nda onu formala\u015fd\u0131r\u0131rlar. Q\u0131sa haz\u0131rl\u0131qdan sonra h\u0259r c\u00fctl\u00fckd\u0259n bir n\u0259f\u0259r \u0259hvalat\u0131n m\u0259zmununu sinifl\u0259 payla\u015f\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r d\u0259rsin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 yerin\u0259 yetirilir. Bilavasit\u0259 m\u0259tnl\u0259 (\u00f6yr\u0259nil\u0259c\u0259k m\u00f6vzu il\u0259) tan\u0131\u015fl\u0131q d\u0259rsin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ( biliyin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sind\u0259) istiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu metodunun t\u0259tbiqi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\n6. \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu.<br \/>\nBu metodun t\u0259tbiqi oxuda \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259tli olmalar\u0131na, m\u0259tnin d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sin\u0259, ilkin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131na imkan yarad\u0131r. M\u00fc\u0259llim suallardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u015fagirdl\u0259rin m\u00fctali\u0259sini y\u00f6nl\u0259ndirir. Bitkin ki\u00e7ik par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f m\u0259tni \u015fagirdl\u0259r f\u0259rdi s\u0259ssiz olaraq ard\u0131c\u0131ll\u0131qla oxuyurlar. \u015eagirdl\u0259r h\u0259r par\u00e7an\u0131n oxusundan \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259llimin s\u0259sl\u0259ndirdiyi suallar\u0131n cavablar\u0131n\u0131 oxu zaman\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Suallar f\u0259rqli m\u0259zmunda, r\u0259ngar\u0259ng olur. Onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rin (m\u00fc\u0259llimin m\u0259qs\u0259dind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, bir qismi se\u00e7il\u0259 bil\u0259r) ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 dayan\u0131r:<br \/>\n\u2013 hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi zaman, m\u0259kan;<br \/>\n\u2013 obrazlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131, \u0259m\u0259ll\u0259ri, xrakteri v\u0259 s.;<br \/>\n\u2013 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f problem, onun m\u00fch\u00fcm olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si;<br \/>\n\u2013 konflikt, onun nec\u0259 h\u0259ll olunmas\u0131;<br \/>\n\u2013 \u0259s\u0259rin b\u0259dii keyfiyy\u0259tl\u0259ri;<br \/>\n\u2013 m\u00f6vzu, ideya.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, istiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxuda m\u0259tnin (\u0259s\u0259rin) m\u0259zmunu v\u0259 t\u0259hlili \u00fczr\u0259 suallar verilir. Dem\u0259li, bu oxunun t\u0259\u015fkili m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 ciddi haz\u0131rl\u0131q i\u015fi aparma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<br \/>\n7. \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti.<br \/>\nBu metod daha \u00e7ox b\u0259dii m\u0259tni anlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n oxuda t\u0259tbiq edilir. \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu il\u0259 ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri olsa da, onunla eyniyy\u0259t t\u0259\u015fkil etmir. \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxuda suallar\u0131n konkret v\u0259 \u0259hat\u0259li olmas\u0131na v\u0259 bununla da m\u0259tnin d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rilir. \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti metodunun t\u0259tbiqind\u0259 is\u0259 suallar\u0131n konkretliyi, \u0259hat\u0259liliyi bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131m\u0131r. Bu metodun t\u0259tbiqind\u0259 ba\u015fl\u0131ca diqq\u0259t oxuda \u015fagirdl\u0259ri hadis\u0259l\u0259rin sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ehtimallar (t\u0259xminl\u0259r) bildirm\u0259y\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirm\u0259kdir. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, oxunun s\u0259m\u0259r\u0259li ke\u00e7m\u0259sin\u0259, \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259tli olmalar\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir edir. Maraql\u0131d\u0131r ki, bu metoddan t\u0259limd\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n sinifl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti metodu a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259kl\u0259 t\u0259tbiq edilir:<br \/>\n\u2013 m\u00fc\u0259llim oxunacaq m\u0259tnin (\u0259s\u0259rin) ad\u0131, n\u00f6v\u00fc, janr\u0131, ona \u00e7\u0259kilmi\u015f ill\u00fcstarsiyalarla \u015fagirdl\u0259ri tan\u0131\u015f edir. Onlarda yaranm\u0131\u015f t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131, \u0259s\u0259rd\u0259 n\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 ehtimallar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259yi xahi\u015f edir. \u015eagirdl\u0259r\u0259 s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rini c\u0259dv\u0259lin (a\u015fa\u011f\u0131da \u0259ks etdirilmi\u015fdir) ilk iki s\u00fctununda q\u0131saca yazma\u011f\u0131 t\u0259klif edir;<br \/>\n\u2013 \u0259s\u0259rin ilk ki\u00e7ik par\u00e7as\u0131 f\u0259rdi olaraq s\u0259ssiz oxunur. \u015ea<!