{"id":4568,"date":"2024-01-16T23:29:28","date_gmt":"2024-01-16T19:29:28","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=4568"},"modified":"2024-01-16T23:41:56","modified_gmt":"2024-01-16T19:41:56","slug":"salid%c9%99-serifova-leyla-eliyeva-poeziyasinda-seir-veznlerinin-xususiyyetleri-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=4568","title":{"rendered":"Salid\u0259 \u015e\u018fR\u0130FOVA: &#8220;LEYLA \u018fL\u0130YEVA POEZ\u0130YASINDA \u015eE\u0130R V\u018fZNL\u018fR\u0130N\u0130N X\u00dcS\u00dcS\u0130YY\u018fTL\u018fR\u0130&#8221; \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<div>\n<div class=\"articletext\">\n<p><b>Giri\u015f<\/b><\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n \u00fcslubu, istifad\u0259 etdiyi \u015feir v\u0259znl\u0259ri, poetik strukturun m\u00fcxt\u0259lif elementl\u0259rind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 etm\u0259si b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetkinliyini \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. L.\u018fliyevan\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetkinliyi onun \u015feirl\u0259rinin ictimai d\u0259rinlik, geni\u015f v\u00fcs\u0259t v\u0259 m\u0259zmun b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir. Leyla \u018fliyeva \u201cNargis Magazine\u201d jurnal\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259xs kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir: \u201c&#8230;h\u0259yat, insanlar, duy\u011fular \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar m\u0259n\u0259 ilham verir. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, \u015feirl\u0259r m\u0259n\u0259 Allahdan g\u0259lir, s\u0259tirl\u0259ri e\u015fidir\u0259m. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259y\u0259 \u015feir yaza bil\u0259r\u0259m, b\u0259z\u0259n h\u0259tta yuxuda da, sonra yeni qafiy\u0259l\u0259r g\u0259lir&#8230;\u201d Zaman v\u0259 m\u0259kan\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli yarad\u0131c\u0131l\u0131q prosesinin \u00f6hd\u0259sind\u0259n Leyla \u018fliyevan\u0131n yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259xs kimi m\u0259har\u0259tl\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259si poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259sdiqini tap\u0131r. Leyla \u018fliyeva poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda lirik ovqat\u0131 ictimai tutumlu m\u0259nalarla d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259 bildiyi kimi, janr bax\u0131m\u0131ndan, istifad\u0259 etdiyi \u015feir v\u0259znl\u0259rini s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla istifad\u0259 edilm\u0259si il\u0259 d\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><b>Leyla \u018fliyevan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fcasir \u201cQad\u0131n poeziyas\u0131\u201d kontekstind\u0259<\/b><\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 janr m\u00fcxt\u0259lifliyini, problematika z\u0259nginliyini, obrazlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funu v\u0259 s. m\u0259qamlara diqq\u0259t yetirilm\u0259si v\u0259 bu bax\u0131mdan \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cqad\u0131n poeziyas\u0131\u201dn\u0131n parlaq n\u00fcmun\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si maraq k\u0259sb edir. B\u0259llidir ki, \u201cqad\u0131n poeziyas\u0131\u201d termini m\u00fcbahis\u0259 do\u011fursa da, bu c\u00fcr yana\u015fmalar \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Leyla \u018fliyevan\u0131n poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu amil bel\u0259 t\u0259qdim edilir:<br \/>\n\u201cQad\u0131n poeziyas\u0131ndan b\u0259hs edil\u0259rk\u0259n, x\u00fcsusi bir fenomen olmas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 vur\u011fulan\u0131r. \u00c7\u00fcnki poeziya s\u00f6zl\u0259r insan\u0131n \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda gizli s\u00f6hb\u0259tidir, h\u0259r k\u0259s\u0259 a\u00e7\u0131q bir ruhdur, etiraf\u0131d\u0131r, s\u0259sidir. Qad\u0131n lirikas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 n\u00fcfuzedici s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259, x\u00fcsusi a\u011fr\u0131l\u0131 notla s\u0259sl\u0259nir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 y\u0259qin ki, oxucularda qad\u0131n poetik s\u00f6z\u00fcn\u0259 bel\u0259 qeyri-adi inam v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t var. &#8230; Az\u0259rbaycan qad\u0131n poeziyas\u0131nda Leyla \u018fliyeva bel\u0259 yeni parlaq ada \u00e7evrilib. Onun n\u0259\u011fm\u0259kar \u015feirl\u0259ri oxucunu ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 etirafedici s\u00f6zl\u0259rl\u0259 ovsunlad\u0131\u201d (\u0414\u0436\u0430\u0444\u0430\u0440\u043e\u0432\u0430 2020, 32-36).<br \/>\nQeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son d\u00f6vrl\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda \u201cQad\u0131n poeziyas\u0131\u201d, \u201cQad\u0131n n\u0259sri\u201d v\u0259 s. anlay\u0131\u015flar aktuall\u0131q k\u0259sb edir. Bu anlay\u0131\u015flar h\u0259m d\u0259 alim v\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259rin maraq dair\u0259sini \u0259hat\u0259 etdiyi kimi, m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 yol a\u00e7\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu problematika il\u0259 ba\u011fl\u0131 rus \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda N.V. Vorobyova \u201c1980-2000-ci ill\u0259rd\u0259 qad\u0131n n\u0259sri: dinamika, problematika poetika\u201d (2006), A.Q. Pu\u015fkar \u201cQad\u0131n n\u0259srinin tipologiyas\u0131 v\u0259 poetikas\u0131: gender aspekti\u201d (2007), O.V. Penzina \u201cXIX \u0259srin ikinci hiss\u0259sinin qad\u0131n n\u0259sri: m\u00fc\u0259llifliyin gender aspekti\u201d (2009), Y.V. Pastuxova \u201cXX-XXI \u0259sr rus qad\u0131n n\u0259sri rus v\u0259 \u0259cn\u0259bi b\u0259dii t\u0259nqidd\u0259 anlam\u0131\u201d (2010), Y.\u0130. Qorubova \u201cM\u00fcasir alman \u0259d\u0259biyyat\u0131nda qad\u0131n obraz\u0131n\u0131n b\u0259dii strukturu\u201d (2010), Q\u0259rb \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda Catherine Reilly, Scars Upon my Heart: Women\u2019s Poetry and Verse of the First World War (1981), Cixous H. and Cl\u0435ment C., The Newly Born Woman (Minneapolis: University of Minnesota Press, 1986), Vera Norwood and Janice Monk, The Desert Is No Lady: Southwestern Landscapes in Women\u2019s Writing and Art (Tucson, University of Arizona Press, 1997), Lorraine Anderson, Sister of the Earth: Women\u2019s Prose nad Poetry aboute Nature (New York, Vintage, 2003), E. Somerville and Martin Ross: female authorship and literary collaboration (University of Western Sydney, 2016) v\u0259 dig\u0259r bu kimi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u201cQad\u0131n poeziyas\u0131\u201d, \u201cQad\u0131n n\u0259sri\u201d v\u0259 s. kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r t\u0259dqiqat obyektin\u0259 \u00e7evrilir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda da \u201cQad\u0131n poeziyas\u0131\u201d, \u201cQad\u0131n n\u0259sri\u201d v\u0259 s. qad\u0131n \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259dqiq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin t\u0259dqiqat obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, P.\u0130.M\u0259mm\u0259dovan\u0131n \u201cM\u00fcasir rus n\u0259srind\u0259 b\u0259dii m\u0259kan v\u0259 zaman (L.\u00dclitskayan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda), F.F. K\u0259rimovan\u0131n \u201c\u018fn yeni rus v\u0259 ingilis \u0259d\u0259biyyat\u0131nda ail\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t problemi (L. Tolstaya, L. Petru\u015fevskaya, V. Pelevin, A. Merdok, C. Barns, C. Faulzun \u0259s\u0259rl\u0259rinin materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda), M.R. Mustafayevan\u0131n \u201cLyudmila Petru\u015fevskayan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat poetikas\u0131\u201d, A.A. \u018flizad\u0259nin \u201cM\u00fcasir rus v\u0259 ingilis yaz\u0131\u00e7\u0131 qad\u0131nlar\u0131n\u0131n n\u0259srind\u0259 \u201cqad\u0131n m\u00f6vzusu\u201dnun ideya-b\u0259dii diapazonu\u201d v\u0259 s. m\u00f6vzularda t\u0259qdim edilmi\u015f t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin n\u00f6v\u00fc v\u0259 qad\u0131n yazarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiq edilir.