{"id":5426,"date":"2024-05-01T16:15:06","date_gmt":"2024-05-01T12:15:06","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5426"},"modified":"2024-05-01T17:01:20","modified_gmt":"2024-05-01T13:01:20","slug":"3-may-turk-dunyasinin-h%c9%99mr%c9%99ylik-gunu-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5426","title":{"rendered":"3 May \u2013 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259ylik G\u00fcn\u00fc \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ff0000;\"><b><i>May\u0131n 3-\u00fc t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda<br \/>\nT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck kimi qeyd olunur.<br \/>\nT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sinin tarixi yetmi\u015f ild\u0259n \u00e7oxdur.<\/i><\/p>\n<p>Bu tarixi g\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 1944-c\u00fc il may ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 Topxana H\u0259rbi H\u0259bsxanas\u0131nda Nihal Ats\u0131z, Zeki Velidi Togan, Nehdet San\u00e7ar v\u0259 Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan ba\u015fda olmaqla, on n\u0259f\u0259r m\u0259hkum t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunub. Bundan sonra h\u0259min g\u00fcn daha geni\u015f k\u00fctl\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259r\u0259k, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259r aras\u0131nda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b v\u0259 bir \u0259n\u0259n\u0259 hal\u0131n\u0131 al\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck G\u00fcn\u00fc 1992-ci ilin may ay\u0131ndan qeyd olunur.<br \/>\nM\u0259rhum Mill\u0259t v\u0259kilimiz Q\u0259nir\u0259 Pa\u015fayeva T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 demi\u015fdir:<br \/>\n<i>\u201cT\u0259bii ki, bu g\u00fcn\u00fc sad\u0259c\u0259 qeyd etm\u0259m\u0259liyik, eyni zamanda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik ki, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, t\u00fcrk mill\u0259tinin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r k\u0259s \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki t\u00fcrk mill\u0259tinin, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi bu birlikd\u0259n ke\u00e7ir\u201d.<\/i><br \/>\nO, h\u0259m\u00e7inin bildirib ki, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin, qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lidir. Bu t\u0259m\u0259l t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 toplumlar\u0131n\u0131n birlik modeli \u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan \u2013 T\u00fcrkiy\u0259 birliyinin n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir.<\/b><\/span><\/p>\n<p><b><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5431\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Turan-0002cc.jpg\" alt=\"\" width=\"369\" height=\"369\" srcset=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Turan-0002cc.jpg 369w, https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Turan-0002cc-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 369px) 100vw, 369px\" \/><\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>T\u00fcrk dilli xalqlar<\/b><\/span><\/p>\n<p><b>D\u00fcnyada t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n say\u0131 176 milyondan \u00e7oxdur. T\u00fcrk s\u00f6z\u00fcn\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Bizans m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 VII \u0259srin Orxon-Yenisey abid\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Q\u0259dim \u00e7in m\u0259nb\u0259l\u0259ri t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n b.e.\u0259. II minillikd\u0259 m\u00f6vcudlu\u011fu haqq\u0131nda m\u0259lumat verir. T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n dinl\u0259ri f\u0259rqlidir. B\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259 \u0130slam dinin\u0259 etiqad ed\u0259rk\u0259n \u00e7uva\u015f v\u0259 qaqauzlar xristian, yakutlar, dolqanlar v\u0259 xakaslar \u015famanist, karaim v\u0259 kr\u0131m\u00e7aklar iudaizm, uy\u011furlar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si is\u0259 buddizm dinin\u0259 inan\u0131r. T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n haz\u0131rda yeddi m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti vard\u0131r:Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, \u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 \u015eimali Kipr. M\u00fcst\u0259qil t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Tatar\u0131stan, Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan, Kabarda-Balkariya, \u00c7uva\u015f\u0131stan, Saxa (Yakutiya), Qara\u00e7ay-\u00c7\u0259rk\u0259z, T\u0131va, Xakasiya, Altay Respublikalar\u0131 v\u0259 Taym\u0131r (Dolqan-Nen) milli mahal\u0131, \u00c7in Xalq Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 is\u0259 Sintzyan \u2013 Uy\u011fur Muxtar rayonu vard\u0131r.