{"id":6012,"date":"2025-04-09T21:14:33","date_gmt":"2025-04-09T17:14:33","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=6012"},"modified":"2025-04-09T21:14:33","modified_gmt":"2025-04-09T17:14:33","slug":"b%c9%99sir%c9%99-eziz%c9%99li-bagli-bir-qapiya-acar-axtarsan-ancaq-alimlerde-axtar-taparsan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=6012","title":{"rendered":"B\u0259sir\u0259 \u018fziz\u0259li: \u201cBA\u011eLI B\u0130R QAPIYA A\u00c7AR AXTARSAN, ANCAQ AL\u0130ML\u018fRD\u018f AXTAR, TAPARSAN&#8221;"},"content":{"rendered":"<div class=\"articletext\"><span style=\"color: #ff0000;\"><b>\u201cBA\u011eLI B\u0130R QAPIYA A\u00c7AR AXTARSAN, ANCAQ AL\u0130ML\u018fRD\u018f AXTAR, TAPARSAN\u201d<\/p>\n<p><i>(B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin t\u0259dqiqatlar\u0131nda<br \/>\nAsiya \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri)<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><b>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixinin, b\u0259dii irsimizin m\u00fchacir\u0259t qolunun, milli \u0259d\u0259bi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn bir s\u0131ra \u00f6n\u0259mli v\u0259 konseptual probleml\u0259rinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olan professor B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda son ill\u0259rd\u0259 Asiya \u0259d\u0259biyyat\u0131 da m\u00fch\u00fcm yer tutur. \u201cRabindranat Taqor. Yeni Hindistan\u0131n manifesti\u201d kitab\u0131, \u201cAsiyaya a\u00e7\u0131lan \u0259d\u0259biyyat qap\u0131s\u0131\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan-Pakistan \u0259d\u0259bi ili\u015fgil\u0259ri: ke\u00e7mi\u015fd\u0259n bug\u00fcn\u0259\u201d, \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq amili kimi\u201d, \u201cNizami G\u0259nc\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d izl\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7a\u011fda\u015f Koreya n\u0259sri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 kontekstind\u0259\u201d, \u201cKim Jiha v\u0259 X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk yarad\u0131c\u0131l\u0131\u0131nda demokratik v\u0259 milli m\u00fccadil\u0259nin inikas\u0131\u201d, \u201cKim Jiha: \u201cT\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz il\u0259riy\u0259 do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fcn\u201d, \u201c\u00c7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259 Koreya romanlar\u0131nda \u015e\u0259rq-Q\u0259rb diskursu; g\u0259l\u0259n\u0259kd\u0259n avanqard\u00e7\u0131l\u0131\u011fa\u201d, \u201cHan Kanq v\u0259 onun \u201cvegeterian\u201d\u0131, \u201cHaruki Murakami \u2013 Yapon \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ya\u015fayan klassiki\u201d, \u201cRabindranat Taqorun roman yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hind ictimai ger\u00e7\u0259kliyinin t\u0259sviri\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan \u2013 \u0130ndoneziya \u0259d\u0259bi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u201d, \u201cS\u0259nd\u0259n \u00f6tr\u00fc min yol!\u201d, \u201cV\u0259 da\u011flardan g\u0259l\u0259n s\u0259da\u201d, \u201cMin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m g\u00fcn\u0259\u015fin i\u015f\u0131qlar\u0131\u201d kimi m\u0259qal\u0259 v\u0259 yaz\u0131lardan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi B.\u018fhm\u0259dli Pakistan, \u00e7in, Koreya, yapon, hind, \u0259fqan, \u0130ndoneziya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini, ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259dibl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rini t\u0259hlil etmi\u015f, Az\u0259rbaycan elmi sferas\u0131 v\u0259 oxucu \u00e7evr\u0259sin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir.<\/b><\/span><\/p>\n<p>B.\u018fhm\u0259dlinin Asiya \u0259d\u0259biyyat\u0131na h\u0259sr etdiyi m\u0259qal\u0259l\u0259ri \u00e7oxc\u0259h\u0259tliliyi, orijinal \u015f\u0259rhi il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u201cT\u0259kc\u0259 onu dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, benqal \u015fairi, dramaturq v\u0259 nasiri Rabindranat Taqor Asiya xalqlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 ilk Nobel m\u00fckafat\u0131 alanlardand\u0131r. Dig\u0259r Asiya xalqlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u0259 b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin zirv\u0259sini f\u0259th ed\u0259n \u015fairl\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar, dramaturqlar, filosoflar az olmay\u0131b. Yapon v\u0259 \u00e7in yazarlar\u0131 da Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar Asiya xalqlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u00fcnya b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutdu\u011funun s\u00fcbutudur\u201d dey\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim Az\u0259rbaycan t\u0259nqidinin bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 Uzaq \u015e\u0259rqin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u0259d\u0259biyyat\u0131na y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259y\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131za yeni m\u00f6vzular qazand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nSon ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan-Pakistan \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda B.