<br \/>\n\u201cQad\u0131n poeziyas\u0131\u201d, \u201cQad\u0131n n\u0259sri\u201d v\u0259 s. terminl\u0259rin i\u015fl\u0259ndikl\u0259ri m\u0259qamdan bel\u0259 fikir m\u00fcbahis\u0259 obyektin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif yana\u015fmalar formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r ki, onlar\u0131n n\u0259zdind\u0259 \u201cqad\u0131n poeziyas\u0131\u201d, \u201cqad\u0131n n\u0259sri\u201d deyil\u0259nd\u0259, m\u00fc\u0259llifin qad\u0131n olmas\u0131, y\u0259ni cinsi f\u0259rql\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si, \u0259s\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 qad\u0131n olmas\u0131, \u0259s\u0259rin m\u00f6vzusunun h\u0259r hans\u0131 bir qad\u0131n\u0131n taleyi il\u0259 bilavasit\u0259 v\u0259 ya bilvasit\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 amill\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li olmas\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Lakin alim v\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r, vahid bir anlama bu g\u00fcn d\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Bir s\u0131ra rus \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda qad\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131 ideya v\u0259 stilistika \u0259sas\u0131nda se\u00e7ilirs\u0259, ingilis \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131, \u0259sas\u0259n, m\u00fc\u0259llifin cinsi m\u0259nsubyy\u0259tini \u0259sas meyar kimi q\u0259bul edirl\u0259rs\u0259, frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 qad\u0131n m\u0259tninin m\u0259sumlu\u011fu v\u0259 x\u00fcsusi \u201ccisimin\u201d m\u0259tn\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sil\u0259 yarad\u0131lan azadl\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiq edir. Frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Elen Siksin \u201cBa\u015fqa g\u00fczg\u00fc\u201d (1974), \u201cMeduzan\u0131n g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc\u201d (1975), \u201cT\u0259k olmayan cins\u201d (1977) \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 qad\u0131n b\u0259dii stilin m\u00fc\u0259llifin cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 tezisini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. Rus \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na da bu m\u00f6vqe yax\u0131nd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, O. Qavrilina \u201cqad\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d (\u201c\u0436\u0435\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0430\u201d) terminini i\u015fl\u0259dir v\u0259 onun iki \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdiyini vur\u011fulay\u0131r. Biri geni\u015f m\u0259nada, y\u0259ni qad\u0131nlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259zmunundan as\u0131l\u0131 olmayan yaz\u0131lm\u0131\u015f h\u0259r hans\u0131 bir \u0259s\u0259r, o biri is\u0259, dar m\u0259nada, qad\u0131n\u0131n h\u0259r hans\u0131 m\u0259tnd\u0259 qad\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259ks etdirm\u0259si&#8230; T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, ingilis \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda qad\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259sas metodu qinot\u0259nqiddir. Bu termin m\u0259\u015fhur amerika \u0259d\u0259biyyat t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Eleyn \u015eovalter (Elaine Showalter) t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 \u201cYeni feminist t\u0259nqidi\u201d (1985) kitab\u0131nda istifad\u0259 edilir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 feminist t\u0259nqidl\u0259rin kasadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qinot\u0259nqid\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. M\u0259hz qinot\u0259nqid qad\u0131nlar\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 \u0259saslanan ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259nqidi diskursdur. Qinot\u0259nqidin predmeti qad\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131 maneras\u0131n\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri (\u00fcslubu), dil problemi, qad\u0131n n\u0259srind\u0259 m\u00f6vzu yaratmaq \u00fcsullar\u0131 (m\u00f6vzu), qad\u0131nlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259d\u0259biyyat\u0131n differensial xarakteristikas\u0131n\u0131 interpretasiya edilm\u0259si, q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rin qurulu\u015fu v\u0259 janr\u0131, \u201cqad\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131n dinam\u0131kas\u0131, qad\u0131n m\u00fc\u0259llifin m\u0259tnd\u0259 reprezentasiyas\u0131, qad\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin qanunlar\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisidir.<br \/>\nQeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u201cQad\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201dnda qad\u0131n obrazlar\u0131, qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, qad\u0131n \u015f\u00fcurunda real d\u0259yi\u015fikl\u0259ri \u0259ks etdirir. Qad\u0131n \u0259dibl\u0259ri q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131qlar\u0131 b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259srl\u0259r sonra m\u00fcasir qad\u0131n\u0131 tan\u0131da bil\u0259c\u0259k obrazlar yaratma\u011fa c\u0259hd etmirl\u0259r. Qad\u0131n \u0259dibl\u0259rin yaratd\u0131qlar\u0131 q\u0259hr\u0259manlar tarixi v\u0259 sosial prosesl\u0259r\u0259 bilavasit\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k iqtidar\u0131nda ola bilmirl\u0259r. Bu bax\u0131mdan da, \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 probleminin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259dibl\u0259rl\u0259 v\u0259 onlar\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131 aras\u0131nda inkaredilm\u0259zdir. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 t\u0259zadl\u0131 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qad\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi il\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 yana\u015fmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\nBir s\u0131ra t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u201cQad\u0131n \u015feiri\u201dnd\u0259, \u201cQad\u0131n n\u0259sri\u201dnd\u0259 yaln\u0131z yazar qad\u0131nlar\u0131n qad\u0131n obrazlar\u0131n\u0131 yaratmas\u0131 tezisinin \u0259sass\u0131z olmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259hz qad\u0131n yazarlar\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Leyla \u018fliyeva poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259yat ger\u00e7\u0259klikl\u0259rini \u0259ks etdirir. Leyla \u018fliyevan\u0131n poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 onu t\u0259sdiq edir ki, qad\u0131n yazar yaln\u0131z qad\u0131nlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n probleml\u0259r\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 ictimaiyy\u0259ti, c\u0259miyy\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 toxunur. \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n qad\u0131n \u015fairl\u0259ri i\u00e7ind\u0259 Leyla \u018fliyevan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0259tirl\u0259r \u00f6z emosional ruh \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131, k\u0259d\u0259rin hakimiyy\u0259ti, varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan e\u015fq\u0259 sit\u0259m, humanizm, tolerantl\u0131q kimi motivl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yer alan qad\u0131n hissl\u0259rinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc konsepsiyas\u0131 onun b\u00fct\u00fcn \u015feirl\u0259rinin ruhuna hopmu\u015fdur\u201d (Nargis).<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n maskulin d\u00fcnyas\u0131n\u0131n reall\u0131qlar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259si, \u015fairin b\u0259z\u0259n insan taleyin\u0259, \u015f\u00fcuruna ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin t\u0259siri, bu t\u0259sir n\u0259tic\u0259sind\u0259 arzuedilm\u0259z v\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z hadis\u0259l\u0259rin ist\u0259m\u0259d\u0259n qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015f insanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131r. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u201cQani\u00e7\u0259n\u201d \u015feirind\u0259 o amil x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r ki, \u015fair yaln\u0131z qad\u0131n obraz\u0131n\u0131, onun ke\u00e7irdikl\u0259ri hissl\u0259ri poetik dill\u0259 t\u0259qdim etmir. Leyla \u018fliyeva insanlar\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi m\u0259nfur \u0259m\u0259ll\u0259rin \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f obraz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir:<br \/>\nQand\u0131 qani\u00e7\u0259nin t\u0259k bir ist\u0259yi,<br \/>\nN\u0259 s\u00fcdd\u00fc, n\u0259 sudu, n\u0259 d\u0259 \u015fir\u0259di.<br \/>\nO, sevgi haqq\u0131nda he\u00e7bir \u015fey bilmir<br \/>\nT\u0259nha da qalanda, bilmir bu n\u0259di.<\/p>\n<p>H\u0259m d\u0259, qinot\u0259nqidin diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259diyi probleml\u0259rd\u0259n biri olan maskulin \u0259d\u0259bi dilinin nominal v\u0259 qrammatik strukturlar\u0131 \u015feirl\u0259rin m\u0259na m\u0259zmununa uy\u011fun g\u0259lm\u0259m\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259ks etdirir. Leyla \u018fliyeva \u201cVladimir V\u0131sotski, sa\u011f ol ki, varsan!\u201d adl\u0131 \u015feirind\u0259 \u015feirin poetik q\u0259hr\u0259man\u0131 m\u0259hz qad\u0131na deyil, tan\u0131nm\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t olan Vladimir V\u0131sotskiy\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir, onu da lirik q\u0259hr\u0259mana \u00e7evirir:<br \/>\nVladimir V\u0131sotski, sa\u011f ol ki, varsan!<br \/>\nSa\u011f ol ki, h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259r yerd\u0259s\u0259n s\u0259n!<br \/>\nV\u0131sotski, m\u0259n s\u0259n\u0259 \u201csa\u011f ol\u201d deyir\u0259m,<br \/>\nS\u0259n niy\u0259 sevm\u0259din, m\u0259n d\u0259 sevmir\u0259m!<br \/>\nLeyla \u018fliyeva h\u0259m d\u0259 Vladimir V\u0131sotskinin obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Onun nakam m\u0259h\u0259bb\u0259t ya\u015famas\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u201cCana hopan arzu\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 bu m\u0259qamla rastla\u015f\u0131r\u0131q:<br \/>\nXaraba yollarla gedirdi o\u011flan&#8230;<br \/>\nYox, he\u00e7 t\u0259l\u0259smirdi, qa\u00e7m\u0131rd\u0131 n\u0259 d\u0259.