<\/b><\/p>\n<p>Geoloji bax\u0131mdan t\u00fcrk xalqlar\u0131 Alp q\u0131r\u0131\u015f\u0131ql\u0131\u011f\u0131 zonas\u0131nda (T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n bir hiss\u0259si, \u015eimali Qafqaz t\u00fcrk qurumlar\u0131), M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 C\u0259nubi Sibirin f\u0259al seysmik zonas\u0131nda (\u00d6zb\u0259kistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan,<br \/>\nQazax\u0131stan\u0131n bir hiss\u0259si, Xakasiya, Altay, T\u0131va), \u015e\u0259rqi Avropa (Tatar\u0131stan, Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan, \u00c7uva\u015fiya), Turan (\u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan, T\u00fcrkm\u0259nistan), Sibir v\u0259 \u00c7in platformalar\u0131nda yerl\u0259\u015fir.<br \/>\nDil \u00fcmumiliyi, el s\u0259n\u0259tl\u0259ri, tarixi-co\u011frafi m\u0259kan, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 (\u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d, \u201cKoro\u011flu dastan\u0131\u201d, \u201cAlpam\u0131\u015f\u201d, \u201cManas\u201d), ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r, ox\u015far toponiml\u0259r t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u00fcmumi ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rdir. T\u00fcrkl\u0259rin ana v\u0259t\u0259ni M\u0259rk\u0259zi Asiya hesab olunur. Tarix\u0259n t\u00fcrkl\u0259r miqrasiya ed\u0259n xalqlar olmu\u015flar. VII \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq \u00fc\u00e7 istiqam\u0259td\u0259 \u2013 \u015eimali-\u015e\u0259rqi Asiya, Ural da\u011flar\u0131 v\u0259 Q\u0259rb t\u0259r\u0259f\u0259 k\u00f6\u00e7 etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk xalqlar\u0131 Altay dil qrupuna m\u0259xsusdurlar. Dil v\u0259 m\u0259n\u015f\u0259 f\u0259rqin\u0259 g\u00f6r\u0259 4 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcrl\u0259r:<br \/>\n1. O\u011fuzlar \u2013 Anadolu t\u00fcrkl\u0259ri, Az\u0259rbaycanl\u0131lar, qaqauzlar, t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r, ax\u0131sqa t\u00fcrkl\u0259ri, kr\u0131m tatarlar\u0131, Xorasan t\u00fcrkl\u0259ri v\u0259 s. 2. Uy\u011fur \u2013 \u00f6zb\u0259kl\u0259r, h\u0259zaralar, salarlar, uy\u011furlar, tuvalar, \u015forlar, komasin &#8211; tobollar, baraba tatarlar\u0131, \u00e7ulumlar v\u0259 s.<br \/>\n3.Q\u0131p\u00e7aq \u2013 qazaxlar, qaraqalpaqlar, qum\u0131qlar, q\u0131r\u011f\u0131zlar, altaylar, noqaylar.<br \/>\n4. Bulqar \u2013 tatarlar, ba\u015fq\u0131rdlar, qara\u00e7ayl\u0131lar, qaraiml\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n inanclar\u0131nda tanr\u0131 \u0259sas yer tutur. VII \u0259srd\u0259n etibar\u0259n \u0130slam dinin\u0259 inanc daha \u00e7oxdur. \u0130ndiki d\u00f6vrd\u0259 qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar yakutlar (\u015faman v\u0259 xristian), \u00e7uva\u015f v\u0259 qaqauzlar (xristian), karaim v\u0259 kr\u0131m\u00e7aklar (y\u0259hudi dinin\u0259) sitayi\u015f edirdil\u0259r. Tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259zi t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri Avrasiyada geni\u015f \u0259razil\u0259r tutmu\u015f, Afrikan\u0131n \u015fimal hiss\u0259sini z\u0259bt etmi\u015fl\u0259r. T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n b\u0259zil\u0259ri m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmu\u015f, b\u0259zil\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vl\u0259t daxilind\u0259 muxtar qurumlar yaratm\u0131\u015f, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 he\u00e7 bir \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259 h\u00fcququna malik deyil v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rind\u0259, Asiyada \u018ffqan\u0131stan, \u0130ran, \u0130raq, Suriya, Avropada Bolqar\u0131stan, Rum\u0131niya, Yunan\u0131stan, Ukrayna, Moldova, G\u00fcrc\u00fcstan, Rusiya v\u0259 s. \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Bel\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131na qum\u0131qlar, kr\u0131m tatarlar\u0131, qara\u00e7aylar, \u015fahsev\u0259nl\u0259r, t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r, sibir tatarlar\u0131, bolqar t\u00fcrkl\u0259ri, \u0259f\u015farlar v\u0259 s. aiddir. Bu xalqlar\u0131n \u00e7oxu g\u0259lm\u0259 xalqlar i\u00e7\u0259risind\u0259 assilmilyasiya olunmaqdad\u0131rlar.