\u018fhm\u0259dlinin d\u0259 x\u00fcsusi rolu vard\u0131r. \u201cAz\u0259rbaycan-Pakistan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri xalqlar\u0131n tarixind\u0259, dilind\u0259, b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259, etnogenezisind\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 gizl\u0259nir\u201d dey\u0259n g\u00f6rk\u0259mli alim \u201cminillikl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n islami d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcf g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u00e7a\u011fda\u015f milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 areal\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdirir. Pakistanl\u0131 qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6z\u00fc (g\u00fcc m\u0259nas\u0131nda) v\u0259 S\u00f6z\u00fc (b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259nas\u0131nda!) biz\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259d\u0259r m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir, \u0259zizdir v\u0259 g\u0259r\u0259klidir\u201d yazmaqla \u0259laq\u0259l\u0259rimizin m\u0259n\u0259vi t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. G\u00f6rk\u0259mli filosof-\u015fair M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130qbal\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n B.\u018fhm\u0259dli haql\u0131 olaraq yaz\u0131r: \u201cM\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130qbal bir siyas\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t adam\u0131, islam islahat\u00e7\u0131s\u0131, h\u00fcquq\u00e7u olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 bir \u0259d\u0259biyyat v\u0259 fikir adam\u0131, g\u00f6rk\u0259mli \u015fair, filosof idi. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda islam c\u0259miyy\u0259tinin d\u00fcn\u0259ni, bug\u00fcn\u00fc v\u0259 sabah\u0131 yeni meyarlar \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fir v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. \u018fd\u0259biyyat v\u0259 ictimai fikir onun f\u0259aliyy\u0259tinin qo\u015fa qanadlar\u0131 idi\u201d. B.\u018fhm\u0259dlinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 \u00f6n s\u00f6z\u00fc il\u0259 XVII \u0259sr m\u00fct\u0259f\u0259kkir urdu \u015fairi Sultan Bahunun \u0259s\u0259rl\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si v\u0259 yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr olunaca\u011f\u0131 da t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alimin Az\u0259rbaycan-Pakistan \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na ver\u0259c\u0259yi m\u00fch\u00fcm bir t\u00f6hf\u0259dir.<br \/>\nB\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin \u00e7in \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131nda z\u0259ngin v\u0259 q\u0259dim tarix\u0259 malik Az\u0259rbaycan-\u00e7in \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rinin tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r yetiril\u0259r\u0259k, milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00e7in m\u00f6vzusunun i\u015fl\u0259nm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim q\u0259dim \u00e7in m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 t\u00fcrkl\u0259r haqq\u0131ndak\u0131 poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131r, G\u00f6yt\u00fcrk n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7in izl\u0259rini t\u0259hlil edir, N.G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u201cYeddi g\u00f6z\u0259l\u201d v\u0259 \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d poemalar\u0131nda \u00e7in m\u00f6vzusunu \u00f6yr\u0259nir: \u201cN.G\u0259nc\u0259vinin \u201cYedi g\u00f6z\u0259l\u201d, \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d, \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d poemalar\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7inli obraz\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f, yaxud b\u0259dii t\u0259svir v\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7in arxetipl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdir\u201d. B.\u018fhm\u0259dli \u201cq\u0259dim \u0130p\u0259k yolunda yaln\u0131z ticari \u0259laq\u0259l\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259bi ili\u015fgil\u0259r formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r\u201d q\u0259na\u0259tini ifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n d\u0259 haql\u0131d\u0131r.<br \/>\nB.\u018fhm\u0259dlinin Koreya \u0259d\u0259biyyat\u0131 sah\u0259sind\u0259ki m\u0259qal\u0259 v\u0259 yaz\u0131lar\u0131 da maraq do\u011furur. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, 2024-c\u00fc ild\u0259 \u018fd\u0259biyyat \u00fczr\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Han Kanq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alimin daha \u0259vv\u0259l diqq\u0259tini c\u0259lb etmi\u015f, \u201cHan Kanq v\u0259 onun \u201cvegeterian\u201d yaz\u0131s\u0131nda m\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259s\u0259rini \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. \u201cPoeziyas\u0131 milli g\u0259l\u0259n\u0259ks\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 Q\u0259rb poeziyas\u0131n\u0131 sintez ed\u0259n\u201d \u00e7a\u011fda\u015f Koreya \u015fairi Kima Jihan\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 B.\u018fhm\u0259dlinin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur: \u201cT\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz il\u0259riy\u0259 do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fcn!\u201d Kim Jiha h\u0259yatda \u00e7\u0259kdiyi b\u00fct\u00fcn \u0259zab-\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, h\u0259mi\u015f\u0259 ir\u0259liy\u0259 do\u011fru y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u0259zmind\u0259n geri \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015fdir. Kim Jihan\u0131n poeziyas\u0131nda m\u00fcbariz\u0259, m\u00fccadil\u0259 \u0259zmi q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259ttl\u0259 ke\u00e7ir; o, inadla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 inan\u0131r v\u0259 oxucunu da buna inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d.<br \/>\nB\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin Asiya \u0259d\u0259biyyat\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131nda Rabindranat Taqor yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm yer tutur. \u00c7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 z\u0259ngin b\u0259dii irs\u0259 malik g\u00f6rk\u0259mli hind yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 R.Taqorun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n, R.Taqor poeziyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzu v\u0259 ideya istiqam\u0259tl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n B.\u018fhm\u0259dli hind \u0259dibinin \u015feirl\u0259rind\u0259 milli azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131n \u0259ks olunmas\u0131n\u0131 poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259hat\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil edir.<br \/>\nB.\u018fhm\u0259dli hind yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ictimai g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin geni\u015f sferada \u0259ks olundu\u011fu poeziyas\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u00fcmun\u0259l\u0259ri t\u0259dqiqata c\u0259lb edir, \u0259dibin \u201cD\u00fc\u015fk\u00fcnl\u0259\u015fmi\u015f \u00fcr\u0259yin \u00fcmidi\u201d, \u201cAna Benqaliya\u201d, \u201cHindistan lak\u015fam\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 milli azadl\u0131q m\u00f6vzusunu \u015f\u0259rh edir.<br \/>\n\u201cTaqor yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n romanlar\u0131nda Hindistanda ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi prosesl\u0259r\u0259 geni\u015f yer verilir\u201d yazan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alimin monoqrafiya v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli hind yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi n\u0259sri \u00f6n\u0259mli yer\u0259 sahibdir. \u201cArt\u0131q dey\u0259 bil\u0259r\u0259m: d\u00fcnya taqor\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda m\u0259nim d\u0259 imzam var&#8230;\u201d dey\u0259n B.\u018fhm\u0259dlinin, t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, g\u00f6rk\u0259mli \u0259dib\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f kitab\u0131 Hindistanda ingilis dilind\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur.<br \/>\nHaruki Murakami haqq\u0131nda \u201cd\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 onun simas\u0131nda ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir ed\u0259n bir yaz\u0131\u00e7\u0131 qazanm\u0131\u015fd\u0131r\u201d dey\u0259n B.\u018fhm\u0259dlinin \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 aras\u0131nda m\u0259\u015fhur yapon \u0259dibin\u0259 maraq da \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutur. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim \u201cyaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201c\u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 h\u0259r k\u0259s ist\u0259diyini tap\u0131r\u201d fikrind\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259qiq\u0259t var\u201d dem\u0259kl\u0259 \u201c\u00e7a\u011fda\u015f yapon \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ya\u015fayan klassiki Haruki Murakami\u201dnin \u0259d\u0259bi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin orijinall\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda yeni bir t\u0259dqiqat obyekti kimi son ill\u0259rin hadis\u0259si olan \u0130ndoneziya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, Az\u0259rbaycan-\u0130ndoneziya \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin ifad\u0259sind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alimin \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli fikirl\u0259rini oxuyuruq: \u201c\u018fd\u0259biyyat, m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131n milli identifikasiyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n amill\u0259rd\u0259n olmu\u015fdur; zaman-zaman ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t kodekstind\u0259 onu ya\u015fadacaq, milli kimliyini b\u0259lirl\u0259y\u0259c\u0259k kodlar \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. \u018fd\u0259biyyatda, m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259r olur. Bu c\u0259h\u0259tl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 ortaq s\u00fcjet x\u0259tl\u0259ri \u0259n q\u0259dimliyi il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Bir-birin\u0259 yax\u0131n q\u0259hr\u0259manlar, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n estetik qavram\u0131, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 s. b\u0259z\u0259n bir-biril\u0259 yax\u0131nl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Bu c\u0259h\u0259tl\u0259ri tap\u0131b ortaya \u00e7\u0131xarmaq, xalqlar, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131, z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, tarixi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131xarmaq bax\u0131m\u0131ndan vacibdir. Bu m\u0259nada, xalqlar\u0131n bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131, \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259sini saxlamaq \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. B\u0259z\u0259n bu \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6vcud olsa da, co\u011frafi uzaql\u0131q, yaxud siyasi, tarixi hadis\u0259l\u0259r onlar\u0131n yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 l\u0259ngidir. Az\u0259rbaycan-\u0130ndoneziya \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri, fikrimizc\u0259, bel\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259ni ya\u015fay\u0131r\u201d. Bu \u00f6n\u0259mli fikirl\u0259rd\u0259n sonra t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim \u0130ndoneziya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan edil\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirir, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259d\u0259biyyatdan t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri v\u0259 onun t\u0259dqiqi z\u0259ruriliyini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin Asiya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat obyekti ola bil\u0259c\u0259k m\u00f6vzular\u0131 bitm\u0259diyi kimi B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elmin\u0259 s\u0259rf etdiyi \u0259zmi d\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259zdir. Dahi Nizami G\u0259nc\u0259vi yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201cba\u011fl\u0131 bir qap\u0131ya a\u00e7ar axtarsan, ancaq aliml\u0259rd\u0259 axtar, taparsan\u201d. B.\u018fhm\u0259dli elm m\u0259b\u0259din\u0259 a\u00e7ar\u0131 &#8211; g\u00fccl\u00fc q\u0259l\u0259mi il\u0259 daxil olan, ara\u015fd\u0131rmaqdan yorulmayan d\u0259y\u0259rli aliml\u0259rimizd\u0259ndir.<\/b><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" title=\"B\u0259sir\u0259 \u018fziz\u0259li: \u201cBA\u011eLI B\u0130R QAPIYA A\u00c7AR AXTARSAN, ANCAQ AL\u0130ML\u018fRD\u018f AXTAR, TAPARSAN&quot;\" src=\"https:\/\/elm.info.az\/uploads\/posts\/2025-04\/1744218367_bsir-zizliyeva.jpg\" alt=\"B\u0259sir\u0259 \u018fziz\u0259li: \u201cBA\u011eLI B\u0130R QAPIYA A\u00c7AR AXTARSAN, ANCAQ AL\u0130ML\u018fRD\u018f AXTAR, TAPARSAN&quot;\" \/><\/div>\n<div class=\"articletext\"><span style=\"color: #3366ff;\"><b>B\u0259sir\u0259 \u018fziz\u0259li<br \/>\n<i>Filologiya elml\u0259ri doktoru<\/i><\/p>\n<p>ZiM.Az<\/b><\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<div class=\"quote\">Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<\/div>\n<div class=\"quote\">M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBA\u011eLI B\u0130R QAPIYA A\u00c7AR AXTARSAN, ANCAQ AL\u0130ML\u018fRD\u018f AXTAR, TAPARSAN\u201d (B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin t\u0259dqiqatlar\u0131nda Asiya \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri) Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixinin, b\u0259dii irsimizin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[181,191,169,1,211],"tags":[],"class_list":["post-6012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baskecid","category-elmi-mqallr","category-humanitar-elmlr","category-xbr-xtti","category-zim-az-zirve-info","wpcat-181-id","wpcat-191-id","wpcat-169-id","wpcat-1-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6016,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6012\/revisions\/6016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}