<br \/>\nO da ham\u0131 kimi, t\u0259nha qalm\u0131\u015fd\u0131,<br \/>\nVaxt\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fc yol ged\u0259-ged\u0259.<\/p>\n<p>\u015eeiri oxuduqca \u015fairin o\u011flan\u0131n nakam m\u0259h\u0259bb\u0259tini, ke\u00e7irdiyi hissl\u0259ri a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirm\u0259si diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r. Qad\u0131n \u015fairin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin, o\u011flan\u0131n hissl\u0259rini bel\u0259 inc\u0259likl\u0259 \u0259ks etdirm\u0259si bir daha t\u0259sdiq edir ki, poeziya qad\u0131n v\u0259 ya ki\u015fi poeziyas\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u00fcr, b\u00f6l\u00fcn\u0259 d\u0259 bilm\u0259z. H\u0259r hans\u0131 m\u00fc\u0259llif, ist\u0259r ki\u015fi olsun, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 qad\u0131n, o insan hissl\u0259rini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla \u0259ks etdirm\u0259k iqtidar\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feird\u0259 o\u011flan\u0131n hiss-h\u0259y\u0259canlar\u0131n\u0131n t\u0259sviri bu m\u0259qam\u0131 \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259ks etdirir:<br \/>\nO\u011flan hirsli idi, \u00f6z\u00fcn s\u00f6y\u00fcrd\u00fc,<br \/>\nD\u00fcnyaya \u00fcr\u0259kd\u0259n nifr\u0259t edirdi.<br \/>\nGedirdi yolunu sakit, dinm\u0259d\u0259n,<br \/>\nSevgisi q\u0259lbind\u0259 s\u0131x\u0131b gedirdi.<br \/>\n\u015eair m\u0259hz o\u011flan\u0131n nakam m\u0259h\u0259bb\u0259tinin a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259sini, o\u011flana vurdu\u011fu m\u0259n\u0259vi z\u0259rb\u0259ni, onun f\u0259sadlar\u0131n\u0131 poetik dill\u0259 t\u0259qdim edir:<br \/>\nKims\u0259siz yollarla gedirdi o\u011flan&#8230;<br \/>\nH\u0259m g\u00fcn\u0259\u015f sa\u00e7\u0131rd\u0131, h\u0259m qar ya\u011f\u0131rd\u0131.<br \/>\nQ\u0131zdan lal-dinm\u0259zc\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 o,<br \/>\nSevgisi q\u0259lbind\u0259, uzaqla\u015f\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bu t\u0259qdimatda poetik n\u00fcmun\u0259nin ya qad\u0131n, ya ki\u015fi t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc hiss etdirmir. Y\u0259ni hissl\u0259r, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r s\u0259n\u0259tkar bir insan\u0131n hiss v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u0259ks etdirir.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259 v\u0259 m\u00fcasirliyin v\u0259hd\u0259td\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u015eairin \u015feirl\u0259rind\u0259ki bu m\u0259qam t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n vur\u011fulan\u0131r:<br \/>\n\u201cG\u0259nc \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 m\u00fcasirliyin v\u0259hd\u0259tini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Leyla xan\u0131m\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 orijinall\u0131q, z\u0259ngin m\u0259na \u00e7alarl\u0131\u011f\u0131, \u00fcslub \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131 var. \u015eair\u0259 sanki oxucular\u0131n \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259ki hissl\u0259ri oxuyub poetik t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. Onun \u015feirl\u0259ri son vaxtlar daha \u00e7ox sevilir, oxucu m\u0259h\u0259bb\u0259ti qazan\u0131r. Bu onun poetik istedad\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir \u015f\u00fcbh\u0259siz\u201d (V\u00fcqar \u018fhm\u0259d).<br \/>\n<b><br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin v\u0259zni<\/b><\/p>\n<p>L. \u018fliyevan\u0131n hiss v\u0259 h\u0259y\u0259canlar\u0131n\u0131 emosional \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdir\u0259n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ah\u0259ng yaradan \u0259sas \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n olan \u015feir v\u0259znl\u0259ri diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r. \u015eairin m\u00fcraci\u0259t etdiyi \u015feir v\u0259znl\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015feir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olan heca v\u0259zni v\u0259 standart v\u0259zn, b\u00f6lg\u00fc, qafiy\u0259, b\u0259nd v\u0259 s. t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r k\u0259nara \u00e7\u0131xan s\u0259pkili \u015feir \u015f\u0259klidir.<br \/>\nLeyla \u018fliyeva Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n q\u0259dim v\u0259 do\u011fma v\u0259zn olan heca v\u0259znin\u0259 (sillabik v\u0259zn) daha \u00e7ox m\u00fcraci\u0259t edir. Bu onun q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 orijinal \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Leyla \u018fliyevan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan standart t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xan, ancaq ah\u0259ngdarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n s\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131na m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259si \u015fairin orijinal \u015feirl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Lakin Leyla \u018fliyevan\u0131n ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n \u015feirl\u0259rinin orijinal variant\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si il\u0259 d\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik.<\/p>\n<p><b>Leyla \u018fliyeva yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda heca v\u0259zni<\/b><\/p>\n<p>T\u00fcrk \u015feiri tarixind\u0259 \u0259sas\u0259n geni\u015f i\u015fl\u0259nmi\u015f heca v\u0259 \u0259ruz v\u0259znl\u0259rinin m\u00f6vcud olmas\u0131 b\u0259llidir. Oynaq, y\u00fcng\u00fcl, ah\u0259ngdar b\u00f6lg\u00fcl\u0259nm\u0259y\u0259 \u0259saslanan heca v\u0259znin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n Leyla \u018fliyevan\u0131n bu v\u0259znd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rin \u00f6l\u00e7\u00fc sistemi m\u00fcxt\u0259lif olmas\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Bu m\u00fcxt\u0259liflik h\u0259m Leyla \u018fliyevan\u0131n rus dilind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259, y\u0259ni \u015feirl\u0259rin orijinal variantlar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirl\u0259ri 7 heca, 8 heca, 9 heca, 11 heca v\u0259 s. hecal\u0131 \u015feir \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. Yaz\u0131l\u0131 poeziyam\u0131zda 14-hecal\u0131dan 16-hecal\u0131ya q\u0259d\u0259r heca v\u0259zni n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir. \u018fn i\u015fl\u0259k variantlar is\u0259 7, 8 v\u0259 11 hecal\u0131 variantlar olmas\u0131 b\u0259llidir. 4, 6 v\u0259 9-hecal\u0131 variantlar nadir hallarda istifad\u0259 olunur ki, Leyla \u018fliyevan\u0131n h\u0259m rus dilind\u0259, h\u0259m d\u0259 ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim olunan \u015feirl\u0259rind\u0259 bu \u00f6l\u00e7\u00fc vahidl\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir. Qalan variantlar is\u0259 az v\u0259 ya qism\u0259n i\u015fl\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Heca v\u0259znli Az\u0259rbaycan \u015feirind\u0259 misralar\u0131n uzunlu\u011fu v\u0259 ona uy\u011fun \u0259sas b\u00f6lg\u00fcl\u0259nm\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 heca v\u0259znind\u0259 \u0259sas olaraq \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 b\u00f6lg\u00fc bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t\u0259 al\u0131nmas\u0131 vur\u011fulan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, prof. A.Axundov heca v\u0259zninin inc\u0259likl\u0259rin\u0259 toxunaraq qeyd edir ki,<br \/>\n\u201cm\u0259lumdur ki, heca v\u0259zninin iki m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rti var: \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 b\u00f6lg\u00fc. Bunlardan birincisi misralardak\u0131 hecalar\u0131n say\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259rliyin\u0259, ikincisi is\u0259 misralardak\u0131 heca mikroqruplar\u0131n\u0131n uy\u011funlu\u011funa \u0259saslan\u0131r. Heca v\u0259zninin \u0259n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rti he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr. X\u00fcsus\u0259n ki\u00e7ik \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc \u015feirl\u0259rd\u0259 (\u00fc\u00e7hecal\u0131qlardan s\u0259kkizhecal\u0131qlarad\u0259k) hecalar\u0131n say\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259rliyi heca v\u0259znind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feirl\u0259rin yegan\u0259 poetik g\u00f6st\u0259ricisi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259 bilir. H\u0259tta \u015feirimizin \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 onbirhecal\u0131qlarda da heca v\u0259zninin \u0259sas \u0259lam\u0259ti yaln\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fc olmu\u015fdur\u201d.