{"id":5356,"date":"2024-04-21T00:28:45","date_gmt":"2024-04-20T20:28:45","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5356"},"modified":"2024-04-21T00:28:45","modified_gmt":"2024-04-20T20:28:45","slug":"professor-abbas-haciyev-umumimaraq-seviyyesinde-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5356","title":{"rendered":"Professor Abbas Hac\u0131yev: \u00dcMUM\u0130MARAQ S\u018fV\u0130YY\u018fS\u0130ND\u018f \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<div><b><i><u><!--colorstart:#993399--><span style=\"color:#993399\"><!--\/colorstart-->REDAKS\u0130YAMIZIN ARX\u0130V\u0130ND\u018fN:<!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/u><\/i><\/b><\/p>\n<p>\u0130stedadl\u0131 v\u0259 b\u0259dii h\u00fcn\u0259rli bir \u015fair &#8211; S\u0259m\u0259d Qara\u00e7\u00f6p Bor\u00e7al\u0131, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 D\u0259rb\u0259nd mahallar\u0131n\u0131 <br \/><b><i>&#8220;V\u0259t\u0259nin q\u0131raqda qalan yerl\u0259ri&#8221;<\/i> <\/b>adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 <b><i>&#8220;q\u0131raq yerli&#8221;<\/i><\/b> soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6zl\u0259rin\u0259m\u0259xsus h\u0259yat, m\u0259i\u015f\u0259t v\u0259 milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f, g\u00fccl\u00fc t\u0259s\u0259rr\u00fcfat yaratm\u0131\u015f, t\u0259hsilin ana dilind\u0259 inki\u015faf\u0131na y\u00f6n vermi\u015f, Az\u0259rbaycanda elmin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin v\u0259 inc\u0259s\u0259ntin yenim\u0259zmun v\u0259 z\u0259ngin \u00e7alarlar almas\u0131na bel\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Lakin \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n bu mahallar, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bor\u00e7al\u0131 \u00fcmumxalq qay\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n k\u0259narda qalm\u0131\u015f, insanlar yurd-yuvalar\u0131nda s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259qib g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r.<b> Paronb\u0259yov karvansaras\u0131<\/b>, t\u0259krars\u0131z tarixi-dini abid\u0259 &#8211; <b>Tiflisd\u0259ki \u015eah Abbas m\u0259scidi <\/b>u\u00e7urulmu\u015f,<b> Az\u0259rbaycan xalq\u0131n ilk teatr\u0131 &#8211; Tiflis Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Dram Teatr\u0131<\/b> v\u0259 daha ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t oca\u011f\u0131 ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycanda v\u0259 Rusiyada ya\u015fayan Bor\u00e7al\u0131 \u0259silli ziyal\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bitib-t\u00fck\u0259nm\u0259y\u0259n siyasi-psixoloji t\u0259zyiq v\u0259 g\u0259rginliyi ya g\u00f6rm\u00fc\u015f, ya da x\u0259b\u0259r tutmu\u015flar, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rimiz is\u0259 t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259qibl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 susmu\u015flar, b\u0259z\u0259n is\u0259 sad\u0259c\u0259 m\u0259clisl\u0259rd\u0259, \u0259yl\u0259nc\u0259 yerl\u0259rind\u0259 t\u0259sirli ah\u0259ngl\u0259 Bor\u00e7al\u0131n\u0131 t\u0259rifl\u0259mi\u015fl\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 almam\u0131\u015flar ki, Bor\u00e7al\u0131n\u0131n t\u0259mt\u0259raql\u0131 \u00f6y\u00fcm\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur. \u00c7\u00fcnki Allah bu ucsuz-bucaqs\u0131z mahaldan he\u00e7 n\u0259yi &#8211; yer\u00fcst\u00fc v\u0259 yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, da\u011flar\u0131-d\u0259r\u0259l\u0259ri, c\u0131r meyv\u0259li me\u015f\u0259l\u0259ri, bol m\u0259hsul yetir\u0259n m\u00fcnbit torpa\u011f\u0131, says\u0131z-hesabs\u0131z \u00e7aylar\u0131 v\u0259 gur bulaqlar\u0131 \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdir. Bor\u00e7al\u0131n\u0131n t\u0259rif\u0259 yox, siyasi-m\u0259n\u0259vi daya\u011fa, mahiyy\u0259ti ata-baba yurduna qaynar sevgi il\u0259 a\u015f\u0131lanan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r alim, \u015fair nasir v\u0259 publisist s\u00f6z\u00fcn\u0259 ehtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p><!