--colorstart:#3366FF--><span style=\"color: #3366ff;\"><!--\/colorstart--><!--colorend--><\/span><!--\/colorend-->girdl\u0259r s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri ilkin ehtimallara oxuduqlar\u0131n\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011fun olub-olmasd\u0131\u011f\u0131n\u0131 izah edir, g\u0259ldikl\u0259ri n\u0259tic\u0259ni c\u0259dv\u0259lin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00fctununda q\u0131saca yaz\u0131rlar;<br \/>\n\u2013 \u015fagirdl\u0259r oxuyacaqlar\u0131 n\u00f6vb\u0259ti par\u00e7ada n\u0259l\u0259rin ba\u015f ver\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259ki t\u0259xminl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yir v\u0259 dedikl\u0259rini c\u0259dv\u0259lin ilk iki s\u00fctununda q\u0131saca qeyd edirl\u0259r;<br \/>\n\u2013 par\u00e7a oxunduqdan sonra s\u00f6yl\u0259nmi\u015f ehtimallar \u0259s\u0259rd\u0259 t\u0259svir ounanlarla m\u00fcqayis\u0259 edilir v\u0259 \u00e7xar\u0131lan n\u0259tic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00fctunda yaz\u0131l\u0131r.<br \/>\nM\u0259tnin (\u0259s\u0259r) bu qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259kl\u0259 sona kimi oxunur.<br \/>\n\u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f oxu \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti pedaqoji \u0259d\u0259biyyatda poqnozla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oxu da adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>8. Obrazlar x\u0259rit\u0259si.<br \/>\nDaha \u00e7ox d\u0259rsin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n bu metoda \u201csur\u0259tl\u0259r x\u0259rit\u0259si\u201d d\u0259 deyilir. Bu metodun k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u0259tnd\u0259ki (\u0259s\u0259rd\u0259ki) sur\u0259tl\u0259rin t\u0259hlilinin d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilir. Obrazlar\u0131n xarakter x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u015fagirdl\u0259r \u0259s\u0259rd\u0259n bunlar\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<br \/>\nTT\u0130MY layih\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin yaz\u0131 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 ayr\u0131ca diqq\u0259t yetirilmi\u015fdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 x\u00fcsusi \u201cYaz\u0131 prosesi yana\u015fmas\u0131\u201d deyil\u0259n metodik sistem i\u015fl\u0259nilib haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Buna \u00e7ox vaxt t\u0259lim metodu da deyilir. Bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas\u0131nda pe\u015f\u0259kar yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n i\u015fi \u2013 \u0259s\u0259rini \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259si prosesi dayan\u0131r. S\u0259n\u0259tkar\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri, \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259diyi m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 material toplamas\u0131, onlardan nec\u0259 istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259ki d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, ilkin qeydl\u0259ri, \u0259s\u0259rinin eskizini haz\u0131rlamas\u0131, yazd\u0131qlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 s. bu yana\u015fma \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<br \/>\nTT\u0130MY layih\u0259sinin m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz\u0259 geni\u015f yol tapmas\u0131 metodist aliml\u0259rimizin d\u0259rs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri haz\u0131rlamas\u0131ndan, t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 yoxlad\u0131qdan sonra istifady\u0259 verm\u0259l\u0259rind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><!--colorstart:#3366FF--><span style=\"color: #3366ff;\"><!--\/colorstart--><b>ZiM.Az<\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/elm\/elmi-meqaleler\/5924-soltan-hseynolu-tlimd-yeni-texnologiyalarn-ttbiqi.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Soltan H\u00fcseyno\u011flu, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetinin dosenti. D\u00fcnya t\u0259hsil sistemin\u0259 inteqrasiya pedaqoji elmimizd\u0259 yenilik axtar\u0131\u015flar\u0131na f\u0259rqli istiqam\u0259t verdi. \u0130lk&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4301,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4300"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4378,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4300\/revisions\/4378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}