{"id":5495,"date":"2024-05-12T00:49:12","date_gmt":"2024-05-11T20:49:12","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5495"},"modified":"2024-05-12T02:45:55","modified_gmt":"2024-05-11T22:45:55","slug":"abdulla-esg%c9%99rov-elektron-muhitde-mektebli-mutaliesi-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5495","title":{"rendered":"Abdulla \u018fsg\u0259rov: \u201cELEKTRON M\u00dcH\u0130TD\u018f M\u018fKT\u018fBL\u0130 M\u00dcTAL\u0130\u018fS\u0130\u201d \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b><i>Kitabxana xalq, mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir yer, m\u0259n\u0259viyyat, bilik, z\u0259ka m\u0259nb\u0259yidir. <\/i><br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev <\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><!--colorstart:#CC0000--><span style=\"color: #cc0000;\"><!--\/colorstart--><b>Kitab &#8211; informasiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131ndan ibar\u0259t v\u0259r\u0259q\u0259 toplusudur. Bu v\u0259r\u0259q\u0259l\u0259r bir t\u0259r\u0259fd\u0259n tikilir v\u0259 \u00fczl\u00fckl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fcr. Kitab ka\u011f\u0131z\u0131n\u0131n h\u0259r v\u0259r\u0259qinin \u00fczl\u0259ri s\u0259hif\u0259 adlan\u0131r. B\u0259z\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259din v\u0259 \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rin bir hiss\u0259sin\u0259 d\u0259 kitab deyilir<\/b><\/span><\/p>\n<p>\u0130nsan t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn m\u0259hsulu olan kitab\u0131n yaranmas\u0131nda bir s\u0131ra amill\u0259r m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. \u018flifban\u0131n v\u0259 yaz\u0131n\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si ilk amill\u0259rd\u0259ndir. Kitab\u0131n yaranmas\u0131nda \u0259sas amil yaz\u0131 materiallar\u0131d\u0131r. \u0130lk \u0259lifbadan v\u0259 yaz\u0131dan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flayan insanlar\u0131n ilk kitablar\u0131 da\u015f, gil l\u00f6vh\u0259l\u0259r, metal, a\u011fac v\u0259 s. olub. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l IV\u2013III minillikl\u0259rd\u0259 q\u0259dim misirlil\u0259r papirus adl\u0131 yaz\u0131 materiallar\u0131ndan isifad\u0259 etmi\u015f, sonra Ki\u00e7ik Asiyan\u0131n Perqama \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u0259l\u0259n perqament onu \u0259v\u0259z etmi\u015fdir.<br \/>\nEram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I\u2013II \u0259srl\u0259rd\u0259 \u00c7ind\u0259 ka\u011f\u0131z\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si uzun m\u00fcdd\u0259t gizli saxlan\u0131lm\u0131\u015f, yaln\u0131z 751-ci ild\u0259 Ba\u011fdad x\u0259lif\u0259sinin S\u0259m\u0259rq\u0259nd n\u00fcmay\u0259nd\u0259si \u00c7in s\u0259rh\u0259ddind\u0259n \u0259sir tutdu\u011fu iki ka\u011f\u0131z m\u00fct\u0259x\u0259ssisinin k\u00f6m\u0259yind\u0259n sonra S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 ka\u011f\u0131z istehsal\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131r. M\u0259hz bu fakta g\u00f6r\u0259 ka\u011f\u0131z\u0131n v\u0259t\u0259ni \u015e\u0259rq say\u0131l\u0131r. Ka\u011f\u0131z\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si \u0259lyazma kitablar\u0131n yaranmas\u0131na v\u0259 geni\u015f yay\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p><b>\u0130lk \u00e7ap ma\u015f\u0131n\u0131<\/b><\/p>\n<p>M\u00fctaliy\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131n artmas\u0131 \u0259lyazma kitablar\u0131n t\u0259dric\u0259n s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131na v\u0259 kitab \u00e7ap\u0131n\u0131n meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131. VIII \u0259srin ilk amill\u0259rind\u0259 Koreyada, \u00c7ind\u0259, Yaponiyada kitab \u00e7ap\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk axtar\u0131\u015flar ba\u015flasa da, yaln\u0131z 1440-c\u0131 ild\u0259 alman ixtira\u00e7\u0131s\u0131 \u0130ohann Qutenberqin ixtiras\u0131 kitab tarixind\u0259 yeni d\u00f6vr a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Ksiloqrafiya \u00fcsulu il\u0259 ilk \u00e7ap kitablar\u0131 XV \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Q\u0259rbi Avropada meydana g\u0259ldi. Kitab\u0131n \u00e7ap texnologiyas\u0131 zaman ke\u00e7dikc\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015f\u0259r\u0259k yeni k\u0259\u015ffl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 inki\u015faf etdi.