<br \/>\nT\u00fcrkl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 m\u00fcst\u0259qil t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 130 milyondan \u00e7oxdur. 50 milyon n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n\u0131 is\u0259 Rusiya v\u0259 \u00c7in \u0259razisind\u0259 ya\u015fay\u0131r. 80 milyondan \u00e7ox t\u00fcrk is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t qurumuna malik olanlar: Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan,<br \/>\nQ\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkiy\u0259, T\u00fcrkm\u0259nistan.<br \/>\n\u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq t\u00fcrkl\u0259ri xarakteriz\u0259 ed\u0259rk\u0259n g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri onlar\u0131n z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu v\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6y t\u00fcrkl\u0259rin K\u00fcl tiqin abid\u0259si (732) m\u0259lumat verir:<br \/>\n\u201cYuxar\u0131da mavi g\u00f6y, a\u015fa\u011f\u0131da qara yer yarad\u0131ld\u0131qda onlar\u0131n aras\u0131nda insan o\u011flu yarad\u0131ld\u0131. \u0130nsan o\u011flu \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259d\u0259-babalar\u0131m Bum\u0131n ka\u011fanla \u0130stemi ka\u011fan hakim oldular. Hakim olub t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n elini, t\u00f6r\u0259sini idar\u0259\u00e7ilik qayda-qanunlar\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ldib m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdil\u0259r\u201d.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r inan\u0131rlar ki, ka\u011fan hakimiyy\u0259t\u0259 Tanr\u0131n\u0131n irad\u0259si il\u0259 g\u0259lir. V\u0259 bunu, maraql\u0131d\u0131r ki, ka\u011fan \u00f6z\u00fc d\u0259 etiraf edir: \u201cT\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n ad\u0131-san\u0131 yox olmas\u0131n dey\u0259, atam ka\u011fan\u0131, anam xatunu y\u00fcks\u0259ld\u0259n Tanr\u0131, el ver\u0259n Tanr\u0131 t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n ad\u0131-san\u0131 yox olmas\u0131n dey\u0259 m\u0259ni taxta oturtdu\u201d.<br \/>\nV\u0259 bel\u0259likl\u0259, Tanr\u0131 t\u00fcrk ka\u011fan\u0131n\u0131 se\u00e7ir. T\u00fcrk ka\u011fan\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 ona g\u00f6r\u0259 g\u0259tirilir ki, xalq\u0131n normal ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u015f\u0259r\u0259fini t\u0259min etsin. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 t\u00fcrk t\u00f6r\u0259m\u0259sin\u0259, d\u0259d\u0259-babalardan qalm\u0131\u015f m\u00f6hk\u0259m v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s qayda-qanunlara \u0259m\u0259l etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu t\u0259l\u0259b h\u0259m ka\u011fana, h\u0259m d\u0259 xalqa aiddir.<br \/>\n\u201cT\u00fcrk\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 etimoloji m\u0259nalar\u0131ndan (t\u00f6r\u0259m\u0259k, artmaq, g\u00fccl\u00fc, q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 s.) biri d\u0259 \u201ct\u00f6r\u0259si ( qayda-qanunlar\u0131) olan, yaxud ona riay\u0259t ed\u0259n\u201d dem\u0259kdir. \u018fslind\u0259, \u201ct\u00fcrk\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259 veril\u0259n populyar tarixi interpretasiyalardan h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc m\u0259na-m\u0259zmunca bir-biril\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fir: t\u00f6r\u0259m\u0259k-t\u00f6r\u0259 il\u0259 ya\u015famaq \u2013 g\u00fccl\u00fc-q\u00fcdr\u0259tli olmaq.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5430\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Turan-0003c.jpg\" alt=\"\" width=\"369\" height=\"330\" \/><\/p>\n<p>Tarixin v\u0259 ya tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n yadda\u015f\u0131nda qalm\u0131\u015f \u0259n q\u0259dim t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti Turan e.