--TBegin:http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2016-01\/1452962829_abbas-haciyev-1.jpg|right--><a href=\"http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2016-01\/1452962829_abbas-haciyev-1.jpg\" rel=\"highslide\" class=\"highslide\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/zim.az\/uploads\/posts\/2016-01\/thumbs\/1452962829_abbas-haciyev-1.jpg\" style=\"float:right;\" alt=\"Professor Abbas Hac\u0131yev: \u00dcMUM\u0130MARAQ S\u018fV\u0130YY\u018fS\u0130ND\u018f\" title=\"Professor Abbas Hac\u0131yev: \u00dcMUM\u0130MARAQ S\u018fV\u0130YY\u018fS\u0130ND\u018f\"\/><\/a><!--TEnd--> <b>Ke\u00e7mi\u015f t\u0259l\u0259b\u0259m &#8211; <br \/>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 cavand\u0131r, istedadl\u0131d\u0131r, hissl\u0259ri, duy\u011fular\u0131 m\u0259n\u0259viyyat\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 Bor\u00e7al\u0131ya ba\u011fl\u0131, Bor\u00e7al\u0131n\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli ya\u015fayan ziyal\u0131d\u0131r.<\/b><br \/>O, Bor\u00e7al\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131-b\u00fcsatl\u0131, s\u0259fal\u0131, h\u0259mi\u015f\u0259 qonaql\u0131-qaral\u0131, sazl\u0131-s\u00f6zl\u00fc bir k\u0259ndind\u0259 &#8211; Darvazda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f, orta m\u0259kt\u0259bi d\u0259 el\u0259 h\u0259min k\u0259ndd\u0259 \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 &#8211; G\u00fcrc\u00fcstan Respublikas\u0131 T\u0259hsil Nazirliyinin x\u00fcsusi \u201cT\u0259rifnam\u0259\u201dsi il\u0259 bitirmi\u015f v\u0259 el\u0259 h\u0259mi il A.S.Pu\u015fkin ad\u0131na (indi S.S.Orbeliani ad\u0131na) Tbilisi D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutuna daxil olmu\u015fdur. <br \/>M\u00fc\u015ffiq\u0259 Bor\u00e7al\u0131 sevgisi ana laylas\u0131ndan, ata qay\u011f\u0131s\u0131 v\u0259 m\u00fcdrikliyind\u0259n ke\u00e7mi\u015fdir. H\u0259r il bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bu cavan alim-jurnalist Bor\u00e7al\u0131n\u0131 k\u0259ndb\u0259k\u0259nd g\u0259zir, ziyal\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, \u0259d\u0259bi m\u0259clisl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri toplay\u0131r, Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n ail\u0259l\u0259ri, qohumlar\u0131 dost v\u0259 tan\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 m\u0259nal\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131da b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qla\u011fa, \u00f6nc\u0259 jurnalistikaya maraq tez, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxudu\u011fu ill\u0259rd\u0259n oyanm\u0131\u015fd\u0131r. A\u011f\u0131l\u0131 bir \u015fey k\u0259s\u0259nd\u0259n, evl\u0259rind\u0259 qalaq-qalaq kitab, q\u0259zet v\u0259 jurnal g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu g\u0259nc t\u0259kc\u0259 m\u00fctaliy\u0259 etm\u0259mi\u015f, imkan\u0131 daxilind\u0259 klassik v\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. Onun <b>&#8220;G\u00fcrc\u00fcstan&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259ri&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan pioneri&#8221;, \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d,  &#8220;Q\u0259l\u0259b\u0259 bayra\u011f\u0131&#8221;<\/b> v\u0259 dig\u0259r q\u0259zetl\u0259rd\u0259, <b>&#8220;Pioner&#8221;<\/b> v\u0259 <b>\u201cG\u00f6y\u0259r\u00e7in\u201d<\/b> jurnallar\u0131nda \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259ri cari s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Onlar &#8211; ilk m\u0259qal\u0259l\u0259r ki\u00e7ik h\u0259cmlidirl\u0259r, ancaq m\u0259zmunludurlar, ifad\u0259li dild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259qal\u0259l\u0259r Bor\u00e7al\u0131da yay\u0131lm\u0131\u015f, M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131ya h\u00f6rm\u0259t qazand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r; h\u0259tta, cavan yazar\u0131n haqq\u0131nda s\u00f6z dem\u0259y\u0259, t\u0259rif s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 ehtiyac duyulmu\u015fdur. 1986-c\u0131 ild\u0259 m\u0259rhum professor, <b>&#8220;Sovet G\u00fcrc\u00fcstan\u0131&#8221; <\/b>q\u0259zetinin redaktoru, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, professor <b>Teymuraz C\u0259f\u0259rli <\/b>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 haqq\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131r:<b> <i>&#8220;&#8230;g\u0259ncdir, z\u0259hm\u0259tke\u015fdir, istedadl\u0131d\u0131r, operativdir. Faktlar\u0131n  d\u0259qiqliyi daim onun diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Redaksiya il\u0259 \u0259laq\u0259si, yaz\u0131lar\u0131nda janr r\u0259ngar\u0259ngliyi s\u00fcbut edir ki, M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131n\u0131n jurnalistkaya mara\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr&#8230;&#8221;<\/i> <\/b><br \/>\u018fsg\u0259ri xidm\u0259t borcunu \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetirdikd\u0259n sonra, 1990-ci ild\u0259 Tiflis D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetind\u0259n Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n, bu ali m\u0259kt\u0259bi <b>&#8220;F\u0259rql\u0259nm\u0259 diplou&#8221;<\/b> il\u0259 bitir\u0259n M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259al olmu\u015f, ail\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131na, kitabxanalarda i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259, geni\u015f m\u00fctaliy\u0259y\u0259, m\u0259qal\u0259l\u0259r yazma\u011fa vaxt v\u0259 imkan tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Pedaqoji universitet t\u0259l\u0259b\u0259si, eyni zamanda <b>&#8220;Ziya&#8221;, &#8220;S\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259&#8221;, &#8220;Yeni d\u00fcnya&#8221;, &#8220;Milli qurtulu\u015f&#8221;, &#8220;Azad Az\u0259rbaycan&#8221;<\/b> q\u0259zetl\u0259rind\u0259 m\u00fcxbir, \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, m\u0259sul katib, redaktor v\u0259 ba\u015f redaktor v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259n <b>&#8220;T\u0259hsil&#8221;<\/b> v\u0259 <b>&#8220;\u015e\u0259rqin s\u0259si&#8221;<\/b> q\u0259zetl\u0259rinin ba\u015f redaktoru olan M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131ya i\u015fl\u0259diyi, \u00e7ap olundu\u011fu q\u0259zetl\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u0259kt\u0259bi olmu\u015fdur. <br \/>O, m\u00f6vzunu maarifin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, inc\u0259s\u0259n\u0259tin, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n, m\u0259tbuat tarixinin v\u0259 a\u015f\u0131q \u015ferinin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259n alm\u0131\u015f, yaz\u0131 t\u0259rzi, f\u0259rdi \u00fcslubu m\u0259qal\u0259d\u0259n-m\u0259qal\u0259y\u0259, kitabdan-kitaba formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. <\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131n\u0131n<b> &#8220;A\u011f\u0131r elli Bor\u00e7al\u0131&#8221;<\/b> kitab\u0131 1990-c\u0131 ild\u0259,  yay\u0131landa, pedaqoji universitetd\u0259 q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 