<br \/>\n\u0130lk yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin toplusu kimi kitab \u0259v\u0259zsiz s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259n biridir. Bu qiym\u0259tli s\u0259rv\u0259timizi qoruyan ilk kitabxanalar eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 onun sosial funksiyalar\u0131 xeyli d\u0259yi\u015fmi\u015fdi. \u0130lk kitabxanan\u0131n m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z s\u0259n\u0259dl\u0259rin saxlan\u0131lmas\u0131 idi. Yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r kitabxana bir ne\u00e7\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7mi\u015f v\u0259 haz\u0131rda informasiya v\u0259 m\u0259d\u0259ni komponentl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fcasir tipli kitabxana olmu\u015fdur. M\u00fcasir kitabxanan\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di c\u0259miyy\u0259tin intelektual m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k, onu insanlar\u0131n vasit\u0259sil\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<br \/>\nM\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fc internetsiz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k qeyrim\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Az\u0259rbaycanda v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nar olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yeniyetm\u0259l\u0259r, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda asan, \u0259lveri\u015fli \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si kimi internet geni\u015f imkanlar a\u00e7maqdad\u0131r. Art\u0131q adi kitablar\u0131 elektron v\u0259saitl\u0259r \u0259v\u0259z etm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 kitablar\u0131 \u0259l\u00e7atan etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kitabxanalar kamp\u00fcter v\u0259 internet il\u0259 t\u0259chiz olunub.<br \/>\nU\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin m\u00fctali\u0259si, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131, qlobal informasiya m\u00fchiti il\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259mas\u0131 prosesl\u0259rinin u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin kitabxana \u2013 informasiya sah\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda kitabxana-informasiya sah\u0259sinin 2008-2013-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam vermi\u015f v\u0259 bu proqramda kitabxana \u2013 informasiya sah\u0259sind\u0259 geni\u015f plan haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u00fctali\u0259 insan\u0131 kamill\u0259\u015fdirir, onun nitq v\u0259 qabiliyy\u0259tini inki\u015faf etdirir. M\u00fctali\u0259 adam\u0131 bilikli, s\u00f6hb\u0259tcil, haz\u0131rcavab edir. Biz m\u00fctali\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, oxu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti dedikd\u0259 h\u0259r hans\u0131 konkret f\u0259aliyy\u0259t \u00fczr\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq ki, bu da \u0259sas\u0259n oxucular\u0131n informasiya \u0259ld\u0259 etm\u0259si v\u0259 bu informasiyan\u0131 yeni biliy\u0259 \u00e7evirm\u0259k qabiliyy\u0259tidir. U\u015faqlarda m\u00fctali\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin erk\u0259n ya\u015flarda a\u015f\u0131lanmas\u0131 olduqca vacib amill\u0259rd\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki \u00e7ox m\u00fctali\u0259 ed\u0259n u\u015faqlar\u0131n intellekti daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. B\u0259li, kitabxana\u00e7\u0131da \u0259sas keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri oxucuda m\u00fctali\u0259y\u0259 maraq yaratmaq, onu d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259kdir.<br \/>\nU\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin m\u0259n\u0259vi, intellektual v\u0259 estetik inki\u015faf\u0131nda kitab\u0131n v\u0259 m\u00fctali\u0259nin rolu dan\u0131lmazd\u0131r. Onlar insanlar\u0131 maarifl\u0259ndirir, \u00fcmumi m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259ni y\u00fcks\u0259ldir, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. B\u00f6y\u00fcm\u0259kd\u0259 olan u\u015faqlara, yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259, g\u0259nc n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 izah etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn bilikl\u0259rin v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin ilkin m\u0259nb\u0259yi kitablard\u0131r.