\u0259. I minilliyin ortalar\u0131, ilk b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131 is\u0259 Alp \u018fr Tonqad\u0131r.<br \/>\nE.\u0259 I minilliyin sonlar\u0131na do\u011fru t\u00fcrkl\u0259rin Hun siyasi birliyi formala\u015f\u0131r ki, onun yarad\u0131c\u0131s\u0131 T\u00fcm\u0259n ka\u011fan idi. V\u0259 bel\u0259likl\u0259,<br \/>\nB\u00f6y\u00fck T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201c\u0259b\u0259di\u201d tarixi ba\u015flad\u0131.<br \/>\nT\u00fcm\u0259nd\u0259n sonra hakimiyy\u0259t\u0259 o\u011flu Mete \u2013 q\u0259dim t\u00fcrk eposunun q\u0259hr\u0259man\u0131 O\u011fuz ka\u011fan ke\u00e7ir. V\u0259 onun zaman\u0131nda<br \/>\nB\u00f6y\u00fck T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131 xeyli geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 B\u00f6y\u00fck \u00c7\u00f6l\u00fc \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\nEram\u0131z\u0131n ilk \u0259srl\u0259rind\u0259n \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259 axan hunlar h\u0259m bir s\u0131ra m\u00fcasir t\u00fcrk (q\u0131p\u00e7aq) xalqlar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur, h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tini Avropaya yay\u0131rlar.<br \/>\nI minilliyin ortalar\u0131nda B\u00f6y\u00fck T\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 \u2013 G\u00f6y T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti yaran\u0131r. \u018fvv\u0259lki t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri kimi \u0259sas co\u011frafiyas\u0131n\u0131 B\u00f6y\u00fck \u00c7\u00f6l\u00fcn t\u0259\u015fkil etdiyi G\u00f6yt\u00fcrk imperiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu v\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi texnologiyalar\u0131 bar\u0259sind\u0259 yaln\u0131z \u015fifahi yox, h\u0259m d\u0259 z\u0259ngin yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r \u2013<br \/>\n\u201cK\u00fcltiqin, Bilg\u0259 ka\u011fan, Tonikuk abid\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur. Turan, Hun v\u0259 G\u00f6yt\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t \u2013 imperiyalar\u0131ndan sonra t\u00fcrkl\u0259r d\u00fcnyaya harmoniya g\u0259tir\u0259n bir s\u0131ra b\u00f6y\u00fck siyasi birlikl\u0259r d\u0259 yarad\u0131rlar: Qaraxanl\u0131lar, S\u0259lcuqlar, Mo\u011follar, Q\u0131z\u0131l Ordal\u0131lar, S\u0259f\u0259vil\u0259r, Osmanl\u0131lar&#8230;<br \/>\nE.\u0259 II minilliyin sonu I minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayan t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7 min illik ard\u0131c\u0131l, davaml\u0131 tarix\u0259 malik t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259sinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r universal qanunauy\u011funluqlar\u0131ndan, modell\u0259rind\u0259n b\u0259hs etm\u0259k olar. T\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tinin strukturu, m\u0259lum oldu\u011fu kimi: 1) ail\u0259<br \/>\n(o\u011fu\u015f); 2) ail\u0259l\u0259r birliyi (uru\u011f); 3) tayfa (boy); 4) tayfalar birliyi (budun); 5) xalq (el) iyerarxiyas\u0131na \u0259saslan\u0131r.<br \/>\nTayfan\u0131 \u2013 b\u0259y; tayfalar birliyini \u2013 yabqu, \u015fad v\u0259 ya ilt\u0259b\u0259r; xalq\u0131 is\u0259 ka\u011fan idar\u0259 edir.<br \/>\nT\u00fcrk\u00fcn v\u0259t\u0259ni yerl\u0259 g\u00f6y aras\u0131nda idi, onu g\u00f6yl\u0259r\u0259 hakim ed\u0259n ruh, yerl\u0259r\u0259 sahib ed\u0259n is\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc idi. T\u00fcrk bu haqqa ruhunu g\u0259zdirdiyi qanla, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n r\u0259mzi olan s\u00fcm\u00fckl\u0259 sahib olmu\u015fdu. Harada ki, qan\u0131 ax\u0131b orada t\u00fcrk\u00fcn ruhu \u0259b\u0259dil\u0259\u015fib, harada t\u00fcrk\u00fcn s\u00fcm\u00fcy\u00fc var, ora onun v\u0259t\u0259nidir. T\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0259sas\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck dayan\u0131r. \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck t\u00fcrk mill\u0259tini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k dem\u0259kdir\u201d (Z.G\u00f6yalp). F\u0259q\u0259t, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck mill\u0259t\u00e7ilikl\u0259 yox, V\u0259t\u0259n anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 daha \u00e7ox ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u00fcrk\u00fcn