m\u00f6vzu ver\u0259nd\u0259 M\u00fc\u015ffiq IV kurda oxuyurdu. H\u0259l\u0259 bu g\u0259nci yax\u015f\u0131 tan\u0131m\u0131rd\u0131m, ancaq ilk kitab\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rini oxumu\u015fdum. G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 I V kurs t\u0259l\u0259b\u0259si M\u00fc\u015ffiq istiqanl\u0131l\u0131qla m\u0259n\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131mdan, &#8220;Tiflis \u0259d\u0259bi m\u00fchiti&#8221; v\u0259 &#8220;Tiflis Az\u0259rbaycan teatr\u0131&#8221; kitablar\u0131mdan s\u0259rrast, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131. Onun yazaca\u011f\u0131 <b>&#8220;\u00c7a\u011fda\u015f Bor\u00e7al\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131&#8221;<\/b> adl\u0131 diplom i\u015fin\u0259 elmi r\u0259hb\u0259r olma\u011f\u0131m\u0131 xahi\u015f etdi. M\u00fc\u015ffiql\u0259 s\u00f6hb\u0259timiz bir saatdan art\u0131q \u00e7\u0259kdi. Onu m\u00fcr\u0259kk\u0259b, m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tli suallarla elmi s\u0131naqdan \u00e7\u0131xartd\u0131m. Dey\u0259s\u0259n, bu g\u0259ncin elmi axtar\u0131\u015flar aparmaq, arxivl\u0259rin &#8220;qap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7maq&#8221;, d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaq h\u0259v\u0259sini bir q\u0259d\u0259r d\u0259 g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bildim.<br \/>\u0130nsan g\u00f6r\u00fcr-g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, aray\u0131r-axtar\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259rt\u0259r\u0259fli z\u0259hm\u0259td\u0259 tap\u0131r. O, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259-g\u00f6st\u0259r\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fir, yenid\u0259n qurulur. M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 z\u0259hm\u0259tsev\u0259rdir, yorulmaq bilm\u0259y\u0259n, h\u0259yat\u0131n\u0131n, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259na v\u0259 m\u0259zmunu i\u015fd\u0259, yarad\u0131c\u0131 axtar\u0131\u015flarda arayan, taleyini xalq\u0131n taleyind\u0259n ay\u0131rmayan insand\u0131r, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rdir.  Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bacar\u0131ql\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, pe\u015f\u0259kar, orjinal \u00fcslublu jurnalist kimi tan\u0131nm\u0131\u015f, n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131r: kitablara, x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015flara <b>(\u201cUlu Bor\u00e7al\u0131\u201d, \u201cM\u0259h\u0259mm\u0259d Baharl\u0131-50&#8243;, &#8220;Cavad Cavadl\u0131-70&#8221;, &#8220;Futuroloq&#8221;, &#8220;M\u0259rk\u0259z Qacar-50, &#8220;\u00dcmman&#8221;, &#8220;Akademik H\u0259s\u0259n \u018fliyev&#8221; v\u0259 s.)<\/b>  ifad\u0259li t\u0259rtibat vermi\u015f, n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlam\u0131\u015f, redaktor olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Elmi v\u0259 \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131qda M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 adiliyi v\u0259 birt\u0259r\u0259fliliyi b\u0259y\u0259nmir. M\u00fcasir Bor\u00e7al\u0131 \u0259d\u0259bi reall\u0131\u011f\u0131ndan, toponiml\u0259rind\u0259n v\u0259 a\u015f\u0131q \u015ferind\u0259n, \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n yaz\u0131r, maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin r\u0259ngb\u0259r\u0259ng probleml\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131r. Onun  &#8220;<b>\u00c7a\u011fda\u015f Bor\u00e7al\u0131 \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bi&#8221; (1994), &#8220;Bor\u00e7al\u0131 toponiml\u0259ri&#8221; (1996), &#8220;Bor\u00e7al\u0131 \u015f\u0259hidl\u0259ri&#8221; (1997),  &#8220;Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131&#8221; (1997),  &#8220;Bor\u00e7al\u0131 ulduzlar\u0131&#8221; (2000),  &#8220;Bor\u00e7al\u0131 h\u0259kiml\u0259ri&#8221; (2001), &#8220;Az\u0259rbaycan \u015f\u0259xs adlar\u0131&#8221; (1996), &#8220;M.P.Vaqif v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan&#8221; (1996), &#8220;\u018fjd\u0259r A\u011fayev\u201d (Bibloqrafiq g\u00f6st\u0259rici) (1998), \u201cNizami Xudiyev\u201d (Bibloqrafiq g\u00f6st\u0259rici), \u201cAxtar\u0131\u015fda ke\u00e7\u0259n \u00f6m\u00fcr\u201d (2000), \u201cEkiz alim qarda\u015flar\u201d (2001), &#8220;D\u0259d\u0259 Qorqud d\u00fcnyas\u0131na s\u0259yah\u0259td\u0259n par\u00e7alar&#8221; (2000), \u201cQ\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131\u201d (2001) <\/b>v\u0259 dig\u0259r kitablar\u0131 oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck maraqla qar\u015f\u0131lan\u0131b. Yazar\u0131n faktlar\u0131 se\u00e7m\u0259k, sisteml\u0259\u015fdirm\u0259k, onlar\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k, m\u00f6vzulara yana\u015fmaq, onlar\u0131n m\u0259zmununu a\u00e7maq usulu yenidir, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus istiqam\u0259td\u0259d\u0259ir.<\/p>\n<p>Elmi axtar\u0131\u015flar, b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q, publisistika v\u0259 praktik jurnalistik f\u0259aliyy\u0259t M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda paralel, bir-birini tamamlaya-tamamlaya inki\u015faf etmi\u015fdir. O, b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa 1986-c\u0131 ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, oxucular\u0131n\u0131 <b>&#8220;Sevgim-sevincim m\u0259nim&#8221;, &#8220;Sus-s-s&#8221;, &#8220;M\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259ktub&#8221;, &#8220;Ana balas\u0131n\u0131 nec\u0259 d\u0259 \u00e7ox sevir&#8221;, C\u0259sar\u0259tsizlik&#8221;, &#8220;B\u0259hram v\u0259 G\u00fcl\u0259ndam&#8221;<\/b> v\u0259 ba\u015fqa hekay\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259k ist\u0259mi\u015fdir. <br \/>M\u00fc\u015ffiq 1996-c\u0131 ild\u0259 <b>&#8220;M\u0259h\u0259b\u0259t &#8211; h\u0259yatd\u0131r&#8221; <\/b>hekay\u0259l\u0259r v\u0259 povestl\u0259r kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p><b>&#8220;Ziya&#8221;dan &#8220;\u00c7\u0259nlibel\u201d\u0259d\u0259k &#8211; G\u00fcrc\u00fcstanda Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131\u201d (1878-1998)&#8221; <\/b>kitab\u0131na n\u00fcfuzlu elmi-\u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r &#8211; <b>akademik Kamal Tal\u0131bzad\u0259 v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f t\u0259dqiqat\u00e7\u0131-jurnalissti \u0130smay\u0131l \u00d6m\u0259rov<\/b> r\u0259y vermi\u015fl\u0259r. Y\u0259qin onlar \u0259s\u0259rin praktik istiqam\u0259tli olmas\u0131n\u0131, filoloqlara, jurnalistl\u0259r\u0259, maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 fayda ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015flar. <b>&#8220;M\u0259tbuat\u0131m\u0131z h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fcd\u00fcr&#8221;, &#8220;Dan ulduzu\u201dnun sora\u011f\u0131nday\u0131q&#8221;, &#8220;Bu dostlu\u011fun ya\u015f\u0131 \u00e7ox&#8221;<\/b> b\u00f6lm\u0259l\u0259rin\u0259 ayr\u0131lan \u0259s\u0259rd\u0259 ilk m\u0259tbuat orqan\u0131 <b>&#8220;Tiflisskiye vedomosti&#8221;<\/b> (1828-1832) q\u0259zeti haqq\u0131nda  daha \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r: bildirilir ki, bu q\u0259zet 1929-cu ild\u0259 g\u00fcrc\u00fc, 1930-cu ild\u0259 fars, 1932-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 <b>&#8220;Tiflis \u0259xbar\u0131&#8221; <\/b>ad\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. P.S.Sankovskinin