<br \/>\nU\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259y\u0259n \u0259n f\u0259al qruplar olmas\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k olar. Dem\u0259k olar ki, art\u0131q ba\u015fqa h\u0259yat t\u0259rzi, d\u0259y\u0259rl\u0259ri, informasiya m\u00fchitind\u0259 davran\u0131\u015f modell\u0259ri olan yeni n\u0259sil yeti\u015fmi\u015fdir.<br \/>\nMilli \u2013 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin t\u0259kc\u0259 qorunub g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda deyil, eyni zamanda, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259m\u0259 q\u0131sa vaxt \u0259rzind\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259sind\u0259 elektron kitabxanalar\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu vard\u0131r.<\/p>\n<p><b> Elektron m\u00fchit <\/b><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda kitab\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf d\u00f6vr\u00fc eram\u0131z\u0131n XI \u0259srin\u0259 aid edils\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 onun tarixi \u00e7ox-\u00e7ox q\u0259diml\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lg\u0259d\u0259 ilk kitabxanalar \u00e7ox uzaq tarixd\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n yarand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 meydana g\u0259lmi\u015fdir. Tarixd\u0259n b\u0259lli oldu\u011fu kimi, V \u0259srd\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131nda 52 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t alban \u0259lifbas\u0131 t\u0259rtib edilmi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, bir \u00e7ox kitablar alban dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f, kils\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ki\u00e7ik kitabxanalar t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. Az\u0259rbaycanda \u0130slam dini yay\u0131ld\u0131qdan sonra is\u0259 m\u0259scid v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rd\u0259 kitabxanalar meydana g\u0259ldi v\u0259 kitab m\u0259d\u0259niyy\u0259ti geni\u015f yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Amma bu inki\u015faf XI \u0259srd\u0259 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n yaranan n\u00fcfuzlu \u0259s\u0259rl\u0259rin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kitabxanalar\u0131n say\u0131 da artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u0130lk \u015f\u0259xsi kitabxanalara B\u0259hm\u0259nyar\u0131n Kitabxanas\u0131, X\u0259tib T\u0259brizinin kitabxanas\u0131, N\u0259sr\u0259ddin Tusi v\u0259 \u201cSeyyid\u0259na\u201d kitabxanas\u0131, R\u0259\u015fid\u0259ddin v\u0259 \u201cR\u0259\u015fidiyy\u0259\u201d kitabxanas\u0131n\u0131 misal \u00e7\u0259km\u0259k olar.<br \/>\nU\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin m\u00fctali\u0259si, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131, qlobal informasiya m\u00fchiti il\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259mas\u0131 prosesl\u0259rinin u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin kitabxana \u2013 informasiya sah\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda kitabxana-informasiya sah\u0259sinin 2008-2013-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam vermi\u015f v\u0259 bu proqramda kitabxana \u2013 informasiya sah\u0259sind\u0259 geni\u015f plan haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. U\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259y\u0259n \u0259n f\u0259al qruplar olmas\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k olar. Dem\u0259k olar ki, art\u0131q ba\u015fqa h\u0259yat t\u0259rzi, d\u0259y\u0259rl\u0259ri, informasiya m\u00fchitind\u0259 davran\u0131\u015f modell\u0259ri olan yeni n\u0259sil yeti\u015fmi\u015fdir.