{"id":5626,"date":"2024-06-10T02:07:17","date_gmt":"2024-06-09T22:07:17","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5626"},"modified":"2024-06-10T02:12:18","modified_gmt":"2024-06-09T22:12:18","slug":"akif-huseynlinin-elmi-edebi-tenqidi-ve-ictimai-pedaqoji-fealiyyeti-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5626","title":{"rendered":"AK\u0130F H\u00dcSEYNL\u0130N\u0130N ELM\u0130, \u018fD\u018fB\u0130 T\u018fNQ\u0130D\u0130 V\u018f \u0130CT\u0130MA\u0130- PEDAQOJ\u0130 F\u018fAL\u0130YY\u018fT\u0130 \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<p><span style=\"color: #cc0000;\"><b>Akif H\u00fcseynli (H\u00fcseynov) &#8212; 26 may 1941-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki 31 sayl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bin\u0259 getmi\u015f, Bak\u0131da is\u0259 132 sayl\u0131 orta m\u0259kt\u0259bi (1958) v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin filologiya fak\u00fclt\u0259sini (1964) bitirmi\u015fmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan EA Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131nda (1965-1968) t\u0259hsilini davam etdirmi\u015fdir. Sonra \u201cAz\u0259rbaycan\u201d jurnal\u0131 redaksiyas\u0131nda t\u0259nqid \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri (1967-1971), \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru (1971-1973), Qafqaz Universitetind\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin m\u00fcdiri, AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u201cM\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri kimi m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor Akif H\u00fcseynli pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inc\u0259likl\u0259rini g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 a\u015f\u0131lam\u0131\u015f d\u0259y\u0259rli ziyal\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn universall\u0131\u011f\u0131 \u201cN\u0259sr v\u0259 zaman\u201d (1980), \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d (1983), \u201cM\u00fcasir Az\u0259rbaycan n\u0259srinin inki\u015faf meyll\u0259ri\u201d (1985), \u201cS\u0259n\u0259t meyar\u0131\u201d (1986), \u201cH\u0259yat v\u0259 s\u0259n\u0259t h\u0259qiq\u0259ti\u201d (2001), \u201cSevgi n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d (2002) kimi monoqrafiya v\u0259 kitablar\u0131nda \u0259ksini tapa bilmi\u015fdir. Obyektiv v\u0259 prinsipial m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259nmi\u015f Akif H\u00fcseynlinin \u201cN\u0259sr v\u0259 zaman\u201d, \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d, \u201cH\u0259yat v\u0259 s\u0259n\u0259t h\u0259qiq\u0259ti\u201d kitablar\u0131 Az\u0259rbaycan n\u0259srinin s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 n\u0259z\u0259ri probleml\u0259ri, \u0259d\u0259bi t\u0259nqid sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti \u0259ks etdirir.<\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><b>Akif H\u00fcseynlinin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/b><\/p>\n<p>\u018fd\u0259bi proses\u0259 bigan\u0259 qalmayan Akif H\u00fcseynli t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb etdiyi b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259ri orijinal n\u0259z\u0259ri fikir s\u00fczg\u0259cind\u0259n ke\u00e7ir\u0259r\u0259k m\u00f6vqeyini \u0259ks etdir\u0259 bilmi\u015fdir. Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin \u201c\u0130ki od aras\u0131nda\u201d roman\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015f Akif H\u00fcseynli \u0259s\u0259rin milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 amilini qabardaraq qeyd etmi\u015fdir ki, \u201c\u0259s\u0259rin milli m\u00fc\u0259yy\u0259nliyi h\u0259m d\u0259 ideya m\u00fcnd\u0259ric\u0259si il\u0259, m\u00fcsb\u0259t q\u0259hr\u0259manlardak\u0131 milli \u015f\u00fcurun ayd\u0131n ifad\u0259si il\u0259, V\u0259t\u0259n qay\u011f\u0131s\u0131, xalqa m\u0259h\u0259bb\u0259t kimi keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir\u201d. Akif H\u00fcseynli Mehdi H\u00fcseynin \u201cS\u0259h\u0259r\u201d roman\u0131nda d\u0259rin \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 apararq milli ger\u00e7\u0259klikl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259n\u0259n spesifik c\u0259h\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259si amilin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201cMilli konkretliyi obrazlar\u0131n xarakterind\u0259, ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t s\u0259hn\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 qism\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. X\u00fcsus\u0259n k\u0259nd h\u0259yat\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259 bel\u0259 cizgil\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n \u00e7ox rast g\u0259lirik. Ancaq o da diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r ki, romanda milli kolorit g\u00fccl\u00fc deyil, tam halda t\u0259hkiy\u0259, obrazlar\u0131n psixologiyas\u0131, dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri milli boyalar\u0131n t\u0259rav\u0259tliyi, milli s\u0259ciyy\u0259vilik bax\u0131m\u0131ndan o q\u0259d\u0259r d\u0259 dol\u011fun, z\u0259ngin deyil, bu da h\u0259yata n\u00fcfuzu z\u0259ifl\u0259tmi\u015fdi\u201d.