V\u0259t\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc miqyass\u0131zd\u0131r, o metrl\u0259, ar\u015f\u0131nla \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259 g\u0259lmir; Yer, g\u00f6y v\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fdir t\u00fcrk\u00fcn v\u0259t\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri. Bel\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r he\u00e7 d\u0259, bir \u00e7ox aliml\u0259rin yozdu\u011fu kimi, t\u00fcrk\u00fcn iddias\u0131ndan, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259lmir. T\u00fcrk\u00fcn h\u00fcdudsuz ruhunun ifad\u0259si idi. T\u00fcrk m\u00fchiti, t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259ti ba\u015fqa xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit torpaq kimidir. Onlar bu torpaqda rahat, s\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131z boy at\u0131rlar.<br \/>\nT\u00fcrkl\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259b\u0259di u\u015faqlar\u0131d\u0131r. U\u015faq d\u00fcnyaya m\u0259h\u0259bb\u0259tin g\u00f6z\u00fc il\u0259 bax\u0131b ham\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 do\u011fma hesab etdiyi kimi, t\u00fcrkl\u0259r d\u0259 b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 dost hesab edirl\u0259r. Onlar\u0131n aldan\u0131\u015flar\u0131 da, bu g\u00f6z\u0259llikd\u0259n, s\u0259mimiyy\u0259t v\u0259 m\u0259rdlikd\u0259n do\u011fur.<br \/>\nQ\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259t\u0259nin simvolu torpaq idi. Bu bax\u0131mdan Hun imperiyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131ran Metenin s\u00f6zl\u0259ri milli yadda\u015f\u0131m\u0131za ba\u015f h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cTorpaq d\u00f6vl\u0259tin t\u0259m\u0259lidir, onu he\u00e7 k\u0259s\u0259 verm\u0259k olmaz. Torpaq m\u0259nim deyil, xalq\u0131nd\u0131r. Xalq\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259 he\u00e7 kimin ixtiyar\u0131 \u00e7atmaz. M\u0259n torpa\u011f\u0131 ver\u0259 bilm\u0259r\u0259m, bu torpaq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ya xalq m\u0259hv olmal\u0131, ya da torpa\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z qan\u0131 hesab\u0131na qorumal\u0131d\u0131r\u201d.<br \/>\nK.Marks maraql\u0131 bir c\u0259h\u0259t m\u00fc\u015fahid\u0259 edib, yaz\u0131rd\u0131: \u201cT\u00fcrk h\u00f6kmdarlar\u0131 v\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259zh\u0259b v\u0259 dinl\u0259r\u0259 eyni g\u00f6zl\u0259 bax\u0131rd\u0131lar\u201d. Bu t\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n, t\u00fcrk ruhunun geni\u015fliyind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u00fcrkl\u0259r t\u0259kc\u0259 islami m\u00fchitl\u0259 \u2013 \u015e\u0259rq\u0259 deyil, dig\u0259r m\u00fchitl\u0259r\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Avropaya da n\u00fcfuz ed\u0259 bilirdil\u0259r.<br \/>\nT\u00fcrk \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259hr\u0259manl\u0131q f\u00f6vq\u0259lad\u0259 deyil, adi bir i\u015f, pe\u015f\u0259 v\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t idi. Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin r\u0259\u015fad\u0259t v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259ti d\u0259 onlar\u0131n t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259, f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 \u0259sas yer tutan \u0259xlaqa \u0259saslan\u0131rd\u0131.<br \/>\n\u018fxlaq, x\u00fcsusil\u0259 V\u0259t\u0259n \u0259xlaq\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259ri \u0259traf\u0131na toplayan, onlara milli birlik ver\u0259n \u0259n ba\u015fl\u0131ca qay\u0259, \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l duy\u011fu idi. B\u00f6y\u00fck t\u00fcrk\u00e7\u00fc Z.G\u00f6yalp\u0131n \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn \u0259saslar\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 oxuyuruq: B\u00f6y\u00fck mill\u0259tl\u0259rd\u0259n h\u0259r biri m\u0259d\u0259niyy\u0259tin x\u00fcsusi bir sah\u0259sind\u0259 birinciliy\u0259 \u00e7atm\u0131\u015flar. \u018fski yunanlar estetikada, romal\u0131lar h\u00fcquqda, israillil\u0259r v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r dind\u0259, frans\u0131zlar \u0259d\u0259biyyatda, anqlosakslar iqtisadda, almanlar musiqi il\u0259 metafizikada, t\u00fcrkl\u0259r is\u0259 \u0259xlaqda birinciliyi qazanm\u0131\u015flar. Tarixd\u0259ki