<br \/>\nElektron kitabxanalar\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 inki\u015faf\u0131 h\u0259m elmi m\u00fchit, h\u0259m n\u0259\u015friyyatlar, tibb v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, muzeyl\u0259r v\u0259 ba\u015fqa f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraql\u0131d\u0131r. H\u0259min f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun yarad\u0131lm\u0131\u015f elektron<br \/>\nkitabxana tipl\u0259ri m\u0259tn s\u0259n\u0259dl\u0259ri il\u0259 \u00e7evik \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n x\u00fcsusi c\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Elektron kitabxanalarla \u0259n\u0259n\u0259vi kitabxanalar\u0131n h\u0259m f\u0259rqli, h\u0259m d\u0259 ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri var. F\u0259rql\u0259r:<br \/>\n\u2022 \u0130nformasiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131na, t\u0259rkibin\u0259;<br \/>\n\u2022 \u0130nformasiya m\u0259hsulunun formala\u015fmas\u0131n\u0131n texnoloji prosesl\u0259rin\u0259, m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 t\u0259qdimetm\u0259 \u00fcsullar\u0131na;<br \/>\n\u2022 \u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 xidm\u0259t m\u0259qs\u0259dinin xarakteri v\u0259 h\u0259lli yoluna;<br \/>\n\u2022 H\u00fcquqi v\u0259 struktur as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na;<br \/>\n\u2022 \u0130nformasiya m\u0259hsuluna m\u00fclkiyy\u0259t, sur\u0259tini \u00e7\u0131xarma v\u0259 yayma h\u00fcququ;<br \/>\n\u2022 \u0130nformasiya resurslar\u0131ndan istifad\u0259 \u00fcsullar\u0131na v\u0259 s. g\u00f6r\u0259dir, bu siyah\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259k d\u0259 olar. Ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 dem\u0259k olar ki, onlar bir \u2013 birini tamamlay\u0131r. Elektron kitabxanalar professional kitabxana-informasiya m\u00fct\u0259x\u0259ssisi t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n, eyni zamanda kitabxana sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud beyn\u0259lxalq standartlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 bilm\u0259z. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq h\u0259r iki &#8211; \u0259n\u0259n\u0259vi v\u0259 elektron kitabxanalar\u0131n h\u00fcquqi, t\u0259\u015fkilati v\u0259 texnoloji yax\u0131nl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq onlar c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif informasiya strukturlar\u0131d\u0131r v\u0259 onlar\u0131n probleml\u0259rin\u0259 d\u0259 differensial bax\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><b><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5498\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Kitabxana-001.jpg\" alt=\"\" width=\"470\" height=\"257\" \/><\/b><\/p>\n<p><b>M\u00fctali\u0259nin h\u0259yat\u0131m\u0131zdak\u0131 rolu <\/b><\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rimiz h\u0259mi\u015f\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 m\u00fctali\u0259 etm\u0259yi, bilikl\u0259rini art\u0131rma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 etmi\u015fdir. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00fct\u00fcn elml\u0259r\u0259 d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nm\u0259yinin h\u0259r birimiz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u015fahidi olmu\u015fuq. Bir s\u0131ra xarici jurnalistl\u0259rin Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259 verdikl\u0259ri &#8211; \u201cSiz h\u0259r bir sah\u0259nin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi il\u0259 onlar\u0131n \u00f6z\u00fc kimi m\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u0259 bilirsiniz. Bu qabiliyy\u0259t Sizd\u0259 haradand\u0131r?\u201d &#8211; sual\u0131na dahi r\u0259hb\u0259r bel\u0259 cavab verirdi ki, h\u0259r sah\u0259y\u0259 dair \u00e7oxlu sayda kitab oxumaq v\u0259 z\u0259ngin h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malik olmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nB\u0259li, m\u00fctali\u0259 h\u0259r bax\u0131mdan biz\u0259 fayda verir. \u018fsl t\u0259hsil yaln\u0131z m\u00fctali\u0259 il\u0259 \u0259ld\u0259 edilir. \u0130nsan b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu m\u00fctali\u0259 etm\u0259lidir. \u0130nsan\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 v\u0259 yetkin \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131nda m\u00fctali\u0259nin rolu \u0259v\u0259zsizdir. M\u00fctali\u0259 insan \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu h\u0259yat yolunun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Filosof Spenser\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t h\u0259mi\u015f\u0259 ancaq \u015f\u0259xsi m\u00fctali\u0259 yolu il\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar bir daha t\u0259sdiq edir ki, m\u00fctali\u0259 b\u00fct\u00fcn bilikl\u0259rin \u0259sas\u0131d\u0131r.