{"id":5736,"date":"2024-08-01T00:40:47","date_gmt":"2024-07-31T20:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5736"},"modified":"2024-08-03T11:45:14","modified_gmt":"2024-08-03T07:45:14","slug":"milli-varligimiz-az%c9%99rbaycan-dili-zim-az","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=5736","title":{"rendered":"Milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z-Az\u0259rbaycan dili \u00bb ZiM.Az"},"content":{"rendered":"<p>[ad_1]<\/p>\n<div>\n<p><strong><span style=\"color: #cc0000;\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin r\u0259smi dili statusunu alm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan dilinin geni\u015f t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 s\u0259rb\u0259st inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit z\u0259min yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 dilimiz\u0259 qar\u015f\u0131 edilmi\u015f haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n, t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259hrifl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Dil \u00f6z daxili Qanunlar\u0131 \u0259sas\u0131nda inki\u015faf edirs\u0259 d\u0259 onun t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259tbiq edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f geni\u015f imkanlar bu inki\u015faf\u0131n daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 dol\u011fun olmas\u0131na t\u0259kan verir.<!--colorend--><\/span><!--\/colorend--><\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn xalqlarda oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n da dili onun milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n ba\u015fl\u0131ca amill\u0259rd\u0259ndir. Dilimiz xalq\u0131n ke\u00e7diyi b\u00fct\u00fcn tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 onunla birg\u0259 olmu\u015f, onun taleyini ya\u015fam\u0131\u015f, \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. O, xalq\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rind\u0259 bel\u0259 onun milli m\u0259nliyini, xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 olan inam\u0131n\u0131 qoruyub m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir. \u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 sahib olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalan bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Bu, onun m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili bu g\u00fcn d\u0259rin fikirl\u0259ri \u0259n inc\u0259 \u00e7alarlar\u0131nad\u0259k olduqca ayd\u0131n bir \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malik dill\u0259rd\u0259ndir. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rd\u0259ki d\u0259rinliyi, hissl\u0259rd\u0259ki inc\u0259likl\u0259ri b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k kamilliyin\u0259 yeti\u015f\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 xalqa bir ne\u00e7\u0259 minillik tarix ya\u015famas\u0131 laz\u0131m g\u0259lir. Az\u0259rbaycan dilinin bug\u00fcnk\u00fc inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim xalqlar\u0131ndand\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dilinin d\u00fcnya dill\u0259ri aras\u0131nda \u0259n kamil dill\u0259rd\u0259n biri oldu\u011fu h\u0259qiq\u0259tini bir \u00e7ox xalqlar\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 etiraf etmi\u015fl\u0259r. Onlar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 bu dili XIX \u0259srd\u0259 Avropada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f frans\u0131z dili il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k, onu Avrasiyan\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259 i\u015fl\u0259nil\u0259n bir dil kimi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fl\u0259r. Milyonlarla az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n haz\u0131rda m\u0259d\u0259ni inki\u015faf vasit\u0259si olan bu dil tarix\u0259n n\u0259inki Qafqazda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, h\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 daha geni\u015f m\u0259kanda m\u00fcxt\u0259lif dilli xalqlar\u0131n da istifad\u0259 el\u0259dikl\u0259ri \u00fcmumi bir dil olmu\u015fdur.<br \/>\nNe\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tin yarad\u0131c\u0131s\u0131 olan xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi q\u0259d\u0259r onun dilinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc tarixi d\u0259 olduqca q\u0259dimdir. Az\u0259rbaycan dili t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li \u00fcmumxalq canl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131q dili z\u0259minind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib \u015fifahi \u0259d\u0259bi dil\u0259 \u00e7evril\u0259n\u0259d\u0259k v\u0259 sonradan bu \u0259sasda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin yaz\u0131l\u0131 qolu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapana q\u0259d\u0259r y\u00fcz ill\u0259r boyunca m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir yol ke\u00e7mi\u015fdir.<br \/>\nQ\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarix\u0259 malik t\u00fcrk dil ail\u0259sinin o\u011fuz qrupuna daxil olan Az\u0259rbaycan dilinin tarixi miladdan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 t\u00fcrk boy birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin \u00fcmumi anla\u015fma vasit\u0259si olan bu dil IV-V \u0259srl\u0259rd\u0259n etibar\u0259n \u00fcmumxalq dan\u0131\u015f\u0131q dili kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Dilimizin \u00f6z\u0259yini ta q\u0259diml\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndak\u0131 t\u00fcrk \u0259silli boylar\u0131n v\u0259 soylar\u0131n dili t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<br \/>\nAna dilimizin inki\u015faf yolu Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ana dilimizin tarixi ke\u00e7mi\u015fi il\u0259 yana\u015f\u0131, bug\u00fcnk\u00fc durumunu v\u0259 m\u00f6vcud probleml\u0259rini d\u0259 daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131b v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ilkin olaraq imza at\u0131b. H\u0259min t\u0259dbirl\u0259r s\u0131ras\u0131nda \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 18 iyun 2001-ci il tarixli F\u0259rman x\u00fcsusi yer tutur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin dil siyas\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si, formala\u015fmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bu tarixi F\u0259rman d\u00f6vl\u0259t dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 geni\u015f m\u0259lumatlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 vacib add\u0131mlardan biri d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin 2002-ci il sentyabr\u0131n 30-da imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunudur. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ana dilin\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n bu qanunda d\u00f6vl\u0259t dilinin i\u015fl\u0259nm\u0259si, inki\u015faf\u0131, safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 dil\u00e7ilik elminin n\u0259z\u0259ri v\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Ana dilini \u00fcr\u0259kd\u0259n sev\u0259n, bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259xr ed\u0259n \u00dcmummilli Lider b\u0259nz\u0259rsiz nitql\u0259rind\u0259, d\u0259rin m\u0259zmunlu \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda dilimizin r\u0259ngar\u0259ng ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259n ustal\u0131qla istifad\u0259 edirdi.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin dil siyas\u0259ti bu g\u00fcn d\u0259 c\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin prioritet istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Buna misal olaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d 1 noyabr 2018-ci il tarixli F\u0259rman\u0131n\u0131n misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.Dilimizin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r f\u0259rdi yox, \u00fcmumi xarakterli olub, b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131 v\u0259 \u015fifahi \u0259d\u0259bi, b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf etdirilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5084\" src=\"https:\/\/yurd.info.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Babacan-Qusar-001.jpg\" alt=\"\" width=\"413\" height=\"375\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #3366ff;\">Babacan Z\u018fK\u0130YEV,<br \/>\n<i>Qusar rayonu<br \/>\nBalaqusar k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259binin direktoru<\/i><\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><!--colorend--><!--\/colorend--><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n<p><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1\"><\/script><\/p>\n<p>[ad_2]<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/zim.az\/azerbaycan\/region\/6480-milli-varlmz-azrbaycan-dili.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin r\u0259smi dili statusunu alm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan dilinin geni\u015f t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 s\u0259rb\u0259st&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199,1,211],"tags":[],"class_list":["post-5736","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos-yazilar","category-xbr-xtti","category-zim-az-zirve-info","wpcat-199-id","wpcat-1-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5736","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5736"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5736\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5738,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5736\/revisions\/5738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5736"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5736"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}