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n b\u0259zi poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 milli v\u0259znimiz olan heca v\u0259zninin iki m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rti olan \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 b\u00f6lg\u00fcy\u0259 riayy\u0259t etm\u0259si m\u0259qam\u0131 diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r. \u015eairin bir b\u0259nd daxilind\u0259 misralar\u0131n f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si il\u0259 d\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015fairin \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d poetik n\u00fcmun\u0259sind\u0259 hecalar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif olmas\u0131 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015feirin birinci b\u0259ndinin birinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc misralar\u0131 8 hecadan, ikinci v\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc misralardak\u0131 hecalar is\u0259 9 hecadan ibar\u0259tdir:<br \/>\n\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c &#8211; 8 heca<br \/>\n\u042f \u043d\u0435 \u043c\u043e\u0433\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u043d\u0435 \u0431\u0440\u043e\u0441\u0438\u0442\u044c \u2013 9 heca<br \/>\n\u0417\u0430\u0447\u0435\u043c \u0438\u0433\u0440\u0430\u043b, \u0447\u0442\u043e\u0431 \u043f\u0440\u043e\u0438\u0433\u0440\u0430\u0442\u044c? \u2013 8 heca<br \/>\n\u0422\u0435\u0431\u044f \u0436\u0435\u0441\u0442\u043e\u043a\u043e \u0440\u0430\u0437\u0443\u043c \u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0438\u0442 \u2013 9 heca<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n zahir\u0259n sad\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n, \u0259slind\u0259 d\u0259rin psixoloji \u0259hval-ruhiyy\u0259 a\u015f\u0131layan v\u0259 sevgid\u0259n yaranan duy\u011fular\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n bu \u015feirin dig\u0259r b\u0259ndl\u0259rind\u0259 d\u0259 bu prosesl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik:<br \/>\n\u0417\u0430\u0447\u0435\u043c \u0438\u0433\u0440\u0430\u043b \u0438 \u043f\u0440\u043e\u0438\u0433\u0440\u0430\u043b? \u2013 8 heca<br \/>\n\u0422\u044b \u0437\u043d\u0430\u043b \u0436\u0435, \u0440\u0430\u043d\u043e \u0438\u043b\u0438 \u043f\u043e\u0437\u0434\u043d\u043e \u2013 9 heca<br \/>\n\u041a\u043e\u043d\u0435\u0447\u043d\u043e \u0437\u043d\u0430\u043b, \u043d\u043e \u0432\u0441\u0435\u0436 \u0438\u0433\u0440\u0430\u043b \u2013 8 heca<br \/>\n\u0412 \u043f\u043e\u0431\u0435\u0434\u0443 \u0432\u0435\u0440\u0438\u0432 \u043d\u0435\u0441\u0435\u0440\u044c\u0435\u0437\u043d\u043e \u2013 9 heca<br \/>\n\u0130ctimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d \u015feiri 13 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir. Ana dilimizd\u0259 \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d \u015feiri \u201cS\u0259ni atmaq ist\u0259mir\u0259m\u201d ad\u0131 il\u0259 20 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir. Maraql\u0131 m\u0259qam odur ki, ana dilimizd\u0259 lakonik formada t\u0259qdim edil\u0259n \u015feird\u0259 hecalar 7 hecadan ibar\u0259tdir. \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d \u015feirinin birinci b\u0259ndi ana dilimizd\u0259 iki b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir:<br \/>\nS\u0259ni t\u0259rk etm\u0259k \u00e7\u0259tin!.. \u2013 7 heca<br \/>\nM\u0259n bunu ist\u0259mir\u0259m&#8230; \u2013 7 heca<br \/>\namma at\u0131b ged\u0259c\u0259m \u2013 7 heca<br \/>\nbu s\u0259ddi yenm\u0259liy\u0259m. \u2013 7 heca<\/p>\n<p>M\u0259\u011flub olmaq \u00fc\u00e7\u00fcnm\u00fc \u2013 7 heca<br \/>\nOyun oynad\u0131n? \u2013 N\u0259d\u0259n?! \u2013 7 heca<br \/>\nBir sual et \u00f6z\u00fcn\u0259 \u2013 7 heca<br \/>\nD\u0259rk et bunu d\u0259rind\u0259n&#8230; \u2013 7 heca<br \/>\n\u0130ki b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n bu n\u00fcmun\u0259d\u0259 heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fc 7 hecal\u0131 \u015feir \u015f\u0259klind\u0259dir. T\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d \u015feirin ikinci b\u0259ndi d\u0259 ana dilimizd\u0259 iki b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir:<br \/>\nNey\u00e7in oyuna girdin? \u2013 7 heca<br \/>\nA\u011f bayraqla bitirdin. \u2013 7 heca<br \/>\n\u00d6nc\u0259d\u0259n bil\u0259-bil\u0259, \u2013 7 heca<br \/>\nS\u0259n sonunu yetirdin. \u2013 7 heca<\/p>\n<p>Bunu bilirdin, \u0259lb\u0259t, \u2013 7 heca<br \/>\nAmma g\u00f6z\u0259 almad\u0131n, \u2013 7 heca<br \/>\nZ\u0259f\u0259r ciddi add\u0131md\u0131r, \u2013 7 heca<br \/>\nS\u0259n bunu anlamad\u0131n. \u2013 7 heca<br \/>\nBu n\u00fcmun\u0259d\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259tl\u0259bl\u0259r a\u015f\u0131layan \u015feirin orijinal variant\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, t\u0259rc\u00fcm\u0259 variant\u0131nda hecalar 7 heca \u015f\u0259klind\u0259dir. Ana dilimizd\u0259 Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirl\u0259rinin yeddi hecal\u0131 \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si il\u0259 tez-tez \u00fczl\u0259\u015firik. Ana dilimizd\u0259 \u015fairin t\u0259qdim edil\u0259n \u201cGetm\u0259 ana, anacan!\u201d, \u201c\u0130nanm\u0131ram\u201d v\u0259 s. \u015feirl\u0259ri d\u0259 m\u0259hz yeddi hecal\u0131 \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cGetm\u0259 ana, anacan!\u201d \u015feirind\u0259 m\u00fc\u0259llif anayla, onun k\u00f6rp\u0259siyl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini ana dilimizd\u0259 yeddi hecal\u0131 \u015feir \u015f\u0259klind\u0259, y\u0259ni 7 heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fc \u0259sas\u0131nda t\u0259qdim edir:<br \/>\nAna, ax\u0131 de, niy\u0259 \u2013 7 heca<br \/>\na\u011flay\u0131rsan ert\u0259d\u0259n? \u2013 7 heca<br \/>\nB\u00f6y\u00fcy\u00fcb h\u0259qiq\u0259ti, \u2013 7 heca<br \/>\nOnsuz da bil\u0259c\u0259m m\u0259n \u2013 7 heca<br \/>\n\u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d \u015feirinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u0259ndin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k. \u015eair bu b\u0259ndi bel\u0259 t\u0259qdim edir:<br \/>\n\u041f\u043e\u0431\u0435\u0434\u044b \u043d\u0435\u0442, \u0431\u044b\u0442\u044c \u043d\u0435 \u043c\u043e\u0433\u043b\u043e \u2013 8 heca<br \/>\n\u041f\u043e\u0431\u0435\u0434\u044b \u0432 \u044d\u0442\u043e\u043c \u0431\u044b\u0442\u044c \u043d\u0435 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u2013 9 heca<br \/>\n\u041f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0438, \u043d\u043e \u0436\u0438\u0437\u043d\u044c \u0432\u0435\u0434\u044c \u043d\u0435 \u043a\u0438\u043d\u043e \u2013 8 heca<br \/>\n\u0427\u0442\u043e \u0442\u0430\u043a \u0442\u0435\u043f\u0435\u0440\u044c \u0442\u0435\u0431\u044f \u0442\u0440\u0435\u0432\u043e\u0436\u0438\u0442? \u2013 9 heca<br \/>\nAna dilimizd\u0259 bu \u015feirin t\u0259rc\u00fcm\u0259 variant\u0131nda is\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u015feirind\u0259 olan 8 v\u0259 9 heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fc g\u00f6zl\u0259nilmir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015feirin bir t\u0259rc\u00fcm\u0259 variant\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi olan Afaq M\u0259sud \u015fairin heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 riayy\u0259t etm\u0259y\u0259r\u0259k, t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi bu poetik n\u00fcmun\u0259ni oxuculara 7 heca \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edir:<br \/>\nUdu\u015f yoxdu bu i\u015fd\u0259, \u2013 7 heca<br \/>\nQ\u0259l\u0259b\u0259 ola bilm\u0259z. \u2013 7 heca<br \/>\nH\u0259yat da kino deyil, \u2013 7 heca<br \/>\nSonu el\u0259 tez yetm\u0259z. \u2013 7 heca (\u018fliyeva, 2016: 111)<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u201cP\u0259rvan\u0259\u201d, \u201cQu qu\u015fu\u201d, \u201cT\u0259rk ed\u0259 bilm\u0259r\u0259m he\u00e7 zaman s\u0259ni\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015feirl\u0259ri h\u0259m yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyatda, h\u0259m d\u0259 xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f on bir hecada q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015fairin ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n \u201cP\u0259rvan\u0259\u201d \u015feirinin heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k:<br \/>\nDayan, dur, p\u0259rvan\u0259, qanad saxla bir! \u2013 11 heca<br \/>\nNiy\u0259 can at\u0131rsan s\u0259n o i\u015f\u0131\u011fa?.. \u2013 11 heca<br \/>\nGeri d\u00f6n, p\u0259rvan\u0259, qorx ki, o s\u0259ni \u2013 11 heca<br \/>\nS\u00fcbh\u00fcn sonunacan yand\u0131r\u0131b-yaxa. \u2013 11 heca<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u201cQu qu\u015fu\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 on bir hecan\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n b\u00f6lg\u00fc il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik:<br \/>\nC\u0259mi birc\u0259 at\u0259\u015f, birc\u0259cik g\u00fcll\u0259 \u2013 11 heca<br \/>\nQu qu\u015fu g\u00f6yl\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kilib getdi\u2026 \u2013 11 heca<br \/>\nX\u0259yal bir andaca bat\u0131b bo\u011fuldu, \u2013 11 heca<br \/>\nM\u00f6c\u00fcz\u0259y\u0259 olan inam da itdi. \u2013 11 heca<\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n ana dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259r\u0259k t\u0259qdim edilmi\u015f \u015feirl\u0259rind\u0259 heca b\u00f6lg\u00fcc\u00fcn\u00fcn orijinal variant\u0131ndak\u0131 kimi eyni olmamas\u0131 s\u0259tirl\u0259rin ritmikliyinin h\u0259r dild\u0259 spesifik \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. B\u0259llidir ki, spesifik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verm\u0259si \u0259n \u00e7ox m\u00fcvafiq dilin fonetik qurulu\u015fu, bu zaman yaranan t\u0259l\u0259ff\u00fcz qanunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131 say\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Sirr deyil ki, sait v\u0259 samit s\u0259sl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259xr\u0259cl\u0259rd\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz oluna bilir ki, bu da fonetik f\u0259rql\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Leyla \u018fliyevan\u0131n da poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin ana dilimizd\u0259 t\u0259qdimi zaman\u0131 yaranan heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259ki f\u0259rqlilikl\u0259r bu s\u0259b\u0259bd\u0259n meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Ana dilimizd\u0259 ah\u0259ng qanunu \u00f6z\u00fcn\u00fc heca v\u0259znind\u0259n ayr\u0131lmaz olmas\u0131ndan, eyni tipli saitl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rd\u0259 bir-birini izl\u0259m\u0259si bax\u0131m\u0131ndan f\u0259rqliliyin yaranmas\u0131 Leyla \u018fliyevan\u0131n ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n \u015feirl\u0259rin heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fc bax\u0131m\u0131ndan orijinal variantda t\u0259qdim edil\u0259n heca b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259n ya hecaca \u00e7ox, ya da az ola bilir. Ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259ki misralarda s\u00f6zl\u0259rin s\u0131ralanmas\u0131 zaman\u0131 h\u0259r bir heca qabar\u0131q t\u0259l\u0259ff\u00fcz m\u0259xr\u0259cini saxlayaraq, poetik ritmlik yarad\u0131r.<\/p>\n<p><b>Leyla \u018fliyeva yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259kli<\/b><\/p>\n<p>S\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u015fairl\u0259rimizin tez-tez m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri \u015feir formas\u0131 kimi diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda s\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131 b\u0259zi q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131na, m\u00fcbahis\u0259 do\u011furan m\u0259qamlara yol a\u00e7\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda s\u0259rb\u0259st \u015feir\u0259 d\u0259qiq t\u0259rifin verilm\u0259m\u0259si, ona m\u0259xsus m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin qeyd edilm\u0259si t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n vur\u011fulan\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qeyd edirl\u0259r ki,\u201cbu \u015feir formas\u0131na b\u0259z\u0259n \u201cs\u0259rb\u0259st v\u0259zn\u201d d\u0259 deyirl\u0259r. Lakin bu do\u011fru adland\u0131rma deyil, \u00e7\u00fcnki, bu \u015feir formas\u0131 yaln\u0131z v\u0259zni yox, h\u0259m d\u0259 ayr\u0131ca bir \u015f\u0259kli ehtiva edir v\u0259 heca v\u0259 \u0259ruz v\u0259znl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131ya bilir. Y\u0259ni, s\u0259rb\u0259st \u015feir x\u00fcsusi \u015feir formas\u0131d\u0131r ki, \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus v\u0259zni v\u0259 \u015f\u0259kli var\u201d (\u018fdilli, 2014: 61).<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycanda XX \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259rb\u0259st \u015feirin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259n\u0259n\u0259si m\u00f6vcud olub. M\u0259\u015fhur \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastanlar\u0131nda n\u0259inki s\u0259rb\u0259st, h\u0259tta v\u0259znli s\u0259rb\u0259st \u015feir n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 vard\u0131r. Sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259r \u0259rzind\u0259 \u015feir h\u0259mi\u015f\u0259 zaman-zaman m\u00f6vcud q\u0259libl\u0259ri yum\u015faltmaq, m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015f normalar\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k, q\u0131rmaq, azad v\u0259 s\u0259rb\u0259st olmaq prosesl\u0259rini ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 z\u0259ncirvar\u0131 \u0259ruz \u015feiri m\u00fchitind\u0259 yana\u015f\u0131 olaraq heca v\u0259zninin ritml\u0259rinin artmas\u0131 da \u015feirin s\u0259rb\u0259stl\u0259\u015fm\u0259 u\u011frunda daxili m\u00fcbariz\u0259sinin konkret \u0259m\u0259li g\u00f6st\u0259ricisidir. Fikrimc\u0259, XX \u0259srd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda \u0259srl\u0259r uzunu ged\u0259n \u015feirdaxili s\u0259rb\u0259stl\u0259\u015fm\u0259 prosesl\u0259rinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si idi. S\u0259rb\u0259st \u015feirin Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda x\u00fcsusi bir inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259 is\u0259 xalq \u015fairi R\u0259sul Rzan\u0131n xidm\u0259tl\u0259ri m\u00fcasiri olmu\u015f v\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feirl\u0259r yazm\u0131\u015f \u015fairl\u0259rin ham\u0131s\u0131ndan qat-qat \u00e7oxdur\u201d (H\u0259bibb\u0259yli). Leyla \u018fliyevan\u0131n s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259r h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259nin davam etdirilm\u0259sidir. Leyla \u018fliyeva s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn kamil n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yarada bil\u0259n \u015fairl\u0259rimizd\u0259ndir. \u201cR\u0259sul Rza \u0259srl\u0259rd\u0259n q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q s\u0131z\u0131b g\u0259l\u0259n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri b\u00f6y\u00fck s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k, s\u0259rb\u0259st \u015feiri XX \u0259sr Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda qanunil\u0259\u015fdirm\u0259k missiyas\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 h\u0259yata\u201d (H\u0259bibb\u0259yli) ke\u00e7irm\u0259sini Leyla \u018fliyeva XXI \u0259srd\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 davam etdirir. Az\u0259rbaycan s\u00f6z s\u0259n\u0259tind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin daim g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n vur\u011fulan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, akademik Teymur K\u0259rimli bu amil\u0259 bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirir: \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259d\u0259n ba\u015flayaraq formala\u015fm\u0131\u015f yeni d\u00f6vr klassikl\u0259ri is\u0259 \u00f6z s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n onunla f\u0259rql\u0259nirdil\u0259r ki, onlar \u015e\u0259rq poetik-f\u0259ls\u0259fi qaynaqlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f Q\u0259rb poetik-f\u0259ls\u0259fi qaynaqlar\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nirdil\u0259r\u201d (K\u0259rimli, 2015: 3).<br \/>\nS\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131n\u0131n f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 da vur\u011fulan\u0131r:<br \/>\n\u201cS\u0259rb\u0259st \u015feirin mahiyy\u0259tini d\u0259qiq a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun dig\u0259r \u015feir formalar\u0131ndan n\u0259 il\u0259 f\u0259rql\u0259ndiyin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu bax\u0131mdan s\u0259rb\u0259st \u015feirin \u0259sas f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri kimi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar:<br \/>\n&#8211; Misralar\u0131n uzunluqlar\u0131n\u0131n (onlarda olan heca saylar\u0131n\u0131n) f\u0259rqli olmas\u0131na, onlar\u0131n s\u0259trin ortas\u0131 v\u0259 sonuna s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259si v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 misralar\u0131n olmamas\u0131 (ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, misralara ayr\u0131lman\u0131n s\u0259rb\u0259st olmas\u0131 v\u0259 ya he\u00e7 olmamas\u0131). Dig\u0259r \u015feir formalar\u0131nda is\u0259, misralar m\u00f6vcud olur v\u0259 x\u00fcsusi hallar istisna olmaqla misralar\u0131n uzunluqlar\u0131 b\u0259rab\u0259r olur.<br \/>\n&#8211; Qafiy\u0259l\u0259nm\u0259 qaydas\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st olmas\u0131 v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 qafiy\u0259nin olmamas\u0131.<br \/>\n&#8211; B\u00f6lg\u00fcl\u0259rin h\u0259m eyni, h\u0259m f\u0259rqli, h\u0259m d\u0259 qism\u0259n (bu anlay\u0131\u015flar\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7aca\u011f\u0131q) ola bilm\u0259si v\u0259 ya he\u00e7 olmamas\u0131.<br \/>\n&#8211; B\u0259ndl\u0259r\u0259 ayr\u0131lman\u0131n s\u0259rb\u0259st olmas\u0131 v\u0259 ya he\u00e7 olmamas\u0131\u201d (\u018fdilli, 2014: 61-62).<br \/>\nMaraql\u0131 m\u0259qam t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n s\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131n\u0131n f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 n\u00f6vl\u0259rinin meydana \u00e7\u0131xmalar\u0131na toxunmalar\u0131d\u0131r:<br \/>\n\u201cB\u00fct\u00fcn bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, s\u0259rb\u0259st \u015feirin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 n\u00f6vl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259rik:<br \/>\n1. Eyni b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259li s\u0259rb\u0259st \u015feir;<br \/>\n2. F\u0259rqli b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259li s\u0259rb\u0259st \u015feir;<br \/>\n3. Qism\u0259n b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259li s\u0259rb\u0259st \u015feir;<br \/>\n4. B\u00f6lg\u00fcs\u00fcz, qafiy\u0259li s\u0259rb\u0259st \u015feir (\u201cqafiy\u0259li n\u0259sr\u201d);<br \/>\n5. Eyni b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259siz s\u0259rb\u0259st \u015feir (yaln\u0131z n\u0259z\u0259ri olaraq);<br \/>\n6. F\u0259rqli b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259siz s\u0259rb\u0259st \u015feir;<br \/>\n7. Qism\u0259n b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, qafiy\u0259siz s\u0259rb\u0259st \u015feir;<br \/>\n8. B\u00f6lg\u00fcs\u00fcz, qafiy\u0259siz s\u0259rb\u0259st \u015feir (m\u0259nsur \u015feir)\u201d (\u018fdilli, 2014: 62).