{"id":5674,"date":"2024-06-20T01:29:33","date_gmt":"2024-06-19T21:29:33","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5674"},"modified":"2024-06-20T01:31:22","modified_gmt":"2024-06-19T21:31:22","slug":"z%c9%99r%c9%99ngiz-d%c9%99mirci-qayalidan-dastan-dadinda-seirl%c9%99r-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5674","title":{"rendered":"Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131dan dastan dad\u0131nda \u015feirl\u0259r \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<p><span style=\"color: #cc0000;\"><b>M\u0259lumdur ki, milli dastanlar d\u00fcnya s\u0259hn\u0259sin\u0259 \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7at\u0131r. Mill\u0259tin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc haqq\u0131ndak\u0131 bir hadis\u0259nin o xalq\u0131n \u015fair \u00f6vlad\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u015feirl\u0259\u015fdirilm\u0259si ilk m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bu \u015feirin xalq\u0131n beynin\u0259 h\u0259kk olunub dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olmas\u0131, h\u0259tta xalq\u0131n zehnind\u0259n ke\u00e7ib k\u00f6n\u00fcl s\u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7evrilm\u0259si ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259ni yarad\u0131r. \u015eeirl\u0259rin sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ustad bir \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n sujetl\u0259ndiril\u0259r\u0259k milli dastana \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259dir. T\u0259bii ki, bu prosesd\u0259 \u0259sas olan ilk m\u0259rh\u0259l\u0259dir. <\/b><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">Az\u0259rbaycan\u0131n qad\u0131n \u015fairl\u0259rind\u0259n olan Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda yeri olan dastan dad\u0131nda seirl\u0259rdir. Onun \u015feirl\u0259ri t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 ya C\u0259nubi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n milli d\u0259y\u0259rl\u0259rini t\u0259msil edir. Bu \u015feirl\u0259r T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q ruhunu, azadl\u0131q v\u0259 istiqlal h\u0259sr\u0259tini co\u015fduraraq \u00fcr\u0259kl\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isin\u0259 \u00e7evrilir. Onu epik \u015fair adland\u0131rmaq olar. Bunun g\u00fccl\u00fc ifad\u0259sini onun \u201cT\u00fcrk\u0259m m\u0259n\u201d \u015feirind\u0259 g\u00f6rm\u0259k olur:<\/span><\/strong> <!--colorend--><\/p>\n<p><!--\/colorend--><\/p>\n<p>Co\u015fan d\u0259li sel\u0259m m\u0259n,<br \/>\nA\u00e7an t\u0259z g\u00fcl\u0259m m\u0259n,<br \/>\nN\u0259\u011fm\u0259li k\u00f6n\u00fcl\u0259m m\u0259n,<br \/>\nT\u00fcrk o\u011fluyam, T\u00fcrk\u0259m m\u0259n,<br \/>\nD\u00fcnyalara g\u00f6rk\u0259m m\u0259n!<\/p>\n<p>\u015eairin \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr etdiyi poeman\u0131n son s\u0259tirl\u0259rind\u0259 t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tin zirv\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>Bir Tanr\u0131 q\u00fcdr\u0259ti var,<br \/>\nT\u00fcrk\u00fcm, s\u0259nin ad\u0131nda!<br \/>\nG\u00f6st\u0259r ya\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259<br \/>\nQ\u00fcvv\u0259tini, g\u00fcc\u00fcn\u00fc.<br \/>\nH\u0259r zaman al yamandan<br \/>\nQisas\u0131n\u0131, \u00f6c\u00fcn\u00fc!<br \/>\nQazand\u0131n \u0259b\u0259dilik,<br \/>\nBir z\u0259f\u0259r s\u0259das\u0131n\u0131!<br \/>\n\u00d6lm\u0259zlik d\u00fcnyas\u0131nda<br \/>\nM\u0259\u011frurluq nidas\u0131n\u0131&#8230;<br \/>\nYazd\u0131n tarix\u0259 qoydun!