redaktorlu\u011fu il\u0259 \u00e7ap edil\u0259n, \u0130randa v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 yay\u0131lan<b> &#8220;Tiflis \u0259xbar\u0131&#8221;<\/b> tez, 1933-c\u00fc ild\u0259 qapanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/><b>&#8220;Tiflissiye vedomosti&#8221;,<\/b> bir d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 maraq do\u011fururdu ki, burada Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259n, h\u0259yat v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259rzind\u0259n s\u00f6z deyilirdi, <b>&#8220;Abbasabad m\u00fcharib\u0259sinin t\u0259sviri&#8221;, &#8220;M\u00fcasir tarix: Az\u0259rbaycan vilay\u0259tl\u0259rinin h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;Moskval\u0131 dostuma m\u0259ktub&#8221;, &#8220;Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tin\u0259 tarixi bax\u0131\u015f&#8221;<\/b> kimi d\u0259y\u0259rli, indi d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259y\u0259n yaz\u0131lar \u00e7ap olunurdu.<b> A.Bak\u0131xanov<\/b>un t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rin\u0259 diq\u0259t yetirilirdi.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 <b>&#8220;Ziya\u201ddan \u00c7\u0259nlibel&#8221;\u0259d\u0259k &#8211; G\u00fcrc\u00fcstanda Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131\u201d (1878-1998) <\/b>\u0259s\u0259rind\u0259 diqq\u0259ti cariliy\u0259, klassik m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259bli\u011fin\u0259 vermi\u015fdir. Tiflisd\u0259 1838-ci ild\u0259 &#8220;Zaqafkazskiy vestnik&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131, az sonra onun g\u00fcrc\u00fc v\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 &#8220;Qafqaz\u0131n bu t\u0259r\u0259fl\u0259rinin x\u0259b\u0259ri&#8221;  ad\u0131 il\u0259 burax\u0131lmas\u0131, XIX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 M.F.Axundovun M.\u015e.Vazehl\u0259 birlikd\u0259 q\u0259zet \u00e7\u0131xarmaq, m\u0259tb\u0259 yaratmaq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rinin ba\u015f tutmamas\u0131 M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131n\u0131n diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r. O, &#8220;Qafqaz\u0131n bu t\u0259r\u0259fi&#8221;nin s\u0259sinin d\u00f6vl\u0259t m\u0259lumatlar\u0131n\u0131, f\u0259rmanlar\u0131, q\u0259rar v\u0259 qanunn\u0259m\u0259l\u0259ri, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yayan  bir orqan oldu\u011funu &#8211; dey\u0259nd\u0259 s\u0259v etm\u0259mi\u015fdir. M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 onu da do\u011fru s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir ki, <b>&#8220;Tiflis \u0259xbar\u0131&#8221;, &#8220;Qafqaz\u0131n bu t\u0259r\u0259finin x\u0259b\u0259ri&#8221;<\/b> v\u0259 rus dilli <b>&#8220;Qafqaz&#8221; <\/b>h\u0259l\u0259 milli m\u0259tbuat\u0131\u0131n yaranmas\u0131, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc dem\u0259k deyildi. 1868-ci ild\u0259 q\u0259zet \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259s\u0259 d\u0259, <b>H\u0259s\u0259nb\u0259y Z\u0259rdabi <\/b>yeddi il g\u00f6zl\u0259mi\u015f <b>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;<\/b>-nin n\u0259\u015frin\u0259 ancaq 1875-ci ild\u0259 icaz\u0259 ala bilmi\u015fdir.<br \/>XIX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259n Tiflis G\u00fcney Qafqazda ya\u015fayan xalqlar\u0131n m\u0259d\u0259ni-siyasi m\u0259rk\u0259zi olmu\u015f, burada az\u0259rbaycanl\u0131lar qaynar h\u0259yat ya\u015fam\u0131\u015f, fasil\u0259siz milli-m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. 