<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n s\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259r s\u0259rb\u0259st \u015feir formas\u0131n\u0131n f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rb\u0259st \u015feirin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rind\u0259 \u0259ksini tap\u0131r. Leyla \u018fliyevan\u0131n tez bir zamanda \u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 hakim olan \u201cGedim bir az a\u011flay\u0131m\u201d (\u201c\u042f \u043f\u043e\u0439\u0434\u0443 \u0447\u0443\u0442\u044c-\u0447\u0443\u0442\u044c \u043f\u043e\u043f\u043b\u0430\u0447\u0443\u201d) poetik n\u00fcmun\u0259si ana dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilir. S\u0259rb\u0259st \u015feir n\u00fcmun\u0259sind\u0259 eyni b\u00f6lg\u00fcl\u00fc, 7-lik b\u00f6lg\u00fcl\u00fc qafiy\u0259li s\u0259rb\u0259st \u015feir m\u00fc\u015fayi\u0259t olunsa da, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i poetik forman\u0131n b\u0259zi formal t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 yararlan\u0131r. F\u0259rdi ovqat\u0131n poetik amala \u00e7evrilm\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n poetik n\u00fcmun\u0259d\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259krarlanan b\u00f6lg\u00fcl\u0259r eyni heca say\u0131na malikdir. Qafiy\u0259l\u0259nm\u0259 qaydas\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st olmas\u0131 da diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r:<br \/>\n\u00dcr\u0259yimi gizl\u0259dim<br \/>\nYast\u0131q altda saxlay\u0131m&#8230;<br \/>\nYoxsa, \u00e7\u00f6l\u0259 tullay\u0131m?<br \/>\nYoxsa, gedim m\u0259n a\u011flay\u0131m.<br \/>\nB\u0259lk\u0259 onu \u2013bu q\u0259lbimi<br \/>\nbo\u011faz\u0131na apar\u0131m?<br \/>\nYoxsa at\u0131m d\u0259niz\u0259,<br \/>\ndal\u011falarda azd\u0131r\u0131m?<br \/>\nYoxsa, l\u0259kd\u0259 basd\u0131r\u0131m,<br \/>\n\u00e7i\u00e7\u0259k bitirsin h\u0259rd\u0259n?&#8230; (\u018fliyeva, 2016: 6)<\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f n\u00fcmun\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdikd\u0259, qafiy\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259ks etdirm\u0259sinin \u015fahidi olursan. L. \u018fliyevan\u0131n \u015feirinin m\u0259\u011fzini t\u0259\u015fkil ed\u0259n poetik m\u0259nan\u0131n, ifad\u0259 t\u0259rzind\u0259ki m\u0259xsusiliyin, \u00fcr\u0259kd\u0259n ax\u0131b g\u0259l\u0259n poetik hissin t\u0259r\u0259nn\u00fcm edilm\u0259si \u015fairin b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n u\u011furu kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilm\u0259lidir. Leyla \u018fliyeva hiss v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 r\u0259ngar\u0259ng forma v\u0259 \u00e7alarlarla realla\u015fd\u0131ra bilm\u0259sini v\u0259 \u015feir texnologiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l ed\u0259 bilm\u0259sini \u0259ks etdirir.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n ana dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f, h\u0259yat\u0131n f\u0259ls\u0259fi d\u0259rkinin s\u0259sl\u0259ndirildiyi \u201cN\u0259d\u0259n q\u0259fil pis oldum?\u201d poetik n\u00fcmun\u0259si d\u0259 ana dilimizd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilir. Bu \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 \u015fairin fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259rb\u0259stliy\u0259 yol verilir ki, bu da \u015fairin z\u0259rif ruhunu, s\u0259mimiyy\u0259tini v\u0259 k\u00f6vr\u0259kliyini h\u0259ssasl\u0131qla \u0259ks etdirir:<br \/>\nN\u0259d\u0259n q\u0259fil pis oldum?<br \/>\nG\u00fcnah\u0131m n\u0259di, g\u00f6r\u0259n?<br \/>\nM\u0259n ki, he\u00e7 ist\u0259mirdim<br \/>\nBir kims\u0259ni incid\u0259m.<br \/>\nM\u0259l\u0259kl\u0259r g\u00f6zl\u0259mirl\u0259r<br \/>\nYax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259v\u0259zin,<br \/>\nYalan\u00e7\u0131 yard\u0131mlara<br \/>\nYox onlar\u0131n h\u0259v\u0259si.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u201cM\u0259n\u0259 bir s\u00f6z de\u201d poetik n\u00fcmun\u0259si ana dilimizd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilib. \u015eeir \u015fairin ist\u0259k v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u0259ks etdirir:<br \/>\nM\u0259n\u0259 bir s\u00f6z de&#8230;<br \/>\nCavab\u0131nda m\u0259n d\u0259 s\u00f6z deyim.<br \/>\nEl\u0259 bir s\u00f6z de ki,<br \/>\nS\u0131x\u0131b \u00fcr\u0259yimd\u0259 gizl\u0259y\u0259 bilim.<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirinin ritm v\u0259 normativ qafiy\u0259sind\u0259 s\u0259rb\u0259stliyin hakim olmas\u0131 diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r. Poetik n\u00fcmun\u0259d\u0259 b\u0259nz\u0259rsizlik v\u0259 t\u0259krars\u0131zl\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Azad v\u0259 s\u0259rb\u0259st forma axtar\u0131\u015f\u0131na \u00f6n\u0259m verilmi\u015f poetik n\u00fcmun\u0259d\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir:<br \/>\nS\u0131x\u0131lma,<br \/>\nSevinc \u00f6z\u00fc d\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131 verir.<br \/>\nM\u0259n\u0259 bax, h\u0259rd\u0259n bir&#8230;<br \/>\n\u0130st\u0259yir\u0259m, \u00e7ox baxasan \u00fcz\u00fcm\u0259. (\u018fliyeva, 2016: 115)<br \/>\nPoetik ruhun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan Leyla \u018fliyevan\u0131n bu \u015feiri seyr\u0259k qafiy\u0259 variant\u0131 kimi diqq\u0259ti c\u0259lb edir. M\u00fc\u0259llifin poetik n\u00fcmun\u0259sind\u0259 misralar\u0131n bir qismi qafiy\u0259l\u0259nm\u0259d\u0259n azadd\u0131r, qafiy\u0259d\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259 is\u0259 azl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<br \/>\n\u015eairin \u201cM\u0259nim \u015feirim\u201d \u015feiri d\u0259 ana dilimizd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilir. \u015eair is\u0259 rus dilind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bu \u015feirini heca v\u0259znind\u0259 t\u0259qdim edir. Leyla \u018fliyevan\u0131n 2015-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bu \u015feir 5 b\u0259ndd\u0259, ilk iki b\u0259ndi 5 misradan, sonrak\u0131 3 b\u0259ndi 4 misradan ibar\u0259tdir. Ana dilimizd\u0259 d\u0259 \u015feir t\u0259r\u00e7\u00fcm\u0259\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n 5 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir. Ancaq b\u0259ndl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif misralardan ibar\u0259tdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1-ci b\u0259nd 9 misradan, 2-ci b\u0259nd 10 misradan, 3-c\u00fc b\u0259nd 9 misradan, 4-c\u00fc b\u0259nd 8 misradan, 5-ci b\u0259nd 7 misradan ibar\u0259tdir. Ana dilimizd\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015f \u015feiri orijinal variantla m\u00fcqayis\u0259 etdikd\u0259 h\u0259m h\u0259cm bax\u0131mdan, h\u0259m d\u0259 v\u0259zn bax\u0131m\u0131ndan f\u0259rqli olmas\u0131 qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Buna baxmayaraq, Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feird\u0259 t\u0259lqin etdiyi fikir v\u0259 m\u0259nan\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i d\u00fczg\u00fcn \u00e7atd\u0131rma\u011fa c\u0259hd edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015feirin son b\u0259ndi m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n bel\u0259 t\u0259qdim edilir:<br \/>\n\u042f \u043b\u044e\u0431\u043b\u044e \u0441\u0432\u043e\u0438 \u0441\u0442\u0438\u0445\u0438 \u043f\u043e\u0442\u043e\u043c\u0443,<br \/>\n\u0427\u0442\u043e \u0432 \u043d\u0438\u0445 \u043e\u0442\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0430 \u0434\u0443\u0448\u0430!<br \/>\n\u0414\u0430\u0436\u0435 \u0433\u0440\u0443\u0441\u0442\u044c \u0441 \u043d\u0438\u043c\u0438 \u044f \u043f\u0440\u0438\u043c\u0443,<br \/>\n\u0412 \u043e\u0434\u0438\u043d\u043e\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435 \u044f \u043d\u0435 \u043e\u0434\u043d\u0430!<\/p>\n<p>Mahir Qabilo\u011flu is\u0259 f\u0259rdin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus sevgi hissl\u0259rini t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n bu sonuncu b\u0259ndi bel\u0259 t\u0259qdim edir. T\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n orijinaldak\u0131 d\u0259qiqliyin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259m\u0259si, misralarda, beytl\u0259rd\u0259 q\u0131saltmalar v\u0259 ya art\u0131r\u0131lmalar\u0131n olmas\u0131, art\u0131q s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259nilm\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik. Buna baxmayaraq, t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259slind\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r ah\u0259ngdar, ana dilimizd\u0259 g\u00f6z\u0259l \u015feir n\u00fcmun\u0259si kimi s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilir:<br \/>\n\u015eeirimi \u00e7ox sevir\u0259m.<br \/>\nO, q\u0259lbimin, ruhumun<br \/>\n\u0259n t\u0259miz aynas\u0131d\u0131r&#8230;<br \/>\nK\u0259d\u0259rli olsam bel\u0259,<br \/>\nonunla \u015fad-x\u00fcrr\u0259m\u0259m.