<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259nin g\u00f6z\u00fcn oydun!<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259nin\u0259 h\u0259r zaman,<br \/>\n\u00d6l\u00fcm olsun, ar olsun!<br \/>\nTanr\u0131 T\u00fcrk\u00fc qorusun!<br \/>\nTanr\u0131 T\u00fcrk\u0259 yar olsun!<\/p>\n<p>C\u00fcmhuriyy\u0259t r\u0259difli \u015feirind\u0259 bir t\u00fcrk qad\u0131n\u0131 olaraq c\u00fcmhuriyy\u0259tin d\u0259y\u0259rinin, f\u0259zil\u0259tinin \u0259h\u0259miyy\u0259tinin ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fck:<\/p>\n<p>G\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u0259 al qan\u0131mla yazd\u0131\u011f\u0131m,<br \/>\nC\u00fcmhuriyy\u0259t-\u015f\u0259hidimin \u00f6z qan\u0131.<br \/>\nAna s\u00fcd\u00fc, Ata \u00f6y\u00fcd\u00fc kimi,<br \/>\nC\u00fcmhuriyy\u0259t- mill\u0259timin \u00f6z can\u0131!<\/p>\n<p>\u015eair t\u0259kc\u0259 bu kitaba daxil olan \u015feirl\u0259rind\u0259 \u201cV\u0259t\u0259n\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc 77 d\u0259f\u0259 i\u015fl\u0259tmi\u015fdir. Bu onun V\u0259t\u0259n\u0259 sevginin \u0259lam\u0259tidir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fcks\u0259l\u0259n bayra\u011f\u0131m,<br \/>\nQ\u0259lbim\u0259 q\u00fcrur m\u0259nim!<br \/>\nAna V\u0259t\u0259n e\u015fqiyl\u0259,<br \/>\n\u00dcr\u0259yim vurur m\u0259nim!<\/p>\n<p>Mavi m\u0259nim g\u00f6y\u00fcmd\u00fcr,<br \/>\nAl qan\u0131m h\u0259r \u015feyimdir,<br \/>\nYa\u015f\u0131l-c\u0259nn\u0259t torpa\u011f\u0131m,<br \/>\nUca s\u0259rvi boyumdur!<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n and\u0131 i\u00e7m\u0259yim,<br \/>\nVarl\u0131\u011f\u0131mdan ke\u00e7m\u0259yim,<br \/>\n\u015e\u0259hid yolu se\u00e7m\u0259yim,<br \/>\nM\u00fcq\u0259dd\u0259s dil\u0259yimdir!<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz, 31 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t \u201cHaqq s\u0259simdir, \u018frdo\u011fan\u201d adl\u0131 \u015feirini T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidenti \u0130lham \u018fliyev\u0259, onunla birlikd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesind\u0259 dost v\u0259 qohum xalqlar\u0131 heyran edib, b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259ri q\u0131sqand\u0131ran \u0259s\u0259rl\u0259r yaratm\u0131\u015f S\u0259lcuq Bayraktara ithaf edib. \u015eeirin bir b\u0259ndind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funu v\u0259 Prezident \u018frdo\u011fan\u0131n onlara m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259yini Allaha b\u0259yan edir:<br \/>\n&#8230;<br \/>\nT\u00fcrk o\u011flu T\u00fcrk hay\u0131ma,<br \/>\nG\u0259lib \u00e7atd\u0131, Allah\u0131m!<br \/>\nT\u00fcrk\u00fcn Prezidenti,<br \/>\nOldu m\u0259nim p\u0259nah\u0131m!<\/p>\n<p>H\u0259min \u015feirin ba\u015fqa b\u0259ndind\u0259 is\u0259 R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin d\u00fcnyadak\u0131 haqq s\u0259si oldu\u011funu v\u0259 onun \u201chayq\u0131ran\u201d n\u0259f\u0259si il\u0259 bir d\u0259niz, bir \u00fcmman kimi \u00e7a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir:<\/p>\n<p>Haqq s\u0259simdi d\u00fcnyada,<br \/>\nR\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan!<br \/>\nHayq\u0131ran n\u0259f\u0259sil\u0259,<br \/>\nO bir d\u0259niz, bir \u00fcmman!<br \/>\n\u2026<br \/>\nS\u0259lcuq Bayraktar\u0131n \u0259s\u0259ri olan \u201cBayraktar\u201d pilotsuz d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini can kimi g\u0259zdiyini v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259ri saman \u00e7\u00f6p\u00fc kimi s\u00fcp\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259svir edir:<\/p>\n<p>\u201cBayraqdar\u201d g\u0259zdi m\u0259nim,<br \/>\nS\u0259rh\u0259ddimd\u0259 can kimi.