t\u00fcrk imperiyalar\u0131n\u0131n, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u0259sas\u0131nda m\u0259hz bel\u0259 bir m\u00fck\u0259mm\u0259l \u0259xlaq dururdu. Bel\u0259 hesab edirik ki, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixi \u00f6yr\u0259nil\u0259rk\u0259n bu problem\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259li, o \u00f6n plana \u00e7\u0259kilm\u0259lidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00f6vl\u0259t \u0259xlaq\u0131na nail olmaq d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikd\u0259 demokratizmin bariz g\u00f6st\u0259ricisidir. D\u00f6vl\u0259t \u0259xlaq\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rti qanunun aliliyi il\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259r bir f\u0259rdin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin qorunmas\u0131 v\u0259 ucald\u0131lmas\u0131d\u0131r. Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc mifik-obrazl\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcr idi. Yerl\u0259 g\u00f6y aras\u0131ndak\u0131 d\u00fcnya haqq\u0131nda onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus obrazl\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 var idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, Qobustan qaya r\u0259sml\u0259ri bu obrazl\u0131 i\u015far\u0259vi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc \u00e7ox g\u00f6z\u0259l \u0259yanil\u0259\u015fdirir. Bu he\u00e7 d\u0259 o dem\u0259k deyil ki, t\u00fcrkl\u0259r tarixi analitik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik olmam\u0131\u015flar. B\u0259zi t\u00fcrkoloqlar bel\u0259 m\u00fclahiz\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr ki, t\u00fcrkl\u0259r tarixi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 sonralar, mifik t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259n ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Halbuki bu bel\u0259 deyil, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 obrazl\u0131 v\u0259 analitik t\u0259f\u0259kk\u00fcr \u00fczvi t\u0259rzd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Q\u0259dim t\u00fcrk yaz\u0131lar\u0131 \u2013 Orxan-Yenisey kitab\u0259l\u0259ri ideya ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259lliyi il\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 d\u00fcnyan\u0131 heyran qoymaqdad\u0131r. T\u00fcrk d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, t\u00fcrk tarixi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi haqq\u0131nda sistemli, konseptual fikir ifad\u0259 ed\u0259n bu yaz\u0131lar\u0131 d\u00fcnya t\u00fcrkoloqlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n B.\u00c7obanzad\u0259 v\u0259<br \/>\nA. Musaxanl\u0131 20-ci ill\u0259rd\u0259 obrazl\u0131 fikir v\u0259 dil fakt\u0131 hesab edirdil\u0259r.<\/p>\n<p><b><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5429\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Turan-0004c.jpg\" alt=\"\" width=\"366\" height=\"303\" \/><\/b><\/p>\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0259n ayd\u0131n ifad\u0259si h\u0259min abid\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f t\u00fcrk yaz\u0131s\u0131 idi. \u201cT\u00fcrkl\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fc real g\u00fcc hesab olunurdu\u201d (L.Qumilyov). \u00c7\u00fcnki t\u00fcrk s\u00f6z\u00fcn\u00fcn mahiyy\u0259tind\u0259 ayd\u0131n qay\u0259 dayan\u0131rd\u0131. Ayd\u0131n qay\u0259 real h\u0259yat m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin strategiyas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edirdi.<br \/>\nT\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan qlobal bir ziddiyy\u0259ti d\u0259 qeyd etm\u0259liyik: T\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ke\u00e7mi\u015f\u0259 bigan\u0259 idi!