<br \/>\nProf. Akif H\u00fcseynli uydurma s\u00fcjetl\u0259r\u0259, qurama m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259, s\u00fcni obrazlara m\u00fcnasib\u0259tini birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 bildirmi\u015f, bel\u0259 s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rinin ciddi oxucu \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259ksiz olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 nail ola bilmi\u015fdir: \u201cS\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n umdu\u011fumuz, g\u00f6zl\u0259diyimiz ilkin m\u0259ziyy\u0259t \u2013 ger\u00e7\u0259kliyin real m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 istinadd\u0131r, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6vr haqq\u0131nda, \u00f6z\u00fcm\u00fcz v\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz bar\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q v\u0259 ciddi s\u00f6hb\u0259tdir. Bo\u015f, uydurma s\u00fcjetl\u0259rl\u0259, qurama m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259biilikd\u0259n uzaq q\u0259hr\u0259manlarla, yaln\u0131z b\u0259sit z\u00f6vql\u00fc oxucular\u0131 \u0259yl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u201d Prof. Akif H\u00fcseynli yeni n\u0259srin m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rinin n\u0259 olmas\u0131na ayd\u0131nl\u0131q da g\u0259tir\u0259 bilmi\u015fdir: \u201c&#8230; m\u00fcasir n\u0259srin inki\u015faf istiqam\u0259tini m\u0259hz h\u0259min amil \u2013 sad\u0259 adamlar\u0131n real qay\u011f\u0131lar\u0131na, m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259, insani sevinc v\u0259 k\u0259d\u0259rin\u0259 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tin q\u00fcvv\u0259tl\u0259nm\u0259si s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirmi\u015fdir. Haz\u0131rda ya\u015fl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z kimi, \u0130. \u018ff\u0259ndiyev, \u0130. \u015e\u0131xl\u0131, \u0130. Qas\u0131mov, H. Abbaszad\u0259, S. \u018fhm\u0259dov, C. H\u00fcseynov, H. Seyidb\u0259yli, B. Bayramov kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n, h\u0259m\u00e7inin yeni \u0259d\u0259bi n\u0259slin nailiyy\u0259tl\u0259rini d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, h\u0259min m\u0259ziyy\u0259t \u015f\u0259rtl\u0259ndirmi\u015fdir\u201d.<br \/>\nAkif H\u00fcseynlinin q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 monoqrafiya v\u0259 kitablar t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015fdir. A. H\u00fcseynlinin 1983-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d kitab\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 toxunmu\u015f Z.\u018fsg\u0259rli m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n dill\u0259rind\u0259 yaranm\u0131\u015f \u00e7oxmill\u0259tli \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n milli m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq vahid yarad\u0131c\u0131l\u0131q metodu olan sosialist realizmi \u0259sas\u0131nda yaz\u0131b yaratmalar\u0131na, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin d\u0259 beyn\u0259lmil\u0259l v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri mahiyy\u0259til\u0259 yana\u015f\u0131, milli \u00fc\u0259yy\u0259nliyin t\u0259dqiqin\u0259 diqq\u0259t yetir yetirm\u0259l\u0259rin\u0259 toxunmu\u015fdur. Bu bax\u0131mdan, \u0259d\u0259bi prosesd\u0259 olan \u0259s\u0259rl\u0259ri vur\u011fulayaraq, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda \u0259d\u0259bi prosesi tam halda t\u0259hlilini ver\u0259 bilmi\u015f Qas\u0131m Qas\u0131mzad\u0259nin \u201c\u018fd\u0259biyyatda millilik v\u0259 beyn\u0259lmil\u0259llik\u201d v\u0259 Akif H\u00fcseynlinin \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d kimi iki sanball\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rinin f\u0259rql\u0259nm\u0259sin\u0259 toxunmu\u015fdur.<br \/>\nAkif H\u00fcseynlinin \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d kitab\u0131nda m\u00fc\u0259llif \u0259hat\u0259li t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb etdiyi h\u0259r bir \u0259s\u0259ri n\u0259z\u0259ri fikir kontekstind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259y\u0259 qadir olmu\u015f, \u0259d\u0259bi prosesd\u0259ki dur\u011funlu\u011fa, t\u0259r\u0259qqiy\u0259 orijinal \u0259d\u0259bi yana\u015fmas\u0131yla, qeyri-standart filoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini bildirmi\u015fdir.<br \/>\nProf. Akif H\u00fcseynli h\u0259mkarlar\u0131 haqq\u0131nda ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc fikirl\u0259r d\u0259 bu g\u00fcn elmliyini saxlamaqdad\u0131r. Prof. Akif H\u00fcseynlinin h\u0259mkar\u0131, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259nqid\u00e7i v\u0259 publisist \u018fkb\u0259r A\u011fayevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259dqiq-t\u0259hlil predmetin\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259rk \u0259dibin t\u0259nqidinin dominant c\u0259h\u0259tl\u0259rini \u00f6n plana \u00e7\u0131xararaq f\u0259aliyy\u0259tini g\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 canland\u0131ra bilmi\u015fdir: \u201c\u018f. A\u011fayevin q\u0259l\u0259mind\u0259n \u00e7\u0131xan v\u0259 \u0259d\u0259bi fikrimizin, m\u0259n\u0259vi-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131ran \u00e7oxlu m\u0259qal\u0259si, ciddi t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri s\u00f6hb\u0259t\u0259 c\u0259lb edildikc\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa h\u0259sr olunmu\u015f bir \u00f6mr\u00fcn m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131na sevinm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259nqid\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin v\u00fcs\u0259tind\u0259n, \u0259d\u0259bi al\u0259ml\u0259 t\u0259mas\u0131n \u0259hat\u0259liliyind\u0259n t\u0259sirl\u0259nm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi\u201d.