<br \/>\n\u015e\u0259r\u0259-\u015f\u00fcr\u0259 pisl\u0259ri<br \/>\nS\u00fcp\u00fcrd\u00fc saman kimi.<\/p>\n<p>\u015eair ba\u015fqa bir b\u0259ndd\u0259 onun salam\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tinin Ulu t\u00fcrk\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, t\u00fcrk sevgisinin do\u011fma yurda g\u0259tirilm\u0259sini ist\u0259yib:<\/p>\n<p>Salam\u0131m\u0131, e\u015fqimi,<br \/>\nUlu T\u00fcrk\u0259 yetirin!<br \/>\nT\u00fcrk\u00fcn m\u0259h\u0259bb\u0259tini,<br \/>\nYurdumuza g\u0259tirin!<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz \u015feirin dig\u0259r d\u00f6rd misralar\u0131n\u0131n birind\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm bir m\u0259qam\u0131 vur\u011fulay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin eyni soydan g\u0259ldiyini, eyni ruhu da\u015f\u0131yan iki b\u0259d\u0259n \u015f\u0259klind\u0259 \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d olduqlar\u0131n\u0131, can\u0131n candan ayr\u0131 ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yini ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>Bir k\u00f6kd\u0259n iki xalq\u0131q,<br \/>\n\u0130ki ruhuq, bir b\u0259d\u0259n.<br \/>\n\u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d-<br \/>\nCandan ayr\u0131 deyil can.<br \/>\n&#8230;<\/p>\n<p>O, R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan v\u0259 \u0130lham \u018fliyevin ideallar\u0131n\u0131, m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 ulu \u0259cdadlar\u0131na b\u0259nz\u0259yi\u015fl\u0259rini sadalay\u0131r:<\/p>\n<p>R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan,<br \/>\nHaqq z\u0259f\u0259r\u0259 ged\u0259ndir!<br \/>\nAtillan\u0131n tarixd\u0259,<br \/>\nEtdiyini ed\u0259ndir!<br \/>\n\u2026<br \/>\n\u0130lham, \u018frdo\u011fan dedim!<br \/>\nT\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn iki o\u011flu!<br \/>\n\u00c7a\u011fla d\u00fcnya boyunca,<br \/>\nBir n\u0259hrin iki qolu!<br \/>\n\u2026<br \/>\nS\u0259n can\u0131nla, qan\u0131nla,<br \/>\nV\u0259t\u0259nin\u0259 ba\u011fl\u0131san!<br \/>\nVarsan, ulu t\u00fcks\u0259n s\u0259n,<br \/>\nB\u00f6y\u00fck Turan o\u011flusan!<\/p>\n<p>* * *<br \/>\nXalq\u0131n k\u00f6n\u00fcl s\u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7evril\u0259n h\u0259r bir V\u0259t\u0259n \u00f6vlad\u0131 kimi Z\u0259r\u0259ngiz d\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n, eyni zamanda b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n V\u0259t\u0259n probleml\u0259rini, el d\u0259rdl\u0259rini m\u0259nims\u0259mi\u015fdir. O, \u015feirl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk yurdlar\u0131n\u0131n ortaq problemi olan b\u00f6l\u00fcnm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si v\u0259 zorla bir-birl\u0259rind\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n kinay\u0259siz v\u0259 a\u00e7\u0131q ifad\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\n\u0130ki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 &#8211; 1813-c\u00fc il G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 1828-ci il T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259til\u0259 Araz \u00e7ay\u0131 s\u0259rh\u0259d\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 iki yer\u0259 b\u00f6ld\u00fc. \u00d6lk\u0259nin \u00fc\u00e7d\u0259biri ruslara verildi, ikisi is\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u0131nda olan Qacar t\u00fcrk xanl\u0131\u011f\u0131nda qald\u0131. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra ingilisl\u0259rin s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 T\u0259briz m\u0259rk\u0259zli torpaqlar Az\u0259rbaycandan zorla qopar\u0131laraq farslar\u0131n hakimiyy\u0259tin\u0259 verildi. XX \u0259srin sonlar\u0131nda m\u0259rk\u0259zi Bak\u0131 olan (\u015eimali) Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6z idar\u0259\u00e7iliyini \u0259lin\u0259 ald\u0131. T\u0259briz m\u0259rk\u0259zli v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 qa\u015fqay, t\u00fcrkm\u0259n, qarapapaq, x\u0259l\u0259c kimi t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 q\u0131rx milyona yax\u0131n \u0130ran t\u00fcrk\u00fc olan C\u0259nubi Az\u0259rbaycan h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. Onlar b\u00fct\u00fcn siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u0131ndan, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 ana dilind\u0259 t\u0259hsil almaq haqqlar\u0131ndan m\u0259hrum olunaraq ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131, \u201cT\u0259briz m\u0259nim olub, m\u0259nim olacaq!\u201d adl\u0131 \u015feiri il\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rind\u0259n olan bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>Fars\u0131n a\u011fas\u0131na ismar\u0131c\u0131m var,<br \/>\nT\u0259briz m\u0259nim olub, m\u0259nim olacaq!<br \/>\nE\u015fitsin s\u00f6z\u00fcm\u00fc mill\u0259tl\u0259r, xalqlar,<br \/>\nT\u0259briz m\u0259nim olub, m\u0259nim olacaq!<br \/>\n\u2026<br \/>\nG\u0259lin duvaql\u0131d\u0131r ana T\u0259brizim,<br \/>\nSirli-soraql\u0131d\u0131r ana T\u0259brizim,<br \/>\nDo\u011fma elim-obam, bu yurdlar bizim,<br \/>\nT\u0259briz m\u0259nim olub, m\u0259nim olacaq!<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n daha bir V\u0259t\u0259n qay\u011f\u0131s\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u2013 Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 Bor\u00e7al\u0131 b\u00f6lg\u0259sidir. T\u0259briz m\u0259rk\u0259zli C\u0259nubi Az\u0259rbaycan kimi G\u00f6y\u00e7\u0259 m\u0259rk\u0259zli Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan da Moskvan\u0131n xainliyi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. G\u00fcl\u00fcstan, T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra rus ordular\u0131 v\u0259 onlar\u0131n tabeliyind\u0259 olan erm\u0259nil\u0259rin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qald\u0131. B\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim sahibl\u0259ri olan t\u00fcrkl\u0259r \u00f6z v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259n qovularaq \u0130ran, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259tiril\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 t\u0259qdim olundu. Y\u0259ni car Rusiyas\u0131n\u0131n Anadolu il\u0259 T\u00fcrk\u00fcstan aras\u0131nda bufer zonas\u0131 yaratmaq siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131 olaraq, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 erm\u0259ni g\u0259tirilib \u0130r\u0259van, G\u00f6y\u00e7\u0259, Ah\u0131lk\u0259l\u0259k, Ah\u0131ska b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n<p>Eyni zamanda Ah\u0131ska v\u0259 Ah\u0131lkelek \u0130stanbul h\u00f6kum\u0259tind\u0259n al\u0131nd\u0131.<br \/>\nT\u0259briz d\u0259, Ah\u0131ska da, G\u00f6y\u00e7\u0259 d\u0259 \u0259sl sahibl\u0259rin\u0259 qovu\u015facaqlar\u0131 g\u00fcn\u00fc s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r.