<br \/>\nG\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259si bu t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn q\u00fcdr\u0259ti, ke\u00e7mi\u015f\u0259 bigan\u0259lik is\u0259 onun faci\u0259si v\u0259 sonrak\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259rinin s\u0259b\u0259bi idi. G\u00f6r\u00fcn XVIII \u0259sr frans\u0131z maarif \u2013 filosofu Montesky\u00f6 n\u0259 yaz\u0131b: \u201cD\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir xalq\u0131 fatehlik \u015f\u00f6hr\u0259ti v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259ti il\u0259 t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 yar\u0131\u015fa bilm\u0259z. Bu m\u00fcz\u0259ff\u0259r xalq\u0131n yaln\u0131z tarix\u00e7il\u0259ri \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131b ki, onlar\u0131n a\u011flag\u0259lm\u0259z q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin \u015f\u00f6hr\u0259tini yays\u0131nlar, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6lm\u0259z \u0259m\u0259ll\u0259r \u0259b\u0259dilik d\u0259fn olunub. T\u00fcrkl\u0259r tarixl\u0259rini bilm\u0259diyimiz n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyublar.<br \/>\nBu c\u0259ngav\u0259r xalq \u00f6z g\u00fcnd\u0259lik \u015f\u00f6hr\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, \u0259b\u0259di m\u0259\u011flubedilm\u0259zliyin\u0259 inan\u0131b, ke\u00e7mi\u015f q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131na q\u0259tiyy\u0259n qalmay\u0131b\u201d. Bu ibr\u0259tli bir h\u0259qiq\u0259tdir. T\u00fcrkl\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qibt\u0259 etdiyi \u00e7ox \u015f\u0259r\u0259fli bir tarix yarad\u0131blar, f\u0259q\u0259t onu \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k qay\u011f\u0131s\u0131na qalmay\u0131blar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u00fcrk\u00fcn d\u00fcnyada \u00e7ox g\u00fccl\u00fc olan d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri uzun ill\u0259r asanl\u0131qla t\u00fcrk tarixini s\u00fcni m\u00fc\u0259mmalardan toxunmu\u015f p\u0259rd\u0259 arxas\u0131nda gizl\u0259d\u0259 bilibl\u0259r. T\u00fcrk\u00fcn tarixi layiq oldu\u011fu \u015f\u0259kild\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 bu tarix\u0259 sevgi il\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259li v\u0259 d\u00fcnyaya \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nT\u00fcrk t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc t\u00fcrk\u00fcn h\u00fcdudsuz ruhundan ay\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, onu t\u00fcrk\u00fcn fatehliyind\u0259n d\u0259 \u0259lahidd\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. T\u00fcrk\u00fcn ruhu, t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259ti birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k ona d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti g\u0259tirib.<br \/>\nT\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di t\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa yard\u0131m etm\u0259k olan beyn\u0259lxalq h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 t\u0259\u015fkilatd\u0131r. T\u0259\u015fkilat t\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n 3 oktyabr 2009-cu il tarixind\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 imzalanm\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van Sazi\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n t\u0259sis\u00e7i \u00fczvl\u0259ridir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5427\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1714565761_turan-bayraqlari-01.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"335\" srcset=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1714565761_turan-bayraqlari-01.jpg 500w, https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1714565761_turan-bayraqlari-01-480x322.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p>2010-cu ild\u0259 \u0130stanbulda ke\u00e7iril\u0259n 10-cu Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 <b>T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n Katibliyi<\/b>\u00a0f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrk \u015euras\u0131 t\u0259sis edildikd\u0259n sonra zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u201cT\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri\u201d olaraq adland\u0131r\u0131l\u0131r. T\u0259\u015fkilat yarand\u0131qdan sonra Almat\u0131, Bi\u015fkek, Q\u0259b\u0259l\u0259, Bodrum v\u0259 Astana olmaqla be\u015f zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nBeyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q.T\u00fcrk \u015euras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verir. \u015eura art\u0131q \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, AT\u018fT, Qara D\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, Asiyada Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 F\u0259aliyy\u0259t v\u0259 Etimad T\u0259dbirl\u0259ri M\u00fc\u015favir\u0259si, BMT, \u00dcmumd\u00fcnya Turizm T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r qurmu\u015fdur.