<br \/>\nAlim v\u0259 \u015fair Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda prof. Akif H\u00fcseynlinin d\u0259rin m\u0259zmunlu fikirl\u0259ri d\u0259 maraq do\u011furur. Akif H\u00fcseynlinin Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fair qad\u0131nlar\u0131ndan biri olan Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n duymu\u015fdur. Maraql\u0131 m\u0259qam odur ki, m\u00fc\u0259llif duy\u011fular\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 n\u0259ql etmir, bir ziyal\u0131, alim kimi Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir: \u201cBurada (\u201cM\u0259ni m\u0259nl\u0259 b\u00f6l\u0259n d\u00fcnya\u201d kitab\u0131nda) 20 Yanvar haqq\u0131nda \u015feir yoxdur. Amma bir xalq\u0131n ah-nal\u0259si, itirilmi\u015f torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n insan q\u0259lbin\u0259 v\u0259 taleyin\u0259 vurdu\u011fu yaralar var. Burada qeyri-adi obrazlar var. Obrazl\u0131l\u0131q \u00f6z\u00fc d\u0259 adi deyil. Hadis\u0259l\u0259r el\u0259 qurulur ki, qeyri-adi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u0259nc\u0259, Firuz\u0259 xan\u0131m nec\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc d\u0259 hiss el\u0259mir. \u00c7\u00fcnki \u015feir onun i\u00e7\u0259risind\u0259n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, haz\u0131r halda ke\u00e7ir. Ya\u015fanm\u0131\u015f hadis\u0259l\u0259r istedad say\u0259sind\u0259 s\u00f6z\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 d\u0259rhal ifad\u0259 olunur. Bu m\u0259nada m\u0259n Firuz\u0259 xan\u0131m\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq ed\u0259n bir \u015fair\u0259 hesab el\u0259yir\u0259m.\u201d<br \/>\nAkif H\u00fcseynlinin \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun \u201cMir C\u0259lal\u201d kitab\u0131 haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 professional \u0259d\u0259biyyat xiridar\u0131 kimi m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur. H\u0259m dahi yazar Mir C\u0259lal\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131na v\u0259hd\u0259t \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259t verm\u0259y\u0259 nail ola bilir: \u201c\u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n iki xadiminin \u2013 xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Mir C\u0259lalla \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun yarad\u0131c\u0131l\u0131q yollar\u0131 bu kitabda qovu\u015fmu\u015fdur. Onlar\u0131n ikisind\u0259n d\u0259 bir xatir\u0259dir bu kitab\u201d.<br \/>\nAkif H\u00fcseynli \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun \u201cMir C\u0259lal\u201d kitab\u0131na elmi m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, sevimli yazar\u0131n \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na da bir alim kimi d\u0259y\u0259r ver\u0259r\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir: \u201cMir C\u0259lal\u0131n \u0259d\u0259bi v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259ti geni\u015f, \u00e7oxc\u0259h\u0259tlidir: o, Az\u0259rbaycan sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n banil\u0259rind\u0259n biridir, mahir \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasd\u0131r, qocaman pedaqoqdur. El\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi d\u0259 o, hans\u0131sa bir \u0259d\u0259bi janra m\u00fcraci\u0259tl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131rd\u0131; lirik miniat\u00fcrl\u0259rd\u0259n tutmu\u015f irih\u0259cmli romanlaracan m\u00fcxt\u0259lif formalarda yaz\u0131b-yarad\u0131rd\u0131. Odur ki, onun haqq\u0131nda \u0259dib, alim v\u0259 m\u00fc\u0259llim kimi h\u0259rar\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn idi\u201d.<br \/>\nProf. Akif H\u00fcseynli elmi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Onun elmi r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u0259d\u0259biyyat elminin maraql\u0131 sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n t\u0259dqiqatlar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fd\u0259bi proses\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 elmi-n\u0259z\u0259ri fikri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 b\u0259l\u0259d olan Akif H\u00fcseynlinin g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara istiqam\u0259t verm\u0259si h\u0259yat\u0131n\u0131n kredosuna \u00e7evrilmi\u015fdir. Akif H\u00fcseynlinin t\u0259qdir\u0259layiq \u0259m\u0259li olan bu f\u0259aliyy\u0259ti onun \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259kt\u0259b kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. Akif H\u00fcseynlinin g\u0259nc n\u0259sl\u0259 elm yolunda istiqam\u0259t verm\u0259si t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n vur\u011fulanmaqdad\u0131r. T\u0259nqid\u00e7i Vaqif Yusifli Akif H\u00fcseynlinin t\u0259nqidi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 istiqam\u0259t verm\u0259sin\u0259 toxunmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259r hans\u0131 bir \u0259s\u0259r haqq\u0131nda obyektiv r\u0259y formala\u015fd\u0131rma\u011fa qadir olmas\u0131 amilini