<br \/>\nZ\u0259r\u0259ngiz xan\u0131m, k\u00f6rp\u0259si yad \u0259ll\u0259rd\u0259 qalan ana h\u0259sr\u0259til\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 h\u0259sr\u0259tini \u201cBayra\u011f\u0131m\u0131 \u00e7\u0259k ba\u015f\u0131na!\u201d adl\u0131 \u015feiri il\u0259 dil\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>G\u00f6yd\u0259 u\u00e7an m\u0259l\u0259kl\u0259rim,<br \/>\nYerd\u0259 a\u00e7an \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rim,<br \/>\n\u0130nan\u0131ram Tanr\u0131ma m\u0259n!<br \/>\nG\u00fcl\u0259c\u0259kdir dil\u0259kl\u0259rim!<\/p>\n<p>G\u00f6y\u00e7\u0259 d\u0259 m\u0259nim olacaq!<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 q\u0259nim olacaq!<br \/>\nQoca tarix! Yol ver biz\u0259!<br \/>\nDal\u011falans\u0131n uca bayraq!<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluq, estetik d\u0259rinlik, s\u00f6zl\u0259rin qatlar\u0131na enm\u0259k, qafiy\u0259 rahatl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ayd\u0131n, s\u0259lis n\u0259qletm\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u201c\u015eu\u015fam\u201d adl\u0131 \u015feirind\u0259ki d\u00f6rdl\u00fckl\u0259r buna n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fam, s\u0259n\u0259 qonaq g\u0259lim,<br \/>\nArzum g\u00f6z\u00fcmd\u0259 qalmas\u0131n!<br \/>\nH\u0259sr\u0259t g\u00f6zl\u0259rim yol \u00e7\u0259kir,<br \/>\nB\u0259s nisgilim azalmas\u0131n?<\/p>\n<p>G\u00fcl\u00fcn\u00fc \u015fehli d\u0259r\u0259r\u0259m,<br \/>\nSin\u0259min \u00fcst\u0259 s\u0259r\u0259r\u0259m,<br \/>\nSevinc ya\u015flar\u0131 \u00e7il\u0259r\u0259m,<br \/>\nYollar\u0131nda \u201ctoz olmas\u0131n\u201d!<\/p>\n<p>O, \u201cBilmir\u0259m\u201d redifli \u015feirind\u0259 h\u0259yat\u0131n axar\u0131n\u0131, zaman\u0131n gedi\u015fat\u0131n\u0131 qism\u0259tin b\u0259l\u0259d\u00e7isi kimi g\u00f6r\u00fcb m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyind\u0259n ziyal\u0131 bir m\u00fct\u0259f\u0259kkir h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259nir.<\/p>\n<p>Nurda da k\u0259d\u0259r var\u0131ym\u0131\u015f?<br \/>\nBir yaz\u0131-q\u0259d\u0259r var\u0131ym\u0131\u015f?<br \/>\nP\u00fcnhan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r var\u0131ym\u0131\u015f?<br \/>\nA\u015fkar bildir\u0259 bilmir\u0259m?<br \/>\n\u2026<br \/>\n\u00d6m\u00fcr amanatd\u0131, Tanr\u0131,<br \/>\n\u00c7ox sirrli h\u0259yatd\u0131, Tanr\u0131,<br \/>\nD\u00fcnya n\u0259 b\u00fcsatd\u0131, Tanr\u0131?<br \/>\nQ\u0259fil dindir\u0259 bilmir\u0259m?<\/p>\n<p>\u015eair do\u011fuldu\u011fu yeri, Qazax \u015f\u0259h\u0259rini \u015feirl\u0259rind\u0259 sanki bir \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kirmi\u015f kimi t\u0259svir edir:<\/p>\n<p>M\u0259n s\u0259ni g\u00f6r\u0259nd\u0259 k\u00f6nl\u00fcm a\u00e7\u0131l\u0131r,<br \/>\nDa\u011flar\u0131 \u0259l-\u0259l\u0259 tutu\u015fan Qazax!<br \/>\nG\u00f6z\u00fcm\u0259 Tanr\u0131n\u0131n nuru sa\u00e7\u0131l\u0131r,<br \/>\nCan\u0131mda qan\u0131mla uyu\u015fan, Qazax!<\/p>\n<p>Geni\u015f sin\u0259sind\u0259 ceyran oyla\u011f\u0131,<br \/>\nMe\u015f\u0259si, \u00e7\u0259m\u0259ni, g\u00fcl\u015f\u0259ni, ba\u011f\u0131,<br \/>\n\u018fz\u0259ld\u0259n \u015fairl\u0259r, pirl\u0259r torpa\u011f\u0131,<br \/>\nHikm\u0259t d\u00fcnyas\u0131na \u015f\u0259r\u0259f, \u015fan, Qazax!<\/p>\n<p>S\u00fcleyman \u00c7\u0259l\u0259bi \u201cM\u00f6vlud\u201duna Allah\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 h\u0259r i\u015f\u0259 ba\u015flayark\u0259n Allah\u0131n ad\u0131n\u0131n zikr edilm\u0259sinin vacib oldu\u011funu v\u0259 Allah\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u015flayan i\u015fin asan olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirir. O deyir:<\/p>\n<p>Allah ad\u0131n zikredelim evvela,<br \/>\nVacib oldur c\u00fcmle i\u015fte her kula.