1847-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan dilli ilk r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, 1872-ci ild\u0259 is\u0259 Paronb\u0259yov karvansaras\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 tama\u015fa g\u00f6st\u0259rilmi\u015f, burada Az\u0259rbaycan teratr\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f, bir s\u0131ra xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin t\u0259dbirl\u0259ri ara verm\u0259mi\u015fdir. <br \/>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131 bunlardan v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 <b>&#8220;Ziya&#8221;, &#8220;Ziyayi-Qafqaziyy\u0259&#8221;, &#8220;K\u0259\u015fk\u00fcl&#8221;, &#8220;\u015e\u0259rqi-rus&#8221;<\/b> v\u0259 s. haqq\u0131nda imkan\u0131 daxilind\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7m\u0131\u015f, 1918-ci ild\u0259n sonra Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunan d\u0259rslik, q\u0259zet v\u0259 jurnallar haqq\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259lumat vermi\u015fdir.<\/p>\n<p><b>M\u00fc\u015ffiq \u00c7obanl\u0131<\/b>n\u0131n q\u0259l\u0259m dostu <b>\u0130smay\u0131l \u00d6m\u0259rov<\/b>la  \u015f\u0259rikli yazd\u0131qlar\u0131<b> &#8220;Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131&#8221; <\/b>kitab\u0131 (1997) orjinall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir, a\u015f\u0131qsev\u0259rl\u0259ri x\u0259yal\u0259n duz \u00e7\u00f6r\u0259kli Bor\u00e7al\u0131ya, Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259clisl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kib apar\u0131r. \u00c7\u00fcnki kitab\u0131 a\u015f\u0131\u011f\u0131 v\u0259 a\u015f\u0131q \u015ferini d\u0259rind\u0259n duyan, d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u0259clisl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r yazm\u0131\u015flar. Onlar Bor\u00e7al\u0131n\u0131 g\u0259zmi\u015f, a\u015f\u0131q \u015ferl\u0259rini toplam\u0131\u015f, s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n m\u00fchitini, \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nmi\u015f v\u0259 maraql\u0131 \u0259s\u0259r yazm\u0131\u015flar. T\u0259dqiqatda <b>A\u015f\u0131q X\u0131nd\u0131 M\u0259mm\u0259d, A\u015f\u0131q Sad\u0131q Sultanov, \u015eair A\u011facan, A\u015f\u0131q H\u00fcseyn Saracl\u0131, A\u015f\u0131q \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259dov, A\u015f\u0131q Kamandar, A\u015f\u0131q \u018flixan Qarayaz\u0131l\u0131, A\u015f\u0131q M\u0259h\u0259mm\u0259d Sadaxl\u0131, A\u015f\u0131q Nur\u0259ddin Qas\u0131ml\u0131, A\u015f\u0131q S\u0259m\u0259nd\u0259r, A\u015f\u0131q Ziy\u0259ddin<\/b> v\u0259 dig\u0259r Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda veril\u0259n m\u0259lumatlar yenidir, <b>\u00fcmumimaraq s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir&#8230;<\/b><\/p>\n<p><b>Abbas HACIYEV,<br \/><i>Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor. <\/i><\/b> <br \/><i>\u015e\u018fRQ\u0130N S\u018fS\u0130&#8221; q\u0259zeti,<br \/>N: 18-19 (190-191), oktyabr, 2006.<\/i><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p> Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur. <\/p>\n<p>    M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><br \/>\n<br \/>[ad_2]<br \/>\n<br \/><a href=\"http:\/\/zim.az\/tehsil\/adpu\/700-abbas-haciyev.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] REDAKS\u0130YAMIZIN ARX\u0130V\u0130ND\u018fN: \u0130stedadl\u0131 v\u0259 b\u0259dii h\u00fcn\u0259rli bir \u015fair &#8211; S\u0259m\u0259d Qara\u00e7\u00f6p Bor\u00e7al\u0131, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 D\u0259rb\u0259nd mahallar\u0131n\u0131 &#8220;V\u0259t\u0259nin q\u0131raqda qalan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5357,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5356","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}