{"id":6043,"date":"2025-04-26T00:50:31","date_gmt":"2025-04-25T20:50:31","guid":{"rendered":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=6043"},"modified":"2025-04-26T00:50:31","modified_gmt":"2025-04-25T20:50:31","slug":"malyariya-il%c9%99-mubariz%c9%99d%c9%99-saglam-g%c9%99l%c9%99c%c9%99yin-t%c9%99min-olunmasi-ictimaiyy%c9%99tin-birg%c9%99-m%c9%99suliyy%c9%99tidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yurd.info.az\/?p=6043","title":{"rendered":"Malyariya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 sa\u011flam g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259min olunmas\u0131 ictimaiyy\u0259tin birg\u0259 m\u0259suliyy\u0259tidir"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan Pediatrlar Assosiasiyas\u0131 olaraq h\u0259r il aprelin 25-d\u0259 qeyd olunan \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259m beyn\u0259lxalq, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259daxili s\u0259yl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259diyimizi b\u0259yan edirik.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) 60-c\u0131 sessiyas\u0131nda q\u0259bul olunmu\u015f q\u0259rara \u0259sas\u0259n bu g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131 malyariyaya qar\u015f\u0131 qlobal m\u00fcbariz\u0259y\u0259 diqq\u0259ti art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Malyariya a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lan v\u0259 h\u0259r il d\u00fcnyada 300 milyondan \u00e7ox insan\u0131 t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qoyan ciddi infeksion x\u0259st\u0259likdir. 2000-ci ild\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyada 2,2 milyard malyariya v\u0259 12,7 milyon \u00f6l\u00fcm hadis\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131n\u0131b. Lakin \u00dcST-\u00fcn yeni hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259lik b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Afrika da \u0259sas ictimai sa\u011flaml\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si olaraq qal\u0131r.<br \/>\n2008-2014-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Pediatrlar Assosiasiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri \u00f6lk\u0259mizd\u0259 malyariyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131nda v\u0259 elmi s\u00fcbutlara \u0259saslanan m\u00fcalic\u0259 protokolunun t\u0259rtibind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edib. Bu protokol BMT-nin x\u00fcsusi t\u0259liml\u0259ri v\u0259 97 sual-cavabdan ibar\u0259t s\u0131naq m\u0259rh\u0259l\u0259sinin u\u011furla tamamlanmas\u0131ndan sonra t\u0259sdiql\u0259nib v\u0259 t\u0259tbiq olunub.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Pediatrlar Assosiasiyas\u0131 \u00dcST-\u00fcn malyariyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 proqram\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259 reall\u0131qlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 adaptasiya ed\u0259r\u0259k, x\u00fcsusil\u0259 malyariyan\u0131n y\u00fcks\u0259k riskli oldu\u011fu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irib. Bu proses Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, BMT-nin U\u015faq Fondunun (UNICEF) d\u0259st\u0259yi il\u0259 t\u0259\u015fkil olunub. Region h\u0259kiml\u0259ri il\u0259 birg\u0259 t\u0259liml\u0259r ke\u00e7irilib, elmi s\u00fcbutlara \u0259saslanan m\u00fcalic\u0259 protokollar\u0131 haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 \u0259hali aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilib. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 effektiv \u0259ks-epidemik t\u0259dbirl\u0259r sistemli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib.<br \/>\nHaz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yerli yoluxma hallar\u0131na rast g\u0259linm\u0259m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, profilaktik v\u0259 \u0259ks-epidemik t\u0259dbirl\u0259r davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin t\u0259m\u0259lind\u0259 tarixi bir irs dayan\u0131r.<br \/>\nTan\u0131nm\u0131\u015f alim, epidemioloq, \u018fm\u0259kdar Elm Xadimi, professor Ta\u011f\u0131 Ta\u011f\u0131zad\u0259 h\u0259l\u0259 1970-80-ci ill\u0259rd\u0259 malyariyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm bir t\u0259klif ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 evkalipt a\u011faclar\u0131n\u0131n \u0259kilm\u0259si v\u0259 gambuziya bal\u0131qlar\u0131n\u0131n su h\u00f6vz\u0259l\u0259rin\u0259 burax\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu bioloji m\u00fcbariz\u0259 metodlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 malyariyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 u\u011furla al\u0131n\u0131b v\u0259 bu t\u00f6hf\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin s\u0259hiyy\u0259 tarixind\u0259 n\u00fcmun\u0259 olaraq xat\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Assosiasiya olaraq bildiririk ki, malyariya kimi qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bil\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 elmi yana\u015fma, ictimai maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 davaml\u0131 profilaktik t\u0259dbirl\u0259r h\u0259lledici rol oynay\u0131r. Biz bu istiqam\u0259td\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa a\u00e7\u0131q oldu\u011fumuzu, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z t\u00f6hf\u0259mizi verm\u0259y\u0259 davam etdiyimizi vur\u011fulay\u0131r\u0131q.<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Sa\u011flam g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259min olunmas\u0131 h\u0259r bir s\u0259hiyy\u0259 i\u015f\u00e7isinin v\u0259 ictimaiyy\u0259tin birg\u0259 m\u0259suliyy\u0259tidir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0T\u0259ran\u0259 TA\u011eI-ZAD\u018f<br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan Pediatrlar Assosiasiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri,<\/em><br \/>\n<em>Avrasiya U\u015faq H\u0259kiml\u0259ri Federasiyas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti,<\/em><br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin<\/em><br \/>\n<em>II U\u015faq x\u0259st\u0259likl\u0259ri kafedras\u0131n\u0131n<\/em><br \/>\n<em>dosenti, tibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/em><br \/>\n<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Pediatrlar Assosiasiyas\u0131 olaraq h\u0259r il aprelin 25-d\u0259 qeyd olunan \u00dcmumd\u00fcnya Malyariya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259m&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6044,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[195,1,211],"tags":[],"class_list":["post-6043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq","category-xbr-xtti","category-zim-az-zirve-info","wpcat-195-id","wpcat-1-id","wpcat-211-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6043"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6045,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6043\/revisions\/6045"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yurd.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}