a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015f, bu amilin onun yetirm\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259si c\u0259hdl\u0259rin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201cN\u0259sr t\u0259nqid\u00e7isi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ba\u015fl\u0131ca c\u0259h\u0259t fikrimizc\u0259, t\u0259nqid\u00e7inin h\u0259r hans\u0131 nasir v\u0259 onun \u0259s\u0259ri bar\u0259d\u0259 obyektiv fikir, r\u0259y formala\u015fd\u0131rmas\u0131d\u0131r. Bunu \u0259n \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli n\u0259sr t\u0259nqid\u00e7isi Akif H\u00fcseynlinin yaz\u0131lar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fik. Onun h\u0259l\u0259 yetmi\u015finci ill\u0259rin sonlar\u0131nda \u2013 s\u0259ks\u0259ninci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u00fcasir n\u0259srimiz haqq\u0131nda silsil\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 icmallar\u0131nda n\u0259srimiz t\u0259nqid g\u00fczg\u00fcs\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259ffavl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdu. \u018flb\u0259tt\u0259, Lal\u0259 H\u0259s\u0259novan\u0131n n\u0259sr t\u0259nqid\u00e7isi kimi Akif m\u00fc\u0259llimd\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u00e7ox \u015feyl\u0259r var. X\u00fcsusil\u0259, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qamlar\u0131, inc\u0259l\u0259m\u0259l\u0259ri&#8230;\u201d<br \/>\nAkif H\u00fcseynli g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n kitablar\u0131na \u00f6n s\u00f6z yazmaqla onlar\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, onlar\u0131n elmi yollar\u0131nda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r\u0259 qiym\u0259t vermi\u015fdir. Professor Akif H\u00fcseynli f.e.d. Elnar\u0259 Akimovan\u0131n m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu kitab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cProbleml\u0259r, \u015f\u0259rhl\u0259r\u201d adl\u0131 \u00f6n s\u00f6zd\u0259 g\u0259nc kadr\u0131n elmi yolda d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259t tutmas\u0131na, f\u0259rdi \u00fcslubunun formala\u015fmas\u0131na toxunmu\u015fdur: \u201cM\u0259ni qane ed\u0259n \u0259sas c\u0259h\u0259t odur ki, Elnar\u0259nin q\u0259l\u0259mind\u0259 t\u0259dric\u0259n f\u0259rdi \u00fcslub formala\u015f\u0131r. \u00d6z\u0259l \u00fcslub &#8211; \u00f6z\u0259l d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr; yarad\u0131c\u0131 insan\u0131n f\u0259rdi m\u00f6vcudlu\u011fu da el\u0259 buradan ba\u015flay\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><b>Akif H\u00fcseynli t\u0259nqidi\u00e7i kimi<\/b><\/p>\n<p>\u018fd\u0259bi prosesd\u0259 yeni s\u00f6z dem\u0259y\u0259 qadir ola bilmi\u015f Akif H\u00fcseynli t\u0259nqidi\u00e7i kimi Az\u0259rbaycan t\u0259nqid\u00e7iliyind\u0259 x\u00fcsusi xidm\u0259ti olan ziyal\u0131lar\u0131m\u0131zdan biri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259kd\u0259dir. Prof. Zaman \u018fsg\u0259rli Akif H\u00fcseynlini \u201cyeni n\u0259srin t\u0259nqid\u00e7isi\u201d kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r\u0259k qeyd etmi\u015fdir ki, \u201cXX \u0259sr Az\u0259rbaycan b\u0259dii v\u0259 n\u0259z\u0259ri-estetik fikri tarixind\u0259 \u201c60-c\u0131lar\u201d adlanan \u0259d\u0259bi n\u0259slin istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Akif H\u00fcseynovun ciddi simas\u0131 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. H\u0259min n\u0259sli t\u0259nqid sah\u0259sind\u0259 is\u0259 Y. Qarayev, \u015e. Salmanov, A. S\u0259fiyev, A. \u018ff\u0259ndiyevl\u0259 yana\u015f\u0131, bir d\u0259 Akif H\u00fcseynov t\u0259msil edirdi\u201d.<br \/>\nZaman \u018fsg\u0259rli Akif H\u00fcseynovun Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda n\u0259srl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki f\u0259rqli amili qabardaraq, onu h\u0259mkarlar\u0131ndan f\u0259rql\u0259n\u0259 bilm\u0259sin\u0259 toxunmaqla yana\u015f\u0131 t\u0259nqid\u00e7i obraz\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 canland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cAkif H\u00fcseynovu \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi h\u0259mkarlar\u0131ndan v\u0259 s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas c\u0259h\u0259t onun daha \u00e7ox b\u0259dii m\u0259tnd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si idi\u201d. Akif H\u00fcseynlinin yeni t\u0259f\u0259kk\u00fcr axtar\u0131\u015f\u0131nda olan c\u0259miyy\u0259tin t\u0259l\u0259bini duya bilm\u0259si, v\u0259 bu amilin onu dig\u0259r h\u0259mkarlar\u0131ndan f\u0259qrl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131 zaman axar\u0131nda t\u0259sdiqini tapd\u0131. Akif H\u00fcseynli yaln\u0131z n\u0259sr sah\u0259sini deyil, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v v\u0259 janrlar\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 d\u0259 elmi m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259kd\u0259n k\u0259nar qalmam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n maraq dair\u0259sind\u0259 olan r\u0259ngar\u0259n janrlarda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm probleml\u0259rini \u0259d\u0259bi icmal, resenziya, esse, m\u00fcsahib\u0259 v\u0259 s. \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir. Akif H\u00fcseynlinin Mirz\u0259 C\u0259lilin \u201cAnam\u0131n kitab\u0131\u201d pyesin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259si \u0259dibin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n maraq dair\u0259sinin geni\u015f olmas\u0131n\u0131 bir daha t\u0259sdiq edir. Akif H\u00fcseynli Mirz\u0259 C\u0259lilin \u201cAnam\u0131n kitab\u0131\u201d pyesind\u0259 milli m\u0259nliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 amilini vur\u011fulamas\u0131 da diqq\u0259timizi c\u0259lb edir: \u201cC. M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin \u201cAnam\u0131n kitab\u0131\u201d pyesind\u0259 \u2026 t\u0259svir, m\u00fc\u0259llif fikri r\u0259mzi ah\u0259ng k\u0259sb edir: g\u0259l\u0259c\u0259yimiz, taleyimiz qarda\u015flar\u0131n \u0259caib \u0259qid\u0259l\u0259rini n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimizd\u0259, ruhumuzda d\u0259f ed\u0259 bil\u0259c\u0259yimizd\u0259n, do\u011fma dilin, do\u011fma torpa\u011f\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc kimi canlanan anan\u0131n yadigar kitab\u0131na n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ba\u011flanaca\u011f\u0131m\u0131zdan, bu kitaba m\u0259h\u0259bb\u0259timizd\u0259n as\u0131l\u0131 olacaqd\u0131r! Yaln\u0131z bu zaman biz milli m\u0259nliyimizi qoruyub saxlaya bil\u0259rik!\u201d<br \/>\n\u0130sa H\u00fcseynovun \u201cYanar \u00fcr\u0259k\u201d \u0259s\u0259rinin janr\u0131n\u0131n roman kimi t\u0259qdim etm\u0259si diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u201cYanar \u00fcr\u0259k\u201d \u0259s\u0259ri S\u00fcleyman R\u0259himov, M\u0259mm\u0259d Arif, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev v\u0259 s. \u0259dibl\u0259rimiz t\u0259r\u0259find\u0259n povest kimi t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Akif H\u00fcseynlinin \u201cYanar \u00fcr\u0259k\u201d \u0259s\u0259rinin janr\u0131n\u0131 roman janr\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259si alimin f\u0259rqli yana\u015fmas\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir: \u201cYanar \u00fcr\u0259k\u201d roman\u0131 tipli \u0259s\u0259rl\u0259r n\u0259srimizi, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, ger\u00e7\u0259kliy\u0259 s\u0259thi yana\u015fmadan xilas etm\u0259k v\u0259zif\u0259sini \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 prosesin qeyri-adi d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259rav\u0259tli v\u0259 cazib\u0259dar hadis\u0259l\u0259ri kimi geni\u015f maraq do\u011furdu; \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 s\u0259n\u0259ti c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259, ondak\u0131 d\u0259runi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 \u00e7ox say\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259, reall\u0131q hissi il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirdi.\u201d<br \/>\nAkif H\u00fcseynlinin \u0259d\u0259bi prosesl\u0259 ba\u011fl\u0131 illik m\u00fc\u015favir\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259srl\u0259 ba\u011fl\u0131 oxunan m\u0259ruz\u0259si onun t\u0259nqid\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259ricisidir. \u201c\u018fd\u0259bi proses\u201d toplular\u0131nda (1975-1984-c\u00fc ill\u0259rd\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f h\u0259min m\u0259ruz\u0259l\u0259rin icmallar\u0131 d\u00f6vr\u00fcn Az\u0259rbaycan n\u0259srinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rinin, u\u011furlu v\u0259 u\u011fursuz n\u0259tic\u0259l\u0259rinin izl\u0259nilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Vaqif Yusifli Akif H\u00fcseynlinin \u0259d\u0259bi prosel\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259z\u0259ri t\u0259hlill\u0259rin s\u0259viyy\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 fakt z\u0259nginliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 se\u00e7ilmi\u015f m\u0259ruz\u0259l\u0259rinin f\u0259rql\u0259nm\u0259sin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201c&#8230;\u00f6z elmi-n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259sin\u0259 v\u0259 t\u0259hlil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Ya\u015far Qarayevin \u201cGiri\u015f\u201d s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 \u201cT\u0259nqid\u201d icmal\u0131, h\u0259m\u00e7inin Akif H\u00fcseynlinin \u201cN\u0259sr\u201d icmallar\u0131 x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, Az\u0259rbaycan n\u0259srinin altm\u0131\u015f-yetmi\u015finci ill\u0259ri daha maraql\u0131, orijinal, h\u0259m m\u0259zmunca, h\u0259m d\u0259 forma-s\u0259n\u0259tkarl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259r\u0259qqini \u0259ks etdirirdi v\u0259 Akif H\u00fcseynlinin icmallar\u0131 (\u0259slind\u0259, onun yaz\u0131lar\u0131 \u201cicmal\u201d h\u00fcdudunu ke\u00e7ir, problem m\u0259qal\u0259l\u0259r kimi diqq\u0259ti c\u0259lb edirdi) \u0259d\u0259bi-tarixi hadis\u0259 kimi n\u0259z\u0259ri c\u0259lb edirdi. \u0130sa H\u00fcseynovun \u201cM\u0259h\u015f\u0259r\u201d, M\u00f6vlud S\u00fcleymanl\u0131n\u0131n \u201cK\u00f6\u00e7\u201d, Sabir Az\u0259rinin v\u0259 \u0130si M\u0259likzad\u0259nin povestl\u0259ri, El\u00e7inin, Anar\u0131n n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259ri. Bayram Bayramovun \u201cF\u0259hl\u0259 qarda\u015f\u201d roman\u0131, Sabir \u018fhm\u0259dlinin, \u018fkr\u0259m \u018fylislinin, Vidadi Babanl\u0131n\u0131n o ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 povest v\u0259 romanlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin cavan nasirl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6z d\u0259rin elmi t\u0259hlilini m\u0259hz Akif H\u00fcseynlinin icmallar\u0131nda tapd\u0131\u201d. Akif H\u00fcseynlinin n\u0259z\u0259ri m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n, n\u0259sr prosesinin m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdir\u0259 bilmi\u015f icmallar\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini saxlamaqdad\u0131r.