<br \/>\nT\u0259klikd\u0259 olsam bel\u0259,<br \/>\nt\u0259k deyil\u0259m \u015feiriml\u0259&#8230;<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n \u201c\u042f \u0443\u0439\u0434\u0443\u201d \u015feiri orijinal variant\u0131nda s\u0259rbs\u0259t \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b, \u015feiri m\u00fctali\u0259 etdikc\u0259 bunun \u015fahidi oluruq:<br \/>\n\u042f \u0443\u0439\u0434\u0443.<br \/>\n\u201c\u0417\u0430\u0447\u0435\u043c \u0442\u043e\u0433\u0434\u0430, &#8211; \u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0438\u0448\u044c-<br \/>\n\u0421\u0442\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u043e\u0442\u0434\u0430\u0432\u0430\u043b\u0430?<br \/>\n\u0412\u0441\u0435 \u043a\u043e\u043d\u0447\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f,<br \/>\n\u0418 \u0437\u0440\u044f<br \/>\n\u041c\u0430\u043b\u043e \u0446\u0435\u043d\u0438\u0442\u0441\u044f \u043d\u0430\u0447\u0430\u043b\u043e.<br \/>\nAna dilimizd\u0259 is\u0259 \u015feirin t\u0259qdim edilm\u0259si zaman\u0131 \u015feirin qafiy\u0259, heca kimi b\u00f6lg\u00fcl\u0259r\u0259 riay\u0259t edilm\u0259m\u0259si diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r:<br \/>\nM\u0259n ged\u0259c\u0259m, bunu bil,<br \/>\nBo\u015f yer\u0259 m\u00f6c\u00fcz\u0259y\u0259 inanma.<br \/>\nHe\u00e7 kim\u0259 he\u00e7 zaman<br \/>\nM\u0259n aid olmayacam.<br \/>\nBu proses \u015feirin ana dilimizd\u0259ki sonrak\u0131 b\u0259ndl\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bundan \u0259lav\u0259 \u015feir rus dilind\u0259 3 b\u0259ndd\u0259n, h\u0259r b\u0259ndi 4 misradan ibar\u0259t olan poetik n\u00fcmun\u0259dir. Ana dilimizd\u0259 is\u0259 \u015feir 6 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir. Bu fakt\u0131n \u00f6z\u00fc \u015feird\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k d\u0259yi\u015filikl\u0259r haqq\u0131nda t\u0259\u0259ss\u00fcrat oyad\u0131r. Bu ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u015feirin h\u0259cmind\u0259, sonra is\u0259 \u0259sas\u0259n problematikas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u015eairin 3 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri ana dilimizd\u0259 6 b\u0259ndd\u0259 t\u0259qdim edilir. Bu bax\u0131mdan, Leyla \u018fliyevan\u0131n t\u0259qdim etdiyi \u015feirl\u0259rin ana dilimizd\u0259 t\u0259qdimi zaman\u0131 dekonstruksiyaya u\u011framas\u0131 onun q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rin janr x\u00fcsusiyy\u0259ti haqq\u0131nda fikir y\u00fcr\u00fctm\u0259y\u0259 manel\u0259r yarad\u0131r ki, bu da \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil.<\/p>\n<p>Leyla \u018fliyeva s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259rb\u0259stliy\u0259 imkan yaratmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan formal t\u0259l\u0259bl\u0259r namin\u0259 art\u0131q s\u00f6zl\u0259r i\u015fl\u0259tm\u0259kd\u0259n uzaq durur, fikrini s\u0259rb\u0259st ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k s\u0259rb\u0259st \u015feirl\u0259rini m\u0259na v\u0259 ideya bax\u0131m\u0131ndan z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 qadir olur. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u201c\u041e\u0441\u0435\u043d\u044c\u201d, \u201c\u042f \u0443\u0439\u0434\u0443\u201d, \u201c\u041f\u0438\u0441\u044c\u043c\u043e\u201d, \u201c\u042f \u043d\u0435 \u0445\u043e\u0447\u0443 \u0442\u0435\u0431\u044f \u0431\u0440\u043e\u0441\u0430\u0442\u044c\u201d, \u201c\u041f\u043b\u0435\u0432\u043e\u043a \u0432 \u0434\u0443\u0448\u0443\u201d, \u201c\u041d\u0435 \u0443\u0445\u043e\u0434\u0438\u201d, \u201c\u041c\u0430\u043c\u0430, \u043d\u0435 \u0443\u0445\u043e\u0434\u0438!\u201d, \u201c\u041b\u044e\u0431\u043e\u0432\u044c \u0438 \u043d\u0435\u043d\u0430\u0432\u0438\u0441\u0442\u044c\u201d v\u0259 s. \u015feirl\u0259rinin s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259sind\u0259 bunun \u015fahidi oluruq. Leyla \u018fliyevan\u0131n heca v\u0259znind\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015f \u015feirl\u0259rinin ana dilimizd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015feir \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si fakt\u0131 il\u0259 d\u0259 tez-tez \u00fczl\u0259\u015fm\u0259li olsaq da, bu \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na k\u00f6lg\u0259 salm\u0131r, \u015feirl\u0259rinin mahiyy\u0259tinin a\u00e7\u0131qlanmas\u0131na mane\u0259 yaratm\u0131r.<\/p>\n<p><b>Avropa \u0259d\u0259biyyat\u0131nda formala\u015fan janr \u2013 Elegiya<\/b><\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015fairl\u0259rin az istifad\u0259 etdikl\u0259ri elegiyaya m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si maraq k\u0259sb edir. Elegiya (yun. \u03ad\u03bb\u03b5\u03b3\u03bf\u03c2 \u2013 \u015fikay\u04d9t) \u0259d\u0259bi-musiqi janr\u0131 kimi q\u0259bul edilir. \u018fd\u0259biyyatda elegiya meditativ, emosional m\u04d9zmunlu, k\u0259d\u0259rli, orta uzunluqlu \u015feir n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. F.e.d. Nizami Murado\u011flu (M\u0259mm\u0259dov) elegiyan\u0131 m\u0259rsiy\u0259 t\u0259rzind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f k\u0259d\u0259rli \u015feir kimi t\u0259qdim etmi\u015fdir: \u201cElegiya m\u0259rsiy\u0259 t\u0259rzind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f q\u0259mli, k\u0259d\u0259rli, h\u00fcz\u00fcnl\u00fc lirik \u015feirdir. D\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n insanlar\u0131n xatir\u0259sin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u015feirl\u0259rd\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131 \u00fcns\u00fcrl\u0259ri \u0259sas yer tutur\u201d (Murado\u011flu 2017, 110). Q\u0259dim yunan \u015fairl\u0259ri Arxilox v\u0259 Kallimax, lat\u0131n \u015fairl\u0259ri Ovidi v\u0259 Katull, rus \u015fairl\u0259ri V. Trednakovski, K. Batyu\u015fkin, V. Jukovski, A. Pu\u015fkin, M. Lermontov, N. Nekrasov, A. Blok, az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fairl\u0259r M. Hadi, A. S\u0259hh\u0259t, A. \u015eaiq, B. Vahabzad\u0259 kimi q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri elegiyalar yaratm\u0131\u015fd\u0131lar.<br \/>\n\u018fsas\u0259n birinci \u015f\u04d9xsin dilind\u04d9n t\u0259qdim edil\u0259n v\u04d9 qar\u0131\u015f\u0131q kompozisiyaya malik olan elegiya Leyla \u018fliyevan\u0131n da yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda rast g\u0259linm\u0259si, \u015fairin \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n janr bax\u0131m\u0131ndan geni\u015fliyin\u0259 i\u015far\u0259dir. Leyla \u018fliyevan\u0131n q\u0259mli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259n elegiya babas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259sr edilib. Babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq k\u04d9d\u04d9rini \u0259ks etdir\u0259n \u201cElegiya\u201ds\u0131 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259dris olunan 5-ci sinif \u015fagirdl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c\u018fd\u0259biyyat\u201d (\u018fd\u0259biyyat, 2012: 166) d\u0259rslikl\u0259rin\u0259 sinifd\u0259nxaric oxu \u00fc\u00e7\u00fcn sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd etm\u0259liyik ki, Leyla \u018fliyevan\u0131n babas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 ithaf etdiyi \u015feir ilk d\u0259f\u0259 2008-ci il dekabr\u0131n 12-d\u0259 &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259fat\u0131n\u0131n 5-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d (\u201cAz\u0259rbaycan\u201d, 2008) q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc edilir.<br \/>\nAntik poeziyada elegiya iki beytd\u0259n, sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 is\u0259 8-20 misradan ibar\u0259t olmas\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015fair d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini s\u0259n\u0259t m\u00fcst\u0259visind\u0259 \u0259yanil\u0259\u015fdir\u0259n \u201cElegiya\u201ds\u0131 (\u201cAz\u0259rbaycan\u201d, 2008) h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan daha geni\u015fdir. 8 b\u0259ndd\u0259n, 32 misradan ibar\u0259tdir. K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov t\u0259r\u0259find\u0259n musiqi b\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f \u201cElegiya\u201dn\u0131n m\u0259tni is\u0259 \u015feir m\u0259tnind\u0259n q\u0131sad\u0131r. Musiqi m\u0259tnin 3 b\u0259ndd\u0259n, y\u0259ni 15 misradan ibar\u0259tdir.<br \/>\nLeyla \u018fliyeva babas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201cElegiya\u201ds\u0131nda do\u011fma insan\u0131n itkisinin nec\u0259 a\u011f\u0131r olmas\u0131n\u0131 k\u0259d\u0259r, q\u0259m dolu poetik dill\u0259 oxucusuna \u00e7atd\u0131r\u0131r:<br \/>\nDinl\u0259 k\u0259d\u0259rimin p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131<br \/>\nM\u0259n yax\u015f\u0131 bilir\u0259m ayr\u0131l\u0131q n\u0259di!..<br \/>\nK\u00fcl\u0259kl\u0259r k\u00f6nl\u00fcm\u00fcn q\u0131\u015fq\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131<br \/>\nKa\u015f ki, kainata yaya bil\u0259ydi.<\/p>\n<p>\u015eairin d\u0259rin insani hissl\u0259r ifad\u0259 ed\u0259n \u201cElegiya\u201ds\u0131nda yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyevin cism\u0259n aram\u0131zdan ayr\u0131lmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 onun xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda ya\u015famas\u0131 lirik misralara d\u00f6n\u00fcr:<br \/>\nK\u00f6n\u00fcll\u0259r ya\u015fad\u0131r gur n\u0259f\u0259sini,<br \/>\nS\u0259nsiz h\u0259r bir an\u0131n \u00f6z q\u00fcss\u0259si var.<br \/>\nM\u00fcq\u0259dd\u0259s s\u0259sinin xatir\u0259sini<br \/>\nAnlada bil\u0259rmi \u00e7a\u011flayan \u00e7aylar?