<\/p>\n<p><b>16 avqust 2013-c\u00fc ild\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131 t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda g\u00f6mr\u00fck sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015f\u00e7i qruplar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flam\u0131\u015flar. \u00dczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin birinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc 5 oktyabr 2012-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ke\u00e7irilmi\u015f, T\u00fcrk \u015euras\u0131 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin birinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 dair B\u0259yannam\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/b><\/p>\n<p>Eyni zamanda 3-5 aprel 2014-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 13-c\u00fc Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq S\u0259yah\u0259tl\u0259r v\u0259 Turizm S\u0259rgisi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ortaq foto\u015f\u0259kil s\u0259rgisi t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir. 10-11 aprel 2014-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 \u0130stanbulda turizm sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7i qrupunun ikinci, turizm nazirl\u0259rinin is\u0259 birinci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u201cTurizm sah\u0259sind\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Protokolu\u201d imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Turizm nazirl\u0259rinin ikinci toplant\u0131s\u0131 2015-ci ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><b><span style=\"color: #ff0000;\">\u00d6lk\u0259mizin T\u0259\u015fkilata s\u0259drliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 22 noyabr 2013-c\u00fc il tarixind\u0259 TD\u018f\u015e-\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil nazirl\u0259rinin Eski\u015fehird\u0259 ikinci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f, M\u00f6vlana m\u00fcbadil\u0259 Proqram\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, T\u00fcrk Akademiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n birg\u0259 tarix d\u0259rslikl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131, texniki v\u0259 pe\u015f\u0259 t\u0259hsili sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flan\u0131lmas\u0131, ali v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin dill\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, T\u00fcrk Univestitetl\u0259r Birliyinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015f, m\u00fcvafiq q\u0259rarlar q\u0259bul edilmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\">T\u00fcrk \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 21 iyun 2013-c\u00fc il tarixind\u0259 Bak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin I Forumu ke\u00e7irilmi\u015fdir. Forumda \u201cT\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ortaq f\u0259aliyy\u0259t strategiyas\u0131\u201d v\u0259 \u201cBak\u0131 B\u0259yannam\u0259si\u201d q\u0259bul edilmi\u015fdir.<\/span><br \/>\n<\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Aynur TURAN,<br \/>\n<i>&#8220;\u015e\u0259rqin s\u0259si&#8221; q\u0259zetinin<br \/>\nM\u0259d\u0259niyy\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri<\/i><\/p>\n<p>ZiM.Az<\/b><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/dunya\/turan\/6432-3-may-trk-dnyasnn-hmrylik-gn.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May\u0131n 3-\u00fc t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck kimi qeyd olunur. T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sinin tarixi yetmi\u015f ild\u0259n \u00e7oxdur. Bu tarixi g\u00fcn ilk d\u0259f\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5432,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199,220,1,211],"tags":[],"class_list":["post-5426","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos-yazilar","category-turan","category-xbr-xtti","category-zim-az-zirve-info","wpcat-199-id","wpcat-220-id","wpcat-1-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5426"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5433,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5426\/revisions\/5433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}