<br \/>\nAll\u00e2h ad\u0131n her kim ol evvel an\u00e2,<br \/>\nHer i\u015fi \u00e2san eder All\u00e2h an\u00e2<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131 da xeyli uzun m\u0259nzum\u0259sind\u0259 M\u00f6vlidin T\u00f6vhid b\u00f6l\u00fcm\u00fc kimi h\u0259yat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif hiss\u0259l\u0259rini misallarla izah edir.<\/p>\n<p>Ya Allah\u2026<\/p>\n<p>U\u015faql\u0131q d\u00fcnyamdan<br \/>\n\u0259b\u0259di bir s\u0259s,<br \/>\nG\u0259lir qula\u011f\u0131ma,<br \/>\ndo\u011fma, m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u2013<br \/>\nYa Allah!<br \/>\n\u2026<br \/>\nBir \u0259dib, bir q\u0259l\u0259m<br \/>\nAld\u0131 \u0259lin\u0259,<br \/>\nG\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259,<br \/>\nM\u0259n e\u015fid\u0259ni<br \/>\n\u0130lkin bu s\u00f6z<br \/>\nG\u0259ldi onun dilin\u0259! \u2013<br \/>\nYa Allah!<\/p>\n<p>G\u00f6t\u00fcr\u00fcb beynimd\u0259, \u00fcr\u0259yimd\u0259ki<br \/>\nBir iki k\u0259lm\u0259ni yazsam ka\u011f\u0131za,<br \/>\nKa\u011f\u0131z da dolacaq,<br \/>\ng\u00f6z d\u0259 dolacaq,<br \/>\nH\u0259r s\u00f6z\u00fcm-bir tarix,<br \/>\nYadda qalacaq!<br \/>\nBilir\u0259m, ilk s\u00f6z\u00fcm<br \/>\nbu s\u00f6z olacaq \u2013<br \/>\nYa Allah!<\/p>\n<p>\u015eair\u0259 1992-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 i\u015f\u011fal olunanda k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq c\u0259bh\u0259y\u0259 yollanan, iki il\u0259 yax\u0131n c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259n sonra yan\u0131nda bomba partlayan, n\u0259tic\u0259d\u0259 beyin travmas\u0131 alan v\u0259 ev\u0259 qay\u0131td\u0131qdan bir m\u00fcdd\u0259t sonra \u015f\u0259hid olan bac\u0131s\u0131 V\u0259fa D\u0259mir\u00e7io\u011flu \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 poema v\u0259 \u015feirl\u0259ri \u201cV\u0259fam M\u0259nim\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda toplay\u0131b. H\u0259m\u00e7inin, \u015f\u0259hid bac\u0131s\u0131 V\u0259faya D\u0259mir\u00e7io\u011fluna \u201cYa\u015fa V\u0259fa D\u0259mir\u00e7io\u011flu\u201d adl\u0131 \u015feir d\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. H\u0259min \u015feirin iki b\u0259ndi bel\u0259dir:<\/p>\n<p>Ad\u0131n dill\u0259rd\u0259 \u0259zb\u0259rdi,<br \/>\nYa\u015fa, V\u0259fa D\u0259mir\u00e7io\u011flu!<br \/>\n\u015e\u00f6hr\u0259tin ell\u0259r g\u0259z\u0259rdi,<br \/>\nYa\u015fa, V\u0259fa D\u0259mir\u00e7io\u011flu!<\/p>\n<p>G\u00f6d\u0259k \u00f6mr\u00fcn soraq, soraq!<br \/>\nCan kitab\u0131n varaq, varaq!<br \/>\nK\u00f6ks\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayraq,<br \/>\nYa\u015fa, V\u0259fa D\u0259mir\u00e7io\u011flu!<\/p>\n<p>Z\u0259r\u0259ngiz xan\u0131m \u015e\u0259hidl\u0259r\u0259 h\u0259sr etdiyi v\u0259 \u201cQ\u0259l\u0259b\u0259 K\u00f6yn\u0259yi\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu kitaba alt\u0131 poema daxil edib. Ilk s\u0131rada 44 g\u00fcnl\u00fck Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259dakarl\u0131qlar g\u00f6st\u0259rib \u015f\u0259hid olan general Polad H\u0259\u015fimov \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cPolad Polad\u0131m &#8211; Qalibim\u201d poemas\u0131na yer verib:<\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck Z\u0259f\u0259r<br \/>\n\u00c7al\u0131nd\u0131, bilin!<br \/>\nPolad\u0131n qisas\u0131,<br \/>\nAl\u0131nd\u0131, bilin!