<br \/>\n\u201cElegiya\u201dda diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n m\u0259qam is\u0259 Leyla \u018fliyevan\u0131n babas\u0131n\u0131 G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259tm\u0259sinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm edilm\u0259sidir. Bu m\u0259qam oxucunun diqq\u0259tini \u0259n vacib problem \u0259traf\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir:<br \/>\nNurunu g\u00f6z\u00fcmd\u0259 saxlay\u0131m nec\u0259?<br \/>\nM\u00f6c\u00fcz\u0259 yaratmaq g\u0259lmir \u0259limd\u0259n.<br \/>\nPar\u00e7alan, ey z\u00fclm\u0259t, \u00e7\u0259kil ey gec\u0259,<br \/>\nG\u00fcn\u0259\u015f\u0259 qovu\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m m\u0259n!<br \/>\nLeyla \u018fliyevan\u0131n b\u0259nz\u0259tm\u0259si idrakla \u0259m\u0259lin \u00fclviyy\u0259tin\u0259 z\u0259min yarad\u0131r. Bu b\u0259nz\u0259tm\u0259 h\u0259yat\u0131n \u00f6z\u00fc kimi real v\u0259 ger\u00e7\u0259k olmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259yat\u0131 situasiyalar\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259sin\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/p>\n<p>L.\u018fliyeva Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 olan sevgi v\u0259 ehtiram\u0131n\u0131 \u201cNargis Magazine\u201d jurnal\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bel\u0259 a\u00e7\u0131qlay\u0131r: \u201c&#8230;\u00c7al\u0131\u015fqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcdrikliyi sevimli babam Heyd\u0259rd\u0259n \u00f6yr\u0259nmi\u015f\u0259m. O, \u0259b\u0259di olaraq m\u0259nim \u0259sas m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7im v\u0259 etibarl\u0131 yol g\u00f6st\u0259r\u0259nim olaraq qalacaq. El\u0259 indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259, m\u0259n x\u0259yal\u0259n onunla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fir\u0259m v\u0259 m\u0259n\u0259 n\u0259 dey\u0259c\u0259yini, m\u0259ni nec\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259diyini, n\u0259d\u0259n qoruyaca\u011f\u0131n\u0131 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram&#8230;\u201d<br \/>\nLeyla \u018fliyeva ist\u0259r b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 xatir\u0259si onun \u00fc\u00e7\u00fcn sonsuz \u0259ziz olan babas\u0131na layiq olmas\u0131n\u0131, \u201cHeyd\u0259r \u018fliyevin n\u0259v\u0259sinin s\u0259hv etm\u0259y\u0259 haqq\u0131 yoxdur\u201d (\u201c\u0432\u043d\u0443\u0447\u043a\u0430 \u0413\u0435\u0439\u0434\u0430\u0440\u0430 \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430 \u043d\u0435 \u0438\u043c\u0435\u0435\u0442 \u043f\u0440\u0430\u0432\u0430 \u043d\u0430 \u043e\u0448\u0438\u0431\u043a\u0443\u201d) prinsipini r\u0259hb\u0259r tutaraq h\u0259yat\u0131n\u0131n r\u0259mzin\u0259 \u00e7evirm\u0259sinin \u015fahid oluruq.<\/p>\n<p><b>SONU\u00c7<\/b><\/p>\n<p>Leyla \u018fliyevan\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259td\u0259n ke\u00e7irdikd\u0259, bir daha \u0259min olursan ki, \u015fair b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015feirin texnikas\u0131na bir ehkam kimi yana\u015fm\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131 qafiy\u0259ni, \u015feird\u0259ki \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fc inkar etm\u0259d\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259tbiq edir. \u015eairin ist\u0259r orijinal (rus dilind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f) \u015feirl\u0259rind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ana dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 qafiy\u0259y\u0259 m\u00fctl\u0259q tabe olunmal\u0131d\u0131r prinsipind\u0259n uzaq dayan\u0131lmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259ks etdirir. \u015eair, h\u0259m\u00e7inin t\u0259r\u00e7\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259r d\u0259 buna nail olurlar. T\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7inin buna nail olmas\u0131 da \u015fairin \u015feirind\u0259 istifad\u0259 etdiyi yaz\u0131 s\u0259ri\u015ft\u0259sinin t\u0259siridir. \u015eairin poetik \u00fcslubunun f\u0259rdiliyini s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015feir texnikas\u0131na doqmatik bir amil kimi baxmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><b>KAYNAK\u00c7A:<\/b><\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u201d. (2012). (5-ci sinifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslik). Bak\u0131.<br \/>\n\u018fdilli \u015eirvani. (2014). Az\u0259rbaycan \u015feirind\u0259 forma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, \u201cElm v\u0259 T\u0259hsil\u201d.<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. (2008). Elegiya \/\/ \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti. 12 dekabr.<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. (2016). D\u00fcnya yuxut\u0259k \u0259riyir. Bak\u0131.<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. (2016). Gedim bir az a\u011flay\u0131m. Ayd\u0131n yol. \u2116 03(62).<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. \u201cM\u0259n x\u0259yal\u0259n onunla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fir\u0259m\u201d \/\/https:\/\/modern.az\/news\/364282\/<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. Elegiya \/\/ anl.az\/el\/emb\/H.Aliyev\/bedii_edebiyyat\/Elegiya.pdf<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. Gedim bir az a\u011flay\u0131m \/\/ https:\/\/sia.az\/az\/news\/literature\/488494.html<br \/>\n\u018fliyeva Leyla. M\u0259nim \u015feirim \/\/ https:\/\/modern.az\/edebiyyat\/76252\/leyla-eliyeva-menim-seirim\/<br \/>\nH\u0259bibb\u0259yli \u0130sa (2018). R\u0259sul Rzan\u0131n s\u0259n\u0259t q\u00fcdr\u0259ti \/\/ http:\/\/www.anl.az\/down\/meqale\/525\/2018\/may\/592965.htm<br \/>\nhttps:\/\/cdn.ast.ru\/v2\/ASE000000000826479\/read\/full?logo_type=ast#features\/14<br \/>\nK\u0259rimli Teymur (2015). Ustad M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar haqq\u0131nda s\u00f6z \/\/ http:\/\/www.manuscript.az\/elmies\/espdf\/ES1-2015.pdf<br \/>\nK\u0259rimli Teymur. (2015). Ustad M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar haqq\u0131nda s\u00f6z. Elmi \u0259s\u0259rl\u0259r \u2116 1.<br \/>\nMurado\u011flu Nizami. (2017). Yeni \u015feir \u015f\u0259kli: Layla-elegiya. Folklor v\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat, II kitab. Bak\u0131, \u201cElm v\u0259 t\u0259hsil\u201d.<br \/>\nNargis. Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 insana sevgi&#8230; \/\/ https:\/\/kulis.az\/xeber\/edebi-tenqid\/leyla-eliyevanin-seirlerinde-insana-sevgi-nargis-yazir-46168<br \/>\nV\u00fcqar \u018fhm\u0259d Leyla \u018fliyevan\u0131n \u015feirini t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdi&#8230; \/\/ https:\/\/moderator.az\/az\/read\/55160\/<br \/>\n\u0410\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430 \u041b\u0435\u0439\u043b\u0430: \u201c\u0412\u043d\u0443\u0447\u043a\u0430 \u0413\u0435\u0439\u0434\u0430\u0440\u0430 \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430 \u043d\u0435 \u0438\u043c\u0435\u0435\u0442 \u043f\u0440\u0430\u0432\u0430 \u043d\u0430 \u043e\u0448\u0438\u0431\u043a\u0443\u201d \/\/ https:\/\/www.salamnews.org\/ru\/news\/read\/225952<br \/>\n\u0414\u0436\u0430\u0444\u0430\u0440\u043e\u0432\u0430 \u0422. (2020). \u041e\u0442\u043a\u0440\u044b\u0442\u043e\u0435 \u043e\u043a\u043d\u043e \/\/ https:\/\/www.kaspiy.az\/otkrytoe-okno<br \/>\n\u0414\u0436\u0430\u0444\u0430\u0440\u043e\u0432\u0430 \u0422. (2020). \u041e\u0442\u043a\u0440\u044b\u0442\u043e\u0435 \u043e\u043a\u043d\u043e. \u00ab\u041b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u043d\u044b\u0439 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u00bb \u2116 3. \u0441\u0442\u0440. 32-36.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4027\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/1566763580_salid-rifova-006.jpg\" alt=\"\" width=\"307\" height=\"354\" \/><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><b>Salid\u0259 \u015e\u018fR\u0130FOVA<br \/>\n<i>filologiya elml\u0259ri doktoru, AMEA-n\u0131n professoru,<br \/>\nRusiya T\u0259bi\u0259t Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131<br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p>ZiM.Az<\/p>\n<p>.<\/p>\n<div class=\"quote\">Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/div>\n<div class=\"quote\">M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<p><!-- [if lt IE 9]><![endif]--><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0417\u0430\u0433\u0440\u0443\u0437\u043a\u0430. \u041f\u043e\u0436\u0430\u043b\u0443\u0439\u0441\u0442\u0430, \u043f\u043e\u0434\u043e\u0436\u0434\u0438\u0442\u0435&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/elm\/humanitar\/6298-salid-rfova-leyla-lyeva-poezyasinda-er-vznlrnn-xssyytlr.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Giri\u015f Leyla \u018fliyevan\u0131n \u00fcslubu, istifad\u0259 etdiyi \u015feir v\u0259znl\u0259ri, poetik strukturun m\u00fcxt\u0259lif elementl\u0259rind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 etm\u0259si b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetkinliyini \u015f\u0259rtl\u0259ndirir&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4569,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4568","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4568"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4572,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions\/4572"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}