<br \/>\nM\u00fctali\u0259 etm\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 formala\u015fa bilm\u0259z. \u018fg\u0259r bizim u\u015faqlar bu g\u00fcn kitab oxumasalar onlar h\u0259yatda he\u00e7 vaxt u\u011fur qazana bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. M\u00fctali\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259r \u00f6z fikirl\u0259rini s\u0259rb\u0259st ifad\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r. M\u00fctali\u0259 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 aparan bir yoldur. M\u00fctali\u0259 biliyi geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 insana m\u0259mnunluq hissl\u0259ri b\u0259x\u015f edir. \u0130nsan h\u0259yat\u0131nda m\u00fctali\u0259nin rolu \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 m\u00fctali\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda m\u00fcdrik fikirl\u0259ri ondan sonra g\u0259l\u0259n Az\u0259rbaycan m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6zt\u0259rmi\u015fdir. \u0130nsan\u0131n ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun elmi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 axtaran Nizami h\u0259r hans\u0131 bir insan\u0131n ba\u015fqas\u0131na \u00fcst\u00fcn g\u0259lm\u0259sini qalibin elmi s\u0259viyy\u0259si il\u0259 izah edir:<\/p>\n<p><i><b>Elml\u0259, h\u00fcn\u0259rl\u0259! Ba\u015fqa c\u00fcr he\u00e7 k\u0259s,<br \/>\nHe\u00e7 k\u0259s\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck el\u0259y\u0259 bilm\u0259z! <\/b><\/i><br \/>\n&#8211; dey\u0259n \u015fair kamilliyin m\u0259nb\u0259yini elm v\u0259 bilik axtar\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\nKitab\u0131, m\u00fctali\u0259ni y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n \u015fairin \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck m\u00fctali\u0259\u00e7i olmu\u015fdur. D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n incisi say\u0131lan Nizami G\u0259nc\u0259vi \u201cX\u0259ms\u0259\u201dsi onun m\u00fc\u0259llifinin m\u00fctali\u0259sinin, elmi axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. \u015eair be\u015f poemas\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259s\u0259r ad\u0131 \u00e7\u0259kir ki, bunlar ham\u0131s\u0131 Nizaminin m\u00fctali\u0259 obyekti olmu\u015fdur.<br \/>\nD\u00fcnyada n\u0259 q\u0259d\u0259r kitab var bel\u0259,<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015f\u0131b \u0259ll\u0259\u015fib, g\u0259tirdim \u0259l\u0259,<br \/>\nOxudum, oxudum sonra da vard\u0131m,<br \/>\nH\u0259r gizli x\u0259zin\u0259d\u0259n bir d\u00fcrr \u00e7\u0131xard\u0131m<br \/>\n&#8211; dey\u0259n \u015fair \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fctali\u0259sinin m\u0259zmunu haqda ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r.<br \/>\nM\u0259\u015fhur filosof Sokrata g\u00f6r\u0259 &#8211; m\u00fctali\u0259 c\u0259miyy\u0259tin g\u00fcnd\u0259lik v\u0259rdi\u015fin\u0259 \u00e7evril\u0259rs\u0259, h\u0259min c\u0259miyy\u0259t xo\u015fb\u0259xt olar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz m\u00fctali\u0259ni sevm\u0259li v\u0259 t\u0259kc\u0259 sevm\u0259li yox, ona v\u0259rdi\u015f etm\u0259yi bacarmal\u0131y\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u201cG\u0259lin oxuyaq, d\u00fcnyam\u0131z\u0131, tariximizi, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc k\u0259\u015ff ed\u0259k\u201d.<br \/>\nBir s\u00f6zl\u0259, m\u00fctali\u0259 insanlar\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259n vacib amill\u0259rd\u0259n biridir.<br \/>\nM\u00fctali\u0259y\u0259 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z vaxt he\u00e7 vaxt h\u0259d\u0259r olmayacaq, \u0259ksin biz\u0259 yenilikl\u0259r qazand\u0131racaq.<br \/>\nC\u0259miyy\u0259tin intellektual potensial\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 kimi funksiyalar yerin\u0259 yetirilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, kitabxana-informasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin inki\u015faf\u0131 \u0259halinin m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n fasil\u0259siz t\u0259hsil\u0259 v\u0259 informasiyaya olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r.