<\/p>\n<p>Durur ba\u015f\u0131m \u00fcst\u0259<br \/>\n\u00dc\u00e7r\u0259ngli bayraq,<br \/>\nAl\u0131nd\u0131 yadlardan,<br \/>\nAnam\u0131z torpaq!<\/p>\n<p>Dal\u011falan bayra\u011f\u0131m,<br \/>\nU\u011furlar olsun!<br \/>\nPolad t\u0259k igidl\u0259r<br \/>\nDaim var olsun!<\/p>\n<p>\u0130kinci poemas\u0131 \u201cKaz\u0131m Qara B\u0259kir Pa\u015fa\u201d poemas\u0131d\u0131r. O, \u015e\u0259rqin fatehi kimi d\u0259 tan\u0131nan, \u015e\u0259rqi Anadolunu ruslardan v\u0259 onlar\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olan erm\u0259nil\u0259rd\u0259n xilas ed\u0259n Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131b. M\u0259nzum\u0259y\u0259 bu misralarla ba\u015flay\u0131r:<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00fcn s\u0259rk\u0259rd\u0259si, igid komandan,<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n s\u0259rv\u0259ri, o igid aslan,<br \/>\nMustafa Kamal\u0131n \u0259mriyl\u0259 haman,<br \/>\n\u00c7atm\u0131\u015f qarda\u015f\u0131n\u0131n dad\u0131na candan,<br \/>\nT\u00fcrk\u00fcn sevgisini t\u00fcrk\u0259 yetirmi\u015f!<br \/>\n\u00d6z\u00fcyl\u0259 qarda\u015fl\u0131q e\u015fqi g\u0259tirmi\u015f!<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi R\u0259sul Rzaya h\u0259sr etdiyi \u201cH\u0259r \u00f6m\u00fcr bir n\u0259\u011fm\u0259&#8230;\u201d adl\u0131 poemas\u0131d\u0131r.<br \/>\nOnun d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc poemas\u0131 \u201cT\u0259nha Qay\u0131q\u201d adlan\u0131r v\u0259 \u015fair\u0259 Nur\u0259ngiz G\u00fcn\u0259 h\u0259sr edilib.<br \/>\nBe\u015fincisi \u201c\u00c7anaqqala 100\u201d adlan\u0131r. O, bunu \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131b.<br \/>\nAlt\u0131nc\u0131 poema \u201cA\u011flama dan \u00fcz\u00fc\u2026\u201d adl\u0131 poemas\u0131d\u0131r. Vaxts\u0131z d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b.<\/p>\n<p><!--colorstart:#CC0000--><span style=\"color: #cc0000;\"><!--\/colorstart--><b>Bir s\u00f6zl\u0259, dem\u0259k olar ki, Z\u0259r\u0259ngiz D\u0259mir\u00e7i Qayal\u0131 xalq\u0131n\u0131n probleml\u0259rini dil\u0259 g\u0259tirm\u0259yi, g\u00fcn\u00fcn tarixi hadis\u0259l\u0259rinin dastan\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alma\u011f\u0131, xalq\u0131n ba\u011fr\u0131ndan \u00e7\u0131xan igidl\u0259rin c\u0259sar\u0259tl\u0259rini, f\u0259dakarl\u0131qlar\u0131n\u0131, \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/b><!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5677\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Eli-Qafqasiyali-001.jpg\" alt=\"\" width=\"222\" height=\"232\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Prof. Dr. Ali KAFKASYALI<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong><i>ZiM.Az<\/i><\/strong><\/span><br \/>\n<!--colorend--><!--\/colorend--><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/dunya\/turan\/6467-zrngiz-dmiri-qayaldan-dastan-dadnda-eirlr.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] M\u0259lumdur ki, milli dastanlar d\u00fcnya s\u0259hn\u0259sin\u0259 \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7at\u0131r. Mill\u0259tin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc haqq\u0131ndak\u0131 bir hadis\u0259nin o&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5675,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti","wpcat-1-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5674"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5678,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674\/revisions\/5678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}