<br \/>\nProf. Akif H\u00fcseynli \u201cN\u0259sr v\u0259 zaman\u201d kitab\u0131nda n\u0259srin \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 toxunmaqla yana\u015f\u0131, yazarlar\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015f ald\u0131qlar\u0131 n\u0259sr n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin konseptual izah\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur. Akif H\u00fcseynli \u0130sa H\u00fcseynovun n\u0259srind\u0259 ger\u00e7\u0259kliyi subyektiv qavray\u0131\u015fda \u0259d\u0259bi-b\u0259dii \u0259ks etdirm\u0259nin aspektl\u0259rin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201cM\u00fc\u0259llifin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u0259xsiyy\u0259t m\u0259hz zaman, xalq, c\u0259miyy\u0259t m\u00fcst\u0259visind\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 m\u0259nalan\u0131r, onun f\u0259rdi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, \u015f\u0259xsi arzu v\u0259 niyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 m\u00fctl\u0259q ictimai v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q simas\u0131 il\u0259 v\u0259hd\u0259td\u0259 g\u00f6st\u0259rilir, \u201cburada d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 d\u0259rind\u0259n siray\u0259t ed\u0259n, \u00fcslubu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n psixologizm\u201di d\u0259 yaln\u0131z bu m\u00fcst\u0259vid\u0259 d\u0259rk etm\u0259k olar\u201d. Prof. Akif H\u00fcseynli psixologizmi personaj\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259mini, hiss v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin ifad\u0259si kimi t\u0259qdim edir.<br \/>\nProfessor Akif H\u00fcseynlinin \u0259s\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda fikir s\u00f6yl\u0259diyi \u015f\u0259xsl\u0259rin onun elmi-t\u0259nqidi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na qiym\u0259t verm\u0259l\u0259ri d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259kd\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259bi\u0259t \u015fairi Musa Yaqubun \u00f6z haqq\u0131nda deyilmi\u015f fikirl\u0259r\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinin birind\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259rk\u0259n filoloji t\u0259f\u0259kk\u00fcr sahibi olan Akif H\u00fcseynlinin t\u0259nqidi fikirl\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi dayanm\u0131\u015fd\u0131r. Musa Yaquba \u00fcnvanlanm\u0131\u015f \u201cyetmi\u015finci ill\u0259rd\u0259 Akif H\u00fcseynli kimi bir t\u0259nqid\u00e7i r\u0259hb\u0259rlik edirdi \u201cUlduz\u201da. Onun vaxt\u0131nda bu jurnal \u0259n g\u00f6z\u0259l d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131. \u00c7ox samball\u0131 m\u0259tnl\u0259r d\u0259rc edilirdi. \u0130stedadl\u0131 yazarlar\u0131 \u201cUlduz\u201d \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. \u0130ndi is\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq eyni imzalar \u00e7ap edilir. El\u0259 olur ki, iki saydan bir eyni m\u00fc\u0259llifi g\u00f6r\u00fcrs\u0259n. \u0130ndiki \u201cUlduz\u201da Akif H\u00fcseynli kimi bir adam laz\u0131md\u0131rm\u0131? B\u0259lk\u0259 el\u0259 \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259tini h\u0259min d\u0259rgiy\u0259 qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Akif H\u00fcseynlinin \u00f6z\u00fcn\u00fc bu d\u0259rgiy\u0259 g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r?\u201d fikirl\u0259rin\u0259 \u015fairin m\u00fcnasib\u0259ti h\u0259m Akif H\u00fcseynli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, h\u0259m d\u0259 Akif H\u00fcseynlinin bir vaxtlar, konkret olaraq is\u0259 yetmi\u015finci ill\u0259rd\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131na veril\u0259n ziyal\u0131 qiym\u0259ti kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259liyik. M\u00fcxbirin Akif H\u00fcseynlinin \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 pe\u015f\u0259kar redaktor olmas\u0131na Musa Yaqubun cavab\u0131nda Akif H\u00fcseynli h\u0259m d\u0259 savadl\u0131 t\u0259nqid\u00e7i olmas\u0131 \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cAkif H\u00fcseynlini \u00e7ox yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131ram. \u00c7ox yax\u015f\u0131 t\u0259nqid\u00e7imizdir. Savadl\u0131 adamd\u0131r. M\u0259nim haqq\u0131mda da yaz\u0131b. \u015eeirl\u0259rimi d\u0259 \u00e7ap edib. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 h\u0259qiq\u0259tdir\u201d. Akif H\u00fcseynli yaln\u0131z \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131nda redaktor oldu\u011fu zaman deyil, elmi v\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 ictimai d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tirmi\u015f ziyal\u0131lar\u0131m\u0131zdan biri kimi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 qalma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><b>Akif H\u00fcseynlinin ictimai-pedagoji f\u0259aliyy\u0259ti<\/b><\/p>\n<p>Akif H\u00fcseynli yarad\u0131c\u0131l\u011f\u0131nda milli kimlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Akif H\u00fcseynlinin \u201cSovet \u0259d\u0259biyyat\u0131nda milli kimlik\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda xalq\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131, \u0259xlaq\u0131 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259ti, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, psixologiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131 olan millilik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlamas\u0131, m\u00fc\u0259llif m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259si il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Akif H\u00fcseynli \u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi\u201d kitab\u0131nda da milliliyin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm t\u0259zah\u00fcr amill\u0259rin\u0259 toxunmaqla, ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirmi\u015fdir. Akif H\u00fcseynli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda millilik probleminin n\u0259z\u0259ri-metodoloji istiqam\u0259tl\u0259rini \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. \u018fdib milli m\u0259nsubluq \u00fc\u00e7\u00fcn milli b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, yegan\u0259 \u015f\u0259rt olmamas\u0131na toxunaraq qeyd etmi\u015fdir ki, \u201cs\u0259n\u0259t ger\u00e7\u0259kliyi \u0259ks etdirirs\u0259, o, ger\u00e7\u0259kliyin \u00f6z\u00fcnd\u0259ki milli spesifikliy\u0259 etinas\u0131z qala bilm\u0259z. Odur ki, b\u0259dii \u0259s\u0259rin m\u0259zmunu da milli s\u0259ciyy\u0259y\u0259 malik olur\u201d. Milli kimlik amilin\u0259 toxunmu\u015f Akif H\u00fcseynli b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 milli gerc\u0259kliyin t\u0259zah\u00fcr\u00fc olan, mill\u0259tin tarixini v\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyikl\u0259rini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259 bil\u0259n milli xarakteri v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t t\u0259rzini m\u0259zmunun milli \u0259lam\u0259tl\u0259ri kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur. \u018fd\u0259bi t\u0259nqidd\u0259 azadfikirliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n Akif H\u00fcseynli milli psixologiya amilinin b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 milli \u015f\u0259raitl\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nm\u0259si amilini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r ki, \u201cmilli psixologiya konkret sur\u0259tl\u0259rin, xarakterl\u0259rin milli h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n do\u011fan m\u00fc\u0259yy\u0259nliyi kimi meydana \u00e7\u0131x\u0131r\u201d. Filologiya elml\u0259ri doktoru Akif H\u00fcseynlinin S\u0259m\u0259d Vur\u011fun poeziyas\u0131nda b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n mahiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan millilik v\u0259 beyn\u0259lmil\u0259llik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 toxunmas\u0131 da diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\nAkif H\u00fcseynli Qafqaz Universitetind\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin m\u00fcdiri, Bak\u0131 M\u00fch\u0259ndislik Unuversitetind\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. Prof. Akif H\u00fcseynli t\u0259dris etmi\u015f oldu\u011fu f\u0259nnin elmin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olmas\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259dris etdiyi elmin istiqam\u0259tl\u0259rini, mahiyy\u0259tini, inki\u015faf yolunu, nailiyy\u0259tl\u0259rini \u00e7atd\u0131rma\u011fa s\u0259b\u0259b olur. Akif H\u00fcseynli \u0259d\u0259bi prosesd\u0259ki u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259m d\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirm\u0259si il\u0259 d\u0259 t\u0259sdiql\u0259di. Akif H\u00fcseynli t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini yaln\u0131z layiqli v\u0259t\u0259nda\u015f kimi formala\u015fmas\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259dris etdiyi f\u0259nni sevdirm\u0259sin\u0259 nail ola bilmi\u015fdir.<br \/>\nFilologiya elml\u0259ri doktoru Akif H\u00fcseynli AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitunun \u201cM\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, Qafqaz Universitetind\u0259 Az\u0259rbaycan dil v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin m\u00fcdiri kimi m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259, \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259, elm xadiml\u0259ri il\u0259 d\u0259yirmi masalar v\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259si \u0259d\u0259bi proses\u0259, onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 bir ziyal\u0131 kimi verdiyi d\u0259y\u0259ri \u0259ks etdirir. MEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitunun \u201cM\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri olark\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Akif H\u00fcseynlinin \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 elm xadiml\u0259rini g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259si maraqla qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitunun \u201cM\u00fcasir \u0259d\u0259bi proses\u201d \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259cinin a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n canl\u0131 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan \u015fair \u018fl\u0259mdar Quluzad\u0259 il\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f Akif H\u00fcseynlinin \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131, elm xadiml\u0259rin\u0259 verdiyi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259ri \u0259ks etdirir. Akif H\u00fcseynlinin Qafqaz Universitetind\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin m\u00fcdiri kimi \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131, elm xadiml\u0259rinin universitet t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259si d\u0259 t\u0259qdir\u0259layiq amill\u0259rd\u0259n biridir. M\u0259s\u0259l\u0259n, prof. Akif H\u00fcseynlinin AMEA-n\u0131n Folklor \u0130nstitutunun \u201cMifologiya\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri f.e.d. Seyf\u0259ddin Rzasoyu Qafqaz Universitetind\u0259 d\u0259yirmi masaya d\u0259v\u0259t etm\u0259si yeni n\u0259slin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin formala\u015fmas\u0131na t\u0259siri inkaredilm\u0259zdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Maarif Nazirliyinin sifari\u015fi il\u0259 \u201cAz\u0259rbaycanfilm\u201d Kinostudiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1973-c\u00fc ild\u0259 lent\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \u201cC\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131. S\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d d\u0259rin m\u0259zmunlu q\u0131sametrajl\u0131 s\u0259n\u0259dli filmin ssenari m\u00fc\u0259llifi Akif H\u00fcseynli (H\u00fcseynov) olmu\u015fdur. Kinolentd\u0259 \u0259yani d\u0259rs v\u0259saiti kimi istifad\u0259 olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n fraqmentl\u0259rin verilm\u0259si \u0259d\u0259biyyata d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olan, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n duyub anlaya bil\u0259n filoloji t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik olan \u015f\u0259xs\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131 s\u0131ravi Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 kimi sev\u0259n, elm adam\u0131 kimi duyan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 prof. Akif H\u00fcseynli oldu.<\/p>\n<p><b>\u018fd\u0259biyyat:<\/b><\/p>\n<p>1. \u018fsg\u0259rli Zaman. Yeni n\u0259srin t\u0259nqid\u00e7isi \/\/ http:\/\/www.anl.az\/down\/meqale\/edebiyyat\/2011\/iyul\/194510.htm<br \/>\n2. H\u00fcseynli Akif. \u201cMir C\u0259lal\u201d kitab\u0131 haqq\u0131nda \/\/ \u018fh\u0259d ya\u015fay\u0131r. T\u0259rtib ed\u0259ni Z\u0259rnur\u0259 \u018fh\u0259d q\u0131z\u0131 \/\/ https:\/\/anl.az\/el\/alf7\/ez_ey.pdf<br \/>\n3. H\u00fcseynli Akif. \u201cMir C\u0259lal\u201d kitab\u0131 haqq\u0131nda \/\/ http:\/\/anl.az\/el\/alf7\/ez_ey.pdf<br \/>\n4. H\u00fcseynli Akif. \u00d6n s\u00f6z \/\/ \u018fkb\u0259r A\u011fayev. \u201c\u018fsrin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc\u201d, Bak\u0131.1980.<br \/>\n5. H\u00fcseynov Akif. M\u00fcxt\u0259lifliyin birliyi: Sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131nda millilikl\u0259 beyn\u0259lmil\u0259lliyin dialektik v\u0259hd\u0259ti. Bak\u0131: Yaz\u0131\u00e7\u0131, 1983. 214 s.<br \/>\n6. H\u00fcseynov Akif. N\u0259sr v\u0259 zaman. Bak\u0131, Yaz\u0131\u00e7\u0131, 1980, 185 s.<br \/>\n7. Tural Turan \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n ipi bo\u015fal\u0131b \/\/ http:\/\/www.anl.az\/down\/meqale\/hafta_ichi\/2017\/noyabr\/565006.htm<br \/>\n8. Tural Turan \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n ipi bo\u015fal\u0131b. H\u0259ft\u0259 i\u00e7i. 29 noyabr, 2017-ci il.<br \/>\n9. Yusifli Vaqif. \u201c\u018fd\u0259bi proses\u201d ill\u0259ri \/\/ http:\/\/edebiyyatqazeti.az\/news\/edebi-tenqid\/2691-edebi-proses-illeri<br \/>\n10. Yusifli Vaqif. Lal\u0259 H\u0259s\u0259novan\u0131n \u0259d\u0259bi paradiqmalar\u0131 \/\/ http:\/\/www.azyb.az\/index.php\/criticism\/post\/102<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5630\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/salid-rifova-006.jpg\" alt=\"\" width=\"307\" height=\"354\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Salid\u0259 \u015e\u018fR\u0130FOVA<br \/>\n<i>filologiya elml\u0259ri doktoru, AMEA-n\u0131n professoru,<br \/>\nRusiya T\u0259bi\u0259t Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc<br \/>\nAz\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131<br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><!--colorend--><!--\/colorend--><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/elm\/humanitar\/6463-akf-hseynlnn-elm-db-tnqd-v-ctma-pedaqoj-falyyt.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Akif H\u00fcseynli (H\u00fcseynov) &#8212; 26 may 1941-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki 31 sayl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bin\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5627,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191,169,174,1,211],"tags":[],"class_list":["post-5626","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elmi-mqallr","category-humanitar-elmlr","category-tiflis","category-xbr-xtti","category-zim-az-zirve-info","wpcat-191-id","wpcat-169-id","wpcat-174-id","wpcat-1-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5626"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5631,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5626\/revisions\/5631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}