<br \/>\n\u0130nformasiyala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi m\u00fctali\u0259 prosesinin n\u0259tic\u0259sidir. C\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini insan t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc formala\u015fd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirir. M\u00fctali\u0259 is\u0259 insan t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc z\u0259nginl\u0259\u015fdirir, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. Y\u0259ni kompyuter texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi, \u0259n\u0259n\u0259vi informasiya m\u0259nb\u0259l\u0259rin elektron da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si, CD-ROM texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, informasiyan\u0131n t\u0259qdim etm\u0259k imkanlar\u0131 v\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa i\u015fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k u\u011furlar \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<br \/>\nSon olaraq qeyd etm\u0259k ist\u0259edim ki, El\u0259 bir insan yoxdur ki, \u201dkitab\u0131n xeyri n\u0259dir ?\u201d sual\u0131na cavab ver\u0259 bilm\u0259sin. Lakin \u00e7oxlar\u0131 bu sehrli \u0259\u015fyan\u0131n d\u0259y\u0259rini bilmirl\u0259r.<br \/>\nKitab insan\u0131n b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n yax\u0131n dostudur, \u0259zizidir. \u00c7ox vaxt he\u00e7 kimd\u0259n ala bilm\u0259diyin m\u0259lumatlar\u0131, s\u0259n\u0259 h\u0259yatda var olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn , d\u00fczg\u00fcn ya\u015famaq v\u0259 insanlarla m\u00fcnasib\u0259t qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan informasiyalar\u0131 kitab verir. H\u0259r bir insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etdiyi g\u00fcnd\u0259n ilk dostu onun birinci kitab\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0259rs kitablar\u0131 il\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259n h\u0259r bir insan tan\u0131\u015f olur. H\u0259r bir b\u0259dii kitab is\u0259 bir insand\u0131r, bir insan taleyidir. S\u0259n yeni kitab oxuduqca yeni insanla, insan taleyi il\u0259 tan\u0131\u015f olursan. Kitablarla tan\u0131\u015f olduqca s\u0259n bir pill\u0259 qalx\u0131rsan v\u0259 dig\u0259r insanlardan \u00fcst\u00fcn olursan.<\/p>\n<p><!--colorstart:#CC0000--><span style=\"color: #cc0000;\"><!--\/colorstart--><b> Bununla b\u0259rab\u0259r \u0259d\u0259b-\u0259rkan qaydalar\u0131n\u0131, g\u00f6z\u0259l maneralar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kitablara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k olar. Kitablar\u0131 oxuduqca insan oradak\u0131 ideala do\u011fru add\u0131mlay\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kmill\u0259\u015fdirir, m\u0259nfi xasiyy\u0259tl\u0259rini unutma\u011fa v\u0259 pis v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nM\u0259\u015fhur rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 M. Qorkiy demi\u015fdir: <i>&#8220;M\u0259nd\u0259 olan b\u00fct\u00fcn yax\u015f\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 kitablara borcluyam\u201d.<\/i><br \/>\nM\u00fcxt\u0259lif informasiya m\u0259nb\u0259l\u0259rinin oldu\u011fu m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 sanki, kitablar\u0131n d\u0259y\u0259ri azalm\u0131\u015fd\u0131r. G\u0259lin, buna yol verm\u0259y\u0259k. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 sa\u011flam, savadl\u0131, m\u0259d\u0259ni n\u0259sill\u0259rin yeti\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn kitablar\u0131 qoruyaq, onlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 ed\u0259k.<\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Abdulla \u018fsg\u0259rov,<br \/>\n<i>Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259ri,<br \/>\n16 sayl\u0131 tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru <\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/azerbaycan\/naxcivan\/6442-abdulla-sgrov-elektron-mhtd-mktbl-mtals.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Kitabxana xalq, mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir yer, m\u0259n\u0259viyyat, bilik, z\u0259ka m\u0259nb\u0259yidir. Heyd\u0259r \u018fliyev Kitab &#8211; informasiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131ndan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199,219,1,212,211],"tags":[],"class_list":["post-5495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos-yazilar","category-naxcivan","category-xbr-xtti","category-yeni-nsrlr","category-zim-az-zirve-info","wpcat-199-id","wpcat-219-id","wpcat-